3 Ұйымдастырушылық тарау

3.1 Жабдық, кескіш және өлшеуіш аспаптар санын анықтау

Механикалық цехтың құрамына өндірістік бөлімше немесе участке, көмекші бөлімше, қызметтік және тұрмыстық бөлмесі. Цехтың өндірістік бөлімше немесе участке құрамы жасалып жатқан бұйым сипаттамасымен, технологиялық процесс түрімен және өндіріс көлемімен анықталады. Өндірістік участке өзіне жабдықтарды орналастыруға қызмет етеді, өңдеудегі технологиялық процестерді және бұйымды құрастыруды орындау үшін қызмет етеді. Көмекшілерге дайындайтын, қайрайтын, жөндейтін, бақылайтын бөлімшелер жатады, сондай-ақ материалдарға, дайындамаларға, бөлшектерге арналған қоймалық бөлмесі. Қызметтік және тұрмыстық бөлмелерде административті-техникалық қызметкерлер, гардероб, әжетхана, душ, асхана, медпунк кабинеттері орналасқан.

Цехтың механикалық участкесінің барлық бөлімшелерін жоспарлау барысында, участке және көмекші үй-жай түзу-дәлдік және материалдардың өтуінің тізбегін, дайындама мен бұйым өңдеу кезеңі бойынша, өндіріс алаңын максимальды қолдану, еңбек қорғаудың, техника қауіпсіздігінің, өртке қарсы қауіпсіздігінің талаптарын қанағаттандыруды қамтамасыз ету үшін осылай орналасады

Әрбір металл өңдейтін станоктың мамандандырылған участкесінен кейін слесарлы өңдеу мен түзілімін және бұйымды құрастыру үшін слесарлы-құрастыру участкесі орналасады. Қыратын және қайрайтын станоктар дербес топтарға (участке) ерекшеленеді, Қабырға аралықпен және құйыла-тарту желдеткішімен жабдықталған цехтарының үй-жайдағы қалған бөліктерінен оларды бөлектеп орналастырады (суытатыны бар қыратын станок қалған станоктармен бірге орналастыруға болады).

Жабдықтың,кескіш және өлшеуіш аспаптардың қажетті санының ұйғарымдары

кесте Технологиялық процестің жоспарлық нұсқасы

№ оп.	Операция атауы	Дана
1	2	3
005	Фрезерлі-бұрғылайтын	0,6
010	Фрезерлі-кеулейжонатын	1,2
015	Фрезерлі-бұрғылайтын	0,6
020	Бұрғылап-кеулейжонатын	0,6
025	Бұрғылайтын	0,6

Жабдықтың қажетті санын анықтау

Жабдықтың жұмыс уақытының шынайы қорын есептейміз:

, сағ.

D_к–жылдағы күнтізбелік күндердің саны;

D_в–жылдағы демалыс күндерінің саны (102…104 күн);

D_п–жылдағы мереке күндерінің саны (10 күн);

t_см= 8 сағ.– ауысымның ұзақтығы;

n–ауысым саны;

K_исп.об.=0,95…0,97 – жабдықты қолдану коэффициенті.

F_д.об.=(365-(103+10))*8*2*0,96=3810 сағ.

Операция бойынша жабдықтың санын есептейміз:

, бірлік. (13.2)

t_шт–өнім бірлігінің уақыт нормасы;

N_г–өнім шығарылымының жылдық көлемі (N_г=10000 дана);

К_в.н.=1,2–норманың орындалу коэффициенті.

S_пр–Жабдықтың қабылдаған саны (үлкен жағын бүтін санға дөңгелектеу әдісі орнатылады)

S_р⁰⁰⁵=0,71*10000/(3810*1,2*60)=0,038 бірлік. S_пр⁰⁰⁵=1 бірлік.

S_р⁰¹⁰=1,149*10000/(3870*1,2*60)=0,062 бірлік. S_пр⁰¹⁰=1 бірлік.

S_р⁰¹⁵=0,981*10000/(3810*1,2*60)=0,053 бірлік. S_пр⁰¹⁵=1 бірлік.

S_р⁰²⁰=0,981*10000/(3810*1,2*60)=0,053 бірлік. S_пр⁰²⁰=1 бірлік.

S_р⁰²⁵=0,981*10000/(3810*1,2*60)=0,053 бірлік. S_пр⁰²⁵=1 бірлік.

Жабдықты жүктеу коэффициентін анықтаймыз:

К_з.об. ⁰⁰⁵=0,038 /1*100%=3%

К_з.об. ⁰¹⁰=0,062 /1*100%=6%

К_з.об. ⁰¹⁵=0,053 /1*100%=5%

К_з.об. ⁰²⁰=0,053 /1*100%=5%

К_з.об. ⁰²⁵=0,053 /1*100%=5%

Жабдықты жүктеудің орташа коэффициентін анықтаймыз:

К_з.об.ср=1,03*100/12=8,5%

Жабдықты жүктеуге дейінгі жылдық нормасын есептейміз:

, дана.

К_у=1,05–норманың қаталдану коэффициенті

N_д⁰⁰⁵=(1*0,96–0,038)*3810*60/((1,65+3,7)*1,05)= 31828 дана.

N_д⁰¹⁰=(1*0,96–0,062)*3810*60/((1,36+3,23)*1,05)= 38543 дана.

N_д⁰¹⁵=(1*0,96–0,053)*3810*60/(2,08*1,05)= 93560 дана.

N_д⁰²⁰=(1*0,96–0,053)*3810*60/(2,08*1,05)= 93560 дана.

N_д⁰²⁵=(1*0,96–0,053)*3810*60/(2,08*1,05)= 93560 дана.

Жүктеуге дейінгі операция бойынша жабдықтың санын қайта есептейміз:

S_р⁰⁰⁵= (1,65+3,7)*(10000+31828)/(3810*1,2*60)= 0,82 бірлік. S_пр⁰⁰⁵=1 бірлік.

S_р⁰¹⁰=(1,36+3,23)*(10000+38545)/(3810*1,2*60)= 0,84 бірлік. S_пр⁰¹⁰=1бірлік. S_р⁰¹⁵=2,08*(10000+93560)/(3810*1,2*60)= 0,80 бірлік. S_пр⁰¹⁵=1 бірлік.

S_р⁰²⁰=2,08*(10000+93560)/(3810*1,2*60)= 0,80 бірлік. S_пр⁰¹⁵=1 бірлік.

S_р⁰²⁵=2,08*(10000+93560)/(3810*1,2*60)= 0,80 бірлік. S_пр⁰¹⁵=1 бірлік.

Формула бойынша жабдықтың жүктелу коэффициентін анықтаймыз (13.3):

К_з.об. ⁰⁰⁵=0,82/1*100%=82%

К_з.об. ⁰¹⁰=0,84/1*100%=84%

К_з.об. ⁰¹⁵=0,80/1*100%=80%

К_з.об. ⁰²⁰=0,80/1*100%=80%

К_з.об. ⁰²⁵=0,80/1*100%=80%

Жабдықтың жүктелуінің орташа коэффициентін анықтаймыз:

К_{з.ср.проек.}=0,945*100%/12=79%

Кесуші аспаптың қажетті санын анықтаймыз.

Жүзі бар кесуші аспаптың саны.

N-өнімнің жылдық шығарылымы, дана.

Т₀-осы аспаппен барлық операция бойынша өңдеудің негізгі жиынтық уақыты, мин

Т_р- қайта қайрауды есептей отыра аспаптың беріктігі, мин

K_c- кездейсоқтық коэффициенті =0,05…0,3

, мин

L-кесуші бөліктің ұзындығы, қайта қайрауға душар етілген, мм

l-бір рет қайта қайралғандағы шешілу қабатының мөлшері

Аспап үшін қатты қорытпалы пластина механикалық бекітілуімен:

, мин

п – пластинаның қатты қорытпадан бұрылу саны

(13.10)

n – аспаптағы пластина саны

Шетжақтаулық жону саны (005):

Т_р=300*12=4200

I_p=1,09*10000*16/(4200*(1-0,15))=49.6 I_p=50 дана.

Бұрғы аспаптарының саны (010):

Т_р=300*10=3000

I_p=0,9*10000*10/(3000*(1-0,15))=35 I_p=35 дана.

Бесгранды қатты қорытпалы пластина саны (015):

Т_р=80*(1,2/0,2+1)=560

I_p=4,48*10000/(560*(1-0,15))=94,12 I_p=95 дана.

Өлшеуіщ аспаптың қажетті санын анықтаймыз

Бөлшектің 10000 дана санында шығарылымының жылдық бағдарламасы үшін бір икемқұрал керек.

Индикаторлар үшін қажетті сүңгі санын есептейміз, олар тоздырады.

, дана (13.11)

д- сүңгілермен өлшенген бөлшек саны, дана

n_з=3 – шығарылым бірлігінің өлшем саны

К_в=0,1 – таңдаулық

n_и=6000 – толық тозуға дейін өлшеуіш аспаптарымен бөлшектің саны, дана

д=10000 дана

I=10000*3*0,1/6000=0,25 дана

Бақылауды ұйымдастыру

Жұмысшы жұмыс орнында алдын-ала бақылауды жүзеге асырады. Қорытынды бақылау цехта, участкеде, арнайы бақылау жерлерінде БТК бақылаушысымен жүзеге асырылады. Бақылаушы қабылдап алуды бақылауды жүзеге асырады, сондай-ақ жұмыс күні аралығында өткінші бақылауды жүзеге асырады, ақауды өз уақытынды табуға мүмкіндік туғызады.

Бақылаушы БТК-ны келесідей түрде жүзеге асырады: бөлшекті өңдеп болған соң жұмысшы әрбір жұмыс орнында іріктеп бақылауды жүзеге асырады. Жаппай бақылау бақылаушымен жүзеге асырылады, бірақ бақылау үстелдерінде қырнау операцияларынан кейінгі участкеге түскен дайындамаларды қабылдап алу барысында ғана. Осыдан басқа бақылаушы өңдеуде болған бөлшектерді іріктеп бақылауды жүзеге асырады.

Материалдармен және дайындамалармен қамтамасыз етуді ұйымдастыру

Дайындамалар өңдеудің басына электрокармен жеткізіледі. Дайындаманың өз уақытында қойылуын ұста қадағалайды. Жұмыс істеп жатқан аспап тозғаннан кейін жаңа аспапты алу ұста арқылы жүзеге асырылады. Аспапты аспап таратушы қоймадан алады. Өлшеуіш аспаптарымен бақылаушы қамтамасыз етеді, өз уақытында оны тексеретін және ауыстыратын.

Ерекшелігі құрал-саймандық бөлімшелер, қоймалар қатары болып табылады, материал,сатып алынған бұйым,жартылай фабрикат топтары бойынша мамандандырылған. Құрал-саймандар құрал-саймандық операциялар кешенімен жүзеге асырады: дайындамадағы талаптарды анықтау, материалдарды қабылдап алу және сақтау, өндірістегі дайындаманың демалысы, оперативті есеп және олардың шығындарын бақылау. Кескіш және өлшеуіш аспаптармен участкені қамтамасыз ету және сақтау, сондай-ақ икемқұралдармен және аспаптар қоймаларымен жүзеге асырылады. Участкені қосымша материалдармен (СӨЖ, ескі шүберектер, қолғаптар және т.б.) қамтамасыз ету басқа цехтағы құрал-саймандық қоймалар жүзеге асырады.

3.2 Көлік шаруашылығын ұйымдастыру

Шикізаттарды, материалдарды, отындарды, жартылай фабрикаттарды, аспаптарды және дайын өнімдерді қоймаға жеткізу, цехтың ішіндегі ауысымдардың тасымалы, сондай-ақ дайын өнімді және қалдықтардың әкетілімі көлік шаруашылығының тармағы болып табылады.

Зауыт ішілік көлік жалпы сұрақтар бойынша директордың назарында болуы үшін көліктік цехта топтанады. Көліктік ақы-пұл кәсіпорыны әрбір цехқа бұрынырақ тасталған өтініш бойынша беріледі. Маршруттық тасымалдау жүйесін таңдау барысында көлік құралдарының қысқа жүгіру жолын қамтамасыз етуі тиіс.

Өңделіп жатқан бөлшектің жиі ауысуы көліктік конвейерлер көмегімен жүзеге асырылады. Дайындамаларды тасымалдау электрокарлар және көтеруші айырлары бар автотиегіштер (жүргізушілер саны цех ұжымы құрамына кірмейді, ал арнайы көліктік шаруашылығына қатысады) көмегімен жүзеге асырылады.

3.3 Участкенің жұмысын және жұмыс орындарын ұйымдастыру

Жұмыс орны – бұл өндірістік аудандарды жабдықтармен құралдандырылған және басқада қаражаттармен, осы орында орындалатын жұмыстың мінезімен келісетін. Өндірістік жұмысты орындау үшін жұмыс орнының дұрыс ұйымдастырылуы үлкен мәнге ие, жабдықтың аспабын таңдауды және жабдықтарды және осылардың барлығын назарыландырылған өндірістік аудандарға дұрыс орналастырады. Жұмыс орнын жабдықтау оның технологиялық тағайындалуымен, мамандандырылу дәрежесімен және орындалып жатқан жұмыстың механизациялану сатысымен анықталынады. Жұмыс орнының жабдықталуы келесі топтарға жіктелінеді: негізгі технологиялық жабдықтар (станоктар, агрегаттар және т.б.), көліктік құрал-саймандар (көтергіштер, электрокарлар және т.б.), ұйымдастыру жабдықтары (қысқа бағаналар, столдар, орындықтар, сигнал беру жабдығы, бөшкелер және т.б.).

Механикалық өңдеудің жобаланған участкісі сериялық өндіріс жағдайында аптасына бес күн (демалыс күндері-сенбі, жексенбі) екі ауысымда (таңғы, кешкі) жұмыс істейді. Ауысым ұзақтығы сегіз сағат, түскі асқа үзіліс ұзақтығы қырық минут.

Механикалық участкені жоспарлау

Технологиялық процесс жүрісі бойынша жабдықты орналастыру таңдалынған өндіріс типі мен еңбек қорғау және өртке қауіпсіздігі талаптарымен келісе отырып жүргізіледі.

Участке жоспары өзіне қосылады: жұмыс орындарының бәрі қызмет көрсету аймағының нұсқауымен, өндірістік және басқада жағдайларда орналастыру, дайындамалар мен өңделген бөлшектерді орналастыру үшін орын, көліктік құрылғының орналасуы, техникалық бақылау орны, ұстаның орыны және демалу орыны.

Механикалық цех участкесін бір қабатты ғимаратта ені 18м, бағаналар осьтері арасындағы қашықтығы бойлық бағытында 12м орналастырамыз. Жабдық технологиялық процесс жүрісі бойынша орналасады. Барлық станоктар станоктар арасындағы бос өткелдерді қамтамасыз ету үшін мынадай қалыпта қойылған. Жарық орталықтандырылған және әр станок бұл ретте жергілікті жарықтандыру шамына ие. Желдеткіштер, ағаш торлар, өрт қалқаны, сатуратор қондыруы, медициналық қобдиша, от сөндіргіш жабдығымен темекі шегу орны қарастырылған.

4 Еңбек қорғау

4.1 Өміртіршілік қауіпсіздігі

Жұмыс орнының,жабдықтың және орындалатын операциялардың сипаттамасы

Өндіріс бөлшектері қаралады – спутник икемқұралының корпусы жобаланған нұсқада екі ауысымды жұмыс режимі барысында жылына 10000 бөлшекке жеткізеді. Сол себепті корпустың механикалық өңдеу матрицасы еңбекті жоғары емес автоматтандыру барысында жүргізеді: негізгі еңбек сыйымдылық операциялары жонатын және бұрғылайтын СБҚ станоктарында орындалады. Металкескіш станок жанындағы жиынтыққа кіреді: бақылау қондырғысы, жуу машинасы, кептіргіш қондырғысы. Процесте аспаптың жылдамауысымды бекітілуі қарастырылған, оны жөндеу станоктан тыс және аспаптық шкафта сақталады, қондырғы аспап сынғандағы дабыл қағуға және бөлшекті автоматты бақылау үшін.

Станоктар арасында бөлшекті жүктеу және тасымалдау жүкті тиейтін-түсіретін қондырғылар және көлік ағындары көмегімен жүзеге асырылады.

Жобаланған өндіріс ортасериялы өндіріс мінезінде болады. Жобадағы қолданып жатқан жабдық сандық бағдарламамен басқарылатын станоктарда және кең әмбебап станоктарда өңдеу және басқада бөлшектердеде жүргізілетін болады, яғни жабдық технологиялық процесс жүрісімен қатаң келісімсіз ақ орналасса болады. Станоктар арасындағы ара-қашықтық санитарлы-гигиеналық нормалармен келіседі: өткелдердің ені бір метрге тең, тиегіштердің қозғалысы үшін жолдарының ені екі метр болуы қарастырылған.

14.1 сурет - Спутник икемқұралының корпусын жасау бойынша жұмыс участкісінің алғашқы үлгісі

Қауіпті және зиянды өндірістік ықпалдарды бірдейлестіру

Барлық қауіпті және зиянды өндірістік ықпалдарға талдау жасаймыз, төменгі бастапқы матрицасын жасаудың участкідегі технологиялық операциясын орындау барысындағы пайда болуы мүмкін, және оларды 14.1 кестеге енгіземіз.

14.1 кесте Қауіпті және зиянды өндірістік ықпалдар

№ п/п	Қауіпті және зиянды өндірісті фактор атаулары	Жұмыс, жабдық,технологиялық операция барысында осы өндірістік ықпал кездесетін түрлері
1	Электрлік шынжырдағы кернеудің жағарылану мағынасы, тұйықталу адам денесі арқылы өтуі мүмкін.	Механикалық өңдеу жүргізілетін барлық жабдықтарда, барлық операцияларда
2	Статикалық электрдің жоғарылатылған дәрежесі	Механикалық өңдеу жүргізілетін барлық жабдықтарда, барлық операцияларда
3	Қозғалатын машиналар және механизмдер; өндірістік жабдықтардың жылжымалы бөліктері; орын-ауыстыратын бұйым, дайындамалар, материалдар.	Механикалық өңдеу жүргізілетін барлық жабдықтарда, барлық операцияларда
4	Фиброгенді әсерлер (шаң және абразивті жоңқа, металдық шаң)	№020 операциясы – Бұрғылап-жонатын; №025, 030 операциясы

14.1кестесінің жалғасы

1	2	3
5	Жеткіліксіз табиғи және жасанды жарықтандыру	Технологиялық процестің барлық операцияларында
6	Дірілдің жоғарылатылған дәрежесі	Механикалық участкінің барлық аумағында
7	Шудың жоғарылатылған дәрежесі	Механикалық участкінің барлық аумағында
8	Жұмыс орнының микроклиматының қолайсыз параметрлері және өндірістік бөлмелер	Механикалық участкінің барлық аумағында
9	Физикалық және ашулана-психикалық артық салмақтық	Участкіде жұмыс істейтіндердің барлығы

Жұмысшының организміне өндірістік ықпалдың әсері

Адамдардың электр қуатынан жеңілу қауіп-қатері электр қондырғының немесе жабдықтың бөліктеріне тию жағдайында болуы мүмкін, кернеулікте жоқ болуы жақсы, бірақ электрожабдық корпусында тұйықталулар барысында оларда болуы мүмкін.

Айналдырушы аспап киімнің тартылуына әкеп соқтыруы мүмкін, шаш аспапқа, организмнің тірі талшықтарының механикалық бұзылуына әкеп соқтыруы мүмкін.

Төменгі матрицаны кесумен өңдеу майлаушы-тоңазытқыш сұйықтықтарды қолданумен жүргізіледі Обработка резанием матрицы нижней происходит с применением смазочно-охлаждающие жидкости, неліктен ауа осы заттардың аэрозольдарымен (тұмандарымен) ластанады, сондай-ақ фрезерлік станоктарда өңдеу барысында металдық шаңдар.

Зиянды заттар ауадан негізгі түрде тыныс алу жолдары арқылы адамдардың организміне өтіп кетеді, сондай-ақ тері арқылы және адам организмінде улағыш әрекеті бар екен, тыныс алу жолдарының кілегейлі қабығының астан-кестенін шығаруға әкеп соқтырады. Өңдеу процесінде темір шаңдары түзіледі, олардың жеңілдері өкпелерде шөгеді. Зиянды заттардың әсерінің нәтижесі кәсіби ауруларға шалдықтыруы мүмкін.

Машина жасау кәсіпорындарындағы дұрыс жобаланған және орындалған жарықтандыру бірқалыпты өндірістік қызмет мүмкіндігін қамтамасыздандырады. Жеткіліксіз жарықтандыру жұмысшыларға кері әсерін тигізеді. Ол адамның көруін және жүйке жүйесінің жағдайын төмендетеді. Одан басқа жарықтандыруға еңбек өнімділігі және өнім сапасы тәуелді. Зерттей келе оның жеткіліксіздігі өндірістік процестің азаюына әкеп соқтыруы мүмкін.

Дірілді қоздыру себебі машиналардың және агрегаттардың теңгерілмеген күштерінің әсерінен туады. Олардың бастауы кривошипті-шатунды механизм болуы мүмкін, алшақтық барысында гидравликалық соққылар және т.б. жалпы және жергілікті дірілдерді айырады. Жалпы бүкіл организмнің сілкінісін туғызады, жергілікті дененің жеке бөліктерінің дірілдегіш қозғалысын тудырады.

Участкідегі шудың негізгі бастаулары - гидрожетектер, алшақтық барысындағы соққыдан туындаған шу, электродвигательдер, тісті белдікті берілістер, подшипниктер, әсіресе тозу барысында, қисықтардың және жүріс бөлігінің теңгерілмегендігі, сондай-ақ кесу процесінің өзі және технологиялық жүйенің дірілі.

Жұмыс орындарының және өндіріс үй-жайындағы микроклиматтың қолайсыз параметрлері: ГОСТ 12.1.005 – 88 келісе отырып оптимальды және рұқсат етілген метрологиялық жағдайын жайдың жұмыс аумағы үшін орнатамыз. Ауаның оптимальды температурасы 18-22С; оптимальды шыңның салыстырмалы ылғалдылығы 40-60 % құрайды; қысқы уақыттағы ауа қозғалысы 0.2-0.5 м/с жоғары болмауы керек, жазда - 0.2-1.0 м/с.

Жұмысшылар үнемі физикалық шамадан тыс жүктеуге және жүйке-психикалық шамадан тыс жүктеуге душар болады. Жүйке-психикалық шамадан тыс жүктеу жіктеледі: зерделі артық күш жұмсау; талдағыштардың шамадан тыс тырысуы; еңбектің бір сарындылығы; эмоциональды артық салмақтар.

4.2 Қауіпсіздік талаптарын қамтамасыз ету техникалық іс шаралары

Электрқондырғылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қорғанышпен жабдықталады, қорғаныштық жерқосқыш түрінде орындалуы мүмкін, қарсыласу нормаланған шамадан R_m=4 Ом жоғарыламауы тиіс.

Айналдырушы аспап қорғаныштық қаптамамен қапталған және қауіпсіз қашықтыққа адамнан алыстатылған болуы тиіс. Жұмысшының арнайы киімінің барлық түймелері түймеленген болуы керек, салпылдап тұрған жері болмауы керек, басына орамал немесе қалпақ кіюі керек.

Цехта және әсіресе қыратын және фрезерлейтін жабдықтарда аэрозоль көмегімен ұстау және шаңдарды желдеткіш көмегімен, шаң-газ тазартқыш қондырғымен құбыр арқылы ластанған ауаны соратын.

Жобаланған участкіде табиғи жарықтану сияқты қатысады, солай жасандысыда, электрлік шамдармен жүзеге асырылады. Жарықтандыру мақсатында көрудің ең жақсы жағдайын жасайды, келесі талаптарға жауап беруі тиіс.

а) жұмыс орнының жарықталғандығы көрермен жұмысының мінезімен сәйкес келуі керек, ажырату нысанымен, фонмен, керағарлықпен анықталады;

б) жұмыс бетінде жарықтың бірқалыпты таралуын жеткілікті қамтамасыз етуі тиіс, сонымен қатар қоршайтын кеңістік шегінделердіде.

Дірілден тиімді қорғаныс құралы дірілоқшаулағыш болып табылады. Ол жұмыс орнындағы жалпы дірілді төмендетудің ең тиімді әдісі болып табылады, сондай-ақ жабдықтардың және құрылғылардың дірілден қорғауыштары. Дірілдің басталулары (машина) және қорғаушы обьектілері (адамдармен, іргетаспен) арасында серпімді элементтер орналасады - амортизаторлар, тербелістердің кедергі келтіріп берілулері. Бұл цилиндр,сақина және призма пішінді қарапайым резеңкелі амортизаторлар болуы мүмкін. Қорғаныстың бұл тәсілі монтаждау барысында жарылысты қондырғыны ескеру керек.

Шуды төмендету үшін келесі әдістерді қолдануына болады: басталуларында шуды азайту; кәсіпорындарды және цехтарды рациональды жоспарлау; жайларды акустикалық өңдеу; оның таралу жолындағы шуды кеміту және ең бастысы үздіксіз тексеру және жабдықтың тозу процесіндегі пайда болатын шуларды жою үшін жабдықты жөндеу.

Микроклиматтың нормаланған параметрлерінің тұрақтылығын қолдауы керек, т.к. олардың Необходимо поддерживать постоянство нормированных параметров микроклимата, т.к. олардың тербелулері суық тию ауруларының пайда болуына, тыныс жолдарының және жұмыскердің жүрек-қантамыр жүйесінің ауруларына әкеп соқтыруы мүмкін.

Жұмыс орны және оның элементтерінің өзара орналасуы қауіпсіз және ыңғайлы техникалық қызмет көрсету және тазалауды қамтамасыз етуі тиіс.

Минимальды физикалық және жүйке-психикалық артық салмақтың мәліметтері үшін жұмыс орнын ұйымдастыру барысында келесі талаптарды орындауы керек: жұмыс орнының конструкциясы адамға ыңғайлы жұмыс қалыбымен қамтамасыз етуі тиіс, биіктігін реттеумен және оны қолданудағы аяқ қоюға арналған тіреуіштің көлбеу бұрышы және биіктік пен жұмыс бетінің өлшеміне жеткізеді; жұмыс орнының конструкциясы талап етілген дәлдігі және іс-әрекеттердің жиілігінен тәуелді моторлы егістік аумағында (оптимальды, жеңіл колжетімді, қолжетімді) жұмыстық операцияларды орындалуымен қамтамасыз етілуі керек.

Жұмыс мінезінен тәуелді жұмыс орнын жобалауда отыру жағдайындағы жұмыс істеу тұру жағдайында жұмыс істеуден артығырақ немесе екі жағдайды (мысалы, көмекші креслоларды пайдалану) кезектестіру мүмкіндігімен қамтамасыз етеді.

Жұмыс орнын ұйымдастырушылар жұмыс қалыбын өзгерту мүмкіндігімен қамтамасыз етуі тиіс. Жұмыс орнын ұйымдастырушылар орнықты жағдаймен және жұмыскердің еркін қимылдауына, сенсорлы бақылау әрекетіне және еңбектік операцияларды қауіпсіз орындауды қамтамасыз етуі керек. Жұмыс орнын ұйымдастырушылар шығаруға немесе жиі рұқсат беруге және ыңғайсыз қалыпта қысқа уақытты жұмыста ( мінездейтін, мысалы, қажеттілікті күшті алға немесе жанға қисайған, отырған, керіле немесе биік көтерілген қолдармен және т.п.), жоғары шаршаңғылықты шақырады. Жұмыс орынының ұйымы жұмыс орнынан қажетті бақылау аумағын шолуды қамтамасыз етуі керек. Ақпараттың шағылысу қаражаты жиілікті есептеумен және түсуші ақпараттың мағыналылығымен жұмыс орнының ақпараттық даласы аумағында жайғастырылған болуы керек, ақпараттың шағылысу қаражаты сияқты дәлдігі мен жылдамдығын қадағалау және санау. Басқару органдары жұмыс орнында жұмыс қалыптарының есептеуімен, басқару органының функциональды тағайындауымен, қабылдап алу жиілігімен, кезекті қолдануымен, ақпараттың шағылысу қаражатымен келісе отырып функциональды байланысын жайғастырылған болуы тиіс. Басқару органдары арасындағы ара-қашықтық көршілес басқару органымен манипуляция барысында басқару органының жағдайының өзгеру мүмкіндігіне шығаруы керек. Қажеттілік барысында жұмыс орны көмекші жабдықтармен (көтергіш көлік құралдарымен және т.б.) жабдықталған болуы тиіс. Оның құрастырылуы еңбектің оптимизациясын және оның қауіпсіздігін қамтамасыз етуі керек.

Матрицаны жасаудағы участкіні жобалау барысында берілген зиянды факторларды ескере отырады, сол себепті монтаждау сәтінде олар минимумға жуықталған болды, нормадан ауытқу жабдықтың тозу процесінде болады және оларды жүйелі жөндеу жолымен жойады.

Өндірістік участкіде электрқауіпсіздігін қамтамасыз ету ГОСТ ССБТ Р 51330.0-99

Механикалық цехтағы тоқпен жеңілу қауіпі дәрежесі бойынша аса қауіпті жайларға қатысты. Тоқпен жеңілуден қорғану үшін міндетті түрде қарастырылады: жабдықты қорғаныш жерқосқыштау, оқшаулау және тоқ бастаушы бөліктерді қоршау, жабдықты қорғаныштық ажырату.

Станоктың барлық металдық бөліктері, сондай-ақ жеке тұратын электрлік жабдық, Все металлические части станков, а также отдельно стоящие электрические устройства, оқшаулағыштың бұзылысы және корпуста тұйықталу салдарынан кернеулікте болып шыға алады, жерқосқышталуы керек.

Қорғаныштық жерқосқышты тағайындау – "корпустағы тұйықталу" салдарынан электржабдығының конструктивтік бөлігінде кернеуліктің пайда болу барысында адамдардың электрлік тоқтан жеңілу қаупін жояды.

Қорғаныштық жерқосқыштың әрекетінің принципі - жанасуды және қадамды кернеуліктің қауіпті мағынасын төмендету, "корпустағы тұйықталу" шартымен. Бұл жерқосқышталған жабдықтың потенциалын азайтуға жеткізеді, сондай-ақ потенциалды негіздеудің потенциалын көтеру есебінен теңестіреміз, потенциалға дейін жерқосқышталған жабдықтың потенциал шашасы бойынша жақынырақ тұрған адам.

Қорғаныштық жерқосқышты қабылдап алушы аумағы – ажыратылған нейтральмен кернеудің үш фазалық желісі 1000 В дейін және нейтральдың кез-келген режимінде 1000 В жоғары.

Жасанды жерқосқыштау ажыратылады, жерге тұйықталған және шынайысы мақсаты үшін ерекше тағайындалған басқа мағынадағы металдық заттардың жерінде жүрген.

Участкіде өрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету СНиП 21-01-97

Өрт қорғанысы және өндірістік объектілердегі жарылыстан қорғау қамтамасыз етеді: объектінің отқа төзімділік дәрежесі дұрыс таңдау және жеке элементтердің және конструкциясының отқа төзімділік шегін; өрт ошағының пайда болу жағдайында оттың таралуын шектеумен; еттік және бункерлік жарылу қаупі бар өндірістің участкесі немесе олардың қорғаныштық кабиналарында орналасуын; жарылысты активті басу жүйесін қолданумен; ғимараттарда және құрылымдарда жеңіл жұлынатын конструкцияларды қолданумен; түтінге қарсы қорғаныштық жүйелерді қолданумен; адамдарды қауіпсіз эвакуациямен қамтамасыз етумен; өрт дабылының құралдарын қолданумен, жарықты және өртті сөндірумен; объектіні өрттен қорғаушы ұйыммен.

Біздің жағдайда өндіріс В категориясына (өртке қауіпті өндіріс) жатады, участкіде ыстық сұйықтықтарды және қатты заттарды (ыдыс, ескі шүберек және т.б.) қолданады, жануға бейім, бірақ ауамен, сумен, өз-өзімен араласуда жарылмайды.

Өртті және эвакуацияны ескерту жабдығы

Өнеркәсіпті жоспарлау барысында ғимараттарда өрт сөндіруші автомобилдерге ыңғайлы кіреберіспен қамтамасыз етілуі талап етіледі. Құрылыста өртке қарсы тосқауылдар, өртке қарсы бөгеулер, аймақтар, өрт қабырғалары қолданылады. Жергілікті өртке қарсы тосқауылдар жалынның таралуын шектеу үшін өрттің дамуының бастапқы кезеңінде тағайындалады.

Өрт барысындағы үлкен қауіп өзімен уландырғыштарды құрамында сақтайтын азық-түліктің жануы (түтін), ал кейде жарылыс қаупі бар заттарда. Оларды жою үшін түтінді люктерді жасайды, түтінді жоюға бағытталуын қамтамасыз етеді, көршілес жайлардың түтінденбеуін, өрт ошағын табылуын жеңілдетеді.

Өрттің қауіпті факторының адамдарға әсерінің алдын-алу үшін, ғимаратты жобалау барысында адамдардың ғимараттан тез шығып кету мүмкіндігімен қамтамасыз етуі тиіс. Бұл мүмкіндік эвакуациялық шығуларды береді. Өндірістік ғимараттан және жайлардан шыға эвакуация және эвакуациялық шығулардың жолдарының құрылымының талабымен СниП 11–2–80 и 11–90–81 анықталады. Эвакуациялық шығулардың саны есеп бойынша қабылданады, бірақ әдетте екіден кем емес болуы керек.

Өртпен күресу әдістері мен жабдықтары

Талаптармен келісе отырып, жанудың пайда болуы мен таралуы үшін қажетті, жануды тоқтату келесі әдістермен қол жетімді болуы мүмкін: тотықтырғыштың жану аймағына жетуін тоқтату (ауаның оттегісі) немесе ыстық заттың, сондай-ақ жануы мүмкін емес шамасына дейін түсуін төмендету; жану аймағының өздігінен тұтану температурасынан төмен салқындату немесе ыстық заттың тұтану температурасынан төмен температураға дейін төмендетеміз; жанғыш заттарға жанбайтын заттармен су қосу; жалынның механикалық олқылығын (жұлып алумен) жалындағы химиялық реакция жылдамдығын (жанудың ингибатор жасауымен) интенсивті тоқтату газдың немесе судың қатты ағынымен. Бұл принципті әдіс танымал тәсілдерге және өрт шарттарындағы жануды тоқтату тәсілдеріне негізделген.

Кәсіпорындардағы шағын тұтануларды жою үшін өрт сөндірудің алғашқы жабдықтарын пайдаланады: өрт сөндіру оқпандары (сулы және ауалы-көбікті), қолданыстағы ішкі өртке қарсы су құбырлары (ішкі өрт крандары), өрт сөндіргіштер, құрғақ құм, таскендір көрпелері және басқада өрт мүлігі.

Бастапқы кезеңдегі тұтануларын және олардың дамуын сөндіру үшін бастапқы кезеңде отсөндіргіштер қолданылады. Отқа жанғыш заттардың түрлері бойынша оларды ауалы-көбікті, химиялық-көбікті, сұйықтықты, көмірқышқылды, аэрозольды және ұнтақты болып жіктеледі.

ОХП–10, ОП-М және ОП-9ММ химиялық көбікті от сөндіргіштері кең тараған. Сонымен қатар ауалы-көбікті от сөндіргіштеріде: қолды – ОПВ-5, ОПВ-10, стационарлы – ОПВ-100 және ОВПУ-250.

4.3 Шу және жерге қосқышты есептеу

Шуды есептеу

Шудың деңгейін анықтау үшін есептеу формуласы, егер шудың бастауы жайларда болса, түрге ие болады:

,

В – деп аталатын тұрақты жай, м²

,

А – жайдың эквивалентті аумағы

,

L_СР – жайдың аумағындағы ішкі беттердің дыбыс жұтуының орташа коэффициенті S_ПОВ, L_СР = 0,12, онда

55,2

м²

L_Р – шу қуатының дыбыстық деңгейі, формуламен келісе отырып анықталады:

,

- бастапқы қуат, дыбыстық толқынмен дара аумақтар арқылы өтетін интенсивтіліктің I₀ теңестірілген қуаты S₀=1м²,

Вт

I₀ – дыбыстың интенсивтілігі, есту деңгейіне сәйкес келетін

Р – бастауының қуаты. Барлық станоктардың электрдвигательдерінің қуаты

Р = 51 кВт = 5110³ Вт.

Сандық мағынасын қоя, аламыз:

Ф – бағытталу факторы, бағытталу бойынша дыбыс бастауының бірқалыпты емес сәуле шығаруын мінездейтін. Біздің жағдайда Ф = 1, S_ПОВ – участкі алаңы. Біздің жағдайда S_ПОВ = 460 м².

Жерге қосқышты есептеу

Электржабдығының кернеуі 380В, электржабдығының қуаты 51 кВт, қарсыласудың нормаланған шамасы - R_м = 4 Ом.

Формадан және жердегі жерқосқыштың орналасуынан тәуелді формуласы R₁ бойынша жекелік жерге қосқыштың қарсыласуын анықтаймыз:

, Ом

l – өзектің ұзындығы, l = 0,2 м (12.2 суретте);

d – өзектің диаметрі, d = 0,012 м;

t₀ – жер бетінен өзекке дейінгі қашықтығы, t₀ = 0,5 м;

t – жалпы ұзындығы, t = 0,6 м.

р – жердің салыстырмалы қарсыласуы, р = 30 Ом  м.