Кокран кітапханасындағы ақпараттар базасы:

1. Кокрандық жүйелік шолу ақпараттар базасы: аяқталған шолулардың толық мәтіні; шолу хаттамалары (дайындық сатысындағы).

Кокрандық шолу методологиясы бойынша ақпараттар базасы: РБЗ өткізуге, жүйелік шолуға дайындық әдістемесі мен принциптеріне негізделген статьяларға сілтеме.

Комплойленс. Аурудың медикаментозды емдегі және терапиялық режимдегі нұсқауларды толық орындауының дәлдігі.

Көлденең зерттеу – (динамикалық бақылау) – қатысушылардың немесе зерттеу объекттерінің көпреттік тексеруі өтіледі.

4. Критикалық бағалаудың 2-ші бөлімін суреттеу (3б қадам) – бағалаудағы зерттеу сапасы (сыртқы және ішкі сенімділік, нақтылық, күштілік);

• Кіріспе

Қатысты тәуекел. Салыстырмалы зерттеу нәтижесін көрсету әдісі: зерттеу тобындағы теріс әсерлер жиілігін, салыстырмалы топтағы жиілікке қатынастың нәтижесі.

Қатысты тәуекелдің төмендеуі – бақылау тобымен салыстырғанда негзігі топта теріс нәтижелердің қатысты төмендеуі.

Қауіпсіздік – медициналық әрекеттерді қолданумен байланысты қалаусыз кері әсерлердің болмауы. Медициналық іс-әрекеттің бірден-бір мәнездемесі, кері әсердің пайда болу жиілігіне кері пропорционал.

Қиылысқан зерттеу. Әр науқас салыстырмалы зерттеулерді кезекпен алады, бірақ реті кездейсоқ болады. Тұрақты, созылмалы ауруы бар науқастарды қолданылады. Бұл дизайн зерттеу өзгергенде әсердің ауысуына байланысқан кең таралмаған.

Қойылған сұраққа жауапты қамтамасыз ететін сапалы дәлелдерді іздеу. Бұл үшін қажетті ақпарат көзін анықтап, сәйкес келетін іздеу стратегиясын құру қажет.

Летальдық – нақты аурудан өлген адамдар саны.

Мақаланың стандартты компоненттері:

Мета-анализ. Бір сұраққа жауап беретін бірнеше зерттеу нәтижелерін біріктіретін методология (математикалық суммация) мақсаты-айырмашылықты түсіндіру, ұғыну, жалпы баға беру.

Мүмкіндіктер қатынасы. 2топтағы жиіліктерді салыстыру әдісі. Зерттеу тобындағы оқиғаның мүмкіндік қатынасының бақылау тобындағы оқиғалар мүмкіндігіне қатынасы ретінде есептеледі. МҚ тең бірлікте болса, салыстырмалы топтар арасында айырмашылық жоқ екенін көрсетеді. Теріс әсерлерге МҚ-ң төмен бірлікте болуы, бұл зерттеу осы нәтиженің төмендетуге арналған, әсерлі болғанын көрсетеді. Оқиғалара жиілігі аз болса, МҚ қатысты тәуекелге тең.

Мүмкіндіктер. Жағдайдың мүмкіншілігін сипаттайтын әдіс, осы жағдай болған топтағы адамдар санының, еш жағдай болмаған топтағы адамдар санына қатынасы.Кеңейтілген мағынада айтсақ, белгілі белгілері бар адамдар санының, еш белгісі жоқ адамдар санына қатынасы. Жүйелі шолуларды және клиникалық сынақтар нәтижелерін сипаттауда кеңінен қолданылады.

Мүмкіншілік. Оқиғаның қатысты жиілігі. Егер, 100 науқасты бақылау кезінде, 3 күнде 10 науқаста аурудан айығу болса, жиілігі 3-ке тең, ал қатысты жиілігі – 0,10.

Мінезедемелік сызық - тесттің арнайылылығы мен сезімталдығы арасындағы байланысты көрсеткен қисық. Бұл қисық ординат өсі бойынша –сезімталдық, ал абсцесс бойынша – спецификалық көрсетілетін график ретінде құрылады.

Науқас немесе проблема.

Науқастар жасалған көмектің өмірлік функцияларды сақтап, ұзақ өмір сүруге және де болар-болмас кері әсерлердің болғанына қызығушылық таңытады. Жауабы: Өлім көрсеткішін төмендеу.

НЕМЕСЕ ( aspirin or clopidogrel)

Не жасалып жатыр? Араласуды немесе әрекеті анықтау. Қарт адамдардағы гипертензияның монотерапиясында жоғары эффективті болатын қандай препарат? Жауабы: В-адреноблокаторларды қолдану.

Обсервациялық клиникалық зерттеу – зерттелетін 1 немесе бірнеше топ белгілі мінездемелер бойынша бақыланады. Олар сипаттамалық (жағдай) және аналитекалық («жағдай – бақылау» және когорттық).

• Оқиға жағдайын сипаттау.

Оң нәтижелер жиілігінің қатысты үлкеюі (өсуі)

Оң нәтижелік болжам. Диагностикалық зерттеу нәтижесі оң болғандардың ішіндегі, анықталған оқиғасы бар адамдардың қатысты жиілігі.

Пассивті зерттеу – аурудың табиғи ағымы мен, дәрігердің әрекетіне бақылау жүргізіледі. Олар зерттеуге бағынбайды.

Плацебо – бақылаулық сынақ-клиникалық сынақ түрі, мұнда жаға зерттеудің активтілігі параллель топтардағы плацебомен салыстырылады және қиылысқан зерттеумен.

Плацебо – эффект. Науқасқа психикалық әсер етуге байланысты, зерттеуде қолданылған заттың нағыз немесе плацебо болғанына қарамастан пайда болатын оң жауап.

Плацебо. Сыртқы белгілері бойынша және нағыз легеніміздің айырмасыз, науқасқа тағайындалатын индиффентті зат немесе процедура.

Популяция – өзінен ұрпақ қалдыратын, белгілі бір географилық аймақта тіршілік ететін адамдардың үлкен тобы.

Преваленс, таралушылық. Әдетте %-бен көрсетілетін ауру жағдайдың белгілі уақытта және белгілі популяциядағы қатысты жиілігі.

Пропорция. Жағдайлардың немесе белгінің қатысты жиілігін анықтауда қолданылатын бөлшектеу түрі. Шынайы қатысты жиілікті бермейтін, пропорция бола алмайтын басқа индекстерді ажырата беру керек. (Мысалы, 1 жыл ішіндегі балалардың өлім көрсеткіші, 1 жылда өлген балалар санын, биыл тірі туған балалар санына қатынасы)

Проспективті зерттеу. Науқастар протокол критерийлері бойынша таңдалып, белгілі уақыт аралығында байқалатын ағымды алғанда проспективті зерттеулерге жатқызылады.

Рандомизирленген сынақ. Емдеу және бақылау топтарына науқастар рандомизация әдісімен орналастырылатын сынақ.

Рандомизирлеу. Топтарды бірыңғай етіп таңдау мақсатымен клиникалық сынақта бақылау және зерттеу тобындағы науқастарды кездейсоқ талдау.