Мұрыннан қан кеткенде жедел көмек

1. Баланың басын еңкейтіп отырғызады;

2. Қысатын киімдерін босатады;

3. Таза ауамен қамтамасыз етеді;

4. Тыныштық сақтау қажет;

5. Мұрын қанатын қатты басады;

6. Мұрын үстіне салқын, аяғына жылу басады;

7. Мақта тығынмен тиісті жақты тығындайды

(3 % сутегі асқын тотығы, дицинон,

гипертониялық ерітінді, емшек сүтіне батырылған);

8. Бұлшық етке дицинон, глюконат кальций жасайды;

Құсқанда жедел көмек

1. Баланың басын көтеріңкі бір қырына қисайтып жатқызады;

2. Қысатын киімдерін босатады;

3. Таза ауамен қамтамасыз етеді;

4. Келесі дәрілерді егеді (алдындағы дәріден

нәтиже болмаса келесі дәріні егеді): ауыздан 0,25 % новокаин

ерітіндісі, бұлшық етке церукал (реглан) немесе прозерин;

5. Құсқаннан кейін ауызды қайнаған сумен шайып, су- шәй үзілісін 2 - 4 сағатқа тағайындайды.

Лихорадка

Лихорадка- бұл ішкі ағзаның арнайы емес қорғаныс – бейімделу реакциясы, ол зволюция процесінде пайда болған және дене температурасының терморегуляциялық көтерілуімен сипатталады. Дене қызуының көтерілу дәрежесіне байланысты лихорадка бөлінеді:

• субфебрильді ( 37,9◦ С артық емес),

• орташа көтерілген ( 38,0-39,0◦С),

• жоғары (39,1- 41,0◦С) және

• гипертермиялық( 41,0◦С артық).

Клиникалық анықтау: лихорадканың жұмыстық жіктелуі негізінде 2 негізгі варианттарын қарастырамыз:

1.«Қызыл», немесе «алқызыл», немесе зиянсыз лихорадкада терісі аздап қызғылт, тері ұстап қарағанда ыстық, дымқыл болуы мүмкін (тердің көп бөлінуі), бала тәртібі өзгермеген, жылу пайда болуы жылу берілуіне сәйкес, қан айналудың орталықтану белгілері болмайды. Лихорадканың бұл түрінің нәтижесі қолайлы.

2. «Ақ», немесе «боз», немесе «суық», немесе зиянды лихорадка – қан айналудың орталықтануы белгілерінің айқындалуымен сипатталады. Терісі боз «мәрмәр» суретті, ерні мен саусақ ұштарының түсі цианозды, аяқ-қолы суық. Суықты сезіну, қалтырау тән. Тахикардия мен ентігу байқалады, құрысып- тырысу және сандырақтау болуы мүмкін.

Жедел көмек: Емдеу әдісін таңдағанда лихорадканың дәрежесін, ұзақтығын және белгілерін, бала жасын, алдындағы жүргізілген ем нәтижесін, анамнезінде жүйке жүйесінің перинатальды патологиясын, құрысып-тырысу, туа пайда болған жүрек ақауы, гипертензиялық және гидроцефалдық синдромдар және басқа нәтижесі қолайсыз қауып факторлары ескеріледі.

Емді қарапайымнан күрделіге қарай өткізеді:

«Қызғылт» лихорадкада: - ауызға немесе тік ішекке парацетамол 10-15мг/кг , кейде ацетилсалицил қышқылы сол мөлшерде беріледі;

-жастан асқан балаға старттық ем реттік мөлшері 5-10 мг/кг ибупрофен беріледі;

-салқындатудың физикалық әдістерін қолдану (бөлме температурасындай сумен ысқылау, ірі қан тамырлары маңына суық басу, басынан 4см биіктікте мұзды мұйық ілу); Ысқылауды қызу түсіретін дәрілер тағайындаған соң жүргізеді. Физикалық әдістерді 30-40 мин-тен артық қолданбайды.

-егер дене қызуы түспесе, қызу түсіретін дәрілерді б/е енгізеді: 50% анальгин ертіндісін (метамизол) бір жасқа дейінгі балаларға 0,01мл/әр жасына 2,5% пипольфен ерітіндісімен қоса, бір жастан кейін 0,1мл/әр жасына, бірақ 1мл-ден артық емес (тавегил немесе супрастин ерітіндісін қолдануға болады) немесе аспизол 10мг/кг;

-жоғарыдағы емнен 30 мин-те нәтиже болмаса, онда «ақ» лихорадкадағы жедел көмек жүргізіледі;

«Ақ» лихорадкада старттық емнің 2 варианты бар:

1.Бұлшық етке 50% анальгин ертіндісін 0,1мл/әр жасына немесе аспизол 10мг/кг, 2 % папаверин ертіндісі бір жасқа дейін 0,1-0,2мл, жастан асқандарға 0,1-0,2мл әр жасына немесе но-шпа 0,1мл/әр жасына( мектеп жасындағы балаларға 1% дибазол ерітіндісі 0,1мл/әр жасына), оған 2,5% пипольфен ерітіндісін( 0,1мл/әр жасына) қосу, пипольфен орнына тавегил немесе супрастин алуға болады.

2.Бұлшық етке анальгин (аспизол) егу (дозалары көрсетілген) және 1% никотин қышқылы ерітіндісі 0,05мл/кг. Бұл схема ересек балаларға қолдануға дұрыс.

Егер старттық терапияның бір варианты нәтижесіз болса, онда екіншіні қолдануға болады.

Қан айналудың орталықтану белгілері өрістеген немесе анық болса

( аксиллярлы немесе ректалды температура айырмашылығы 1%-тен артық болса) 0,25% дроперидол ерітіндісі 0,1мл/кг б/е қызу түсіретін дәрілермен қосып енгізеді. Егер науқаста «құрысып-тырысуға дайындық» немесе құрысып-тырысу синдромы байқалса, онда емді оның вариантына байланыссыз-ақ, 0,5% диазепам седуксен, реланиум, сибазон, валиум) ерітіндісін 0,1мл/кг енгізуден бастайды, бірақ бір реттік мөлшері 2,0мл-ден артық емес.

Лихорадканың емі сөзсіз оксигенотерапиямен бірге жүргізіледі.

Ем нәтижесін бағалау:

-«қызғылт» лихорадкада аксиллярлы температура 30минөт ішінде 0,5градусқа төмендесе ем нәтижелі деп бағаланады.

-«ақ» лихорадкада оның «қызғылт» лихорадкаға ауысуы және аксиллярлы температураның 30минөт ішінде 0,5 градусқа түсуі – нәтижелі ем көрсеткіші деп саналады.

ДЕНЕНІҢ ҚҮРЫСЫП- ТЫРЫСУЫ

Дененің құрысып- тырысуы- бұл жүйке жүйесінің арнайы емес реакциясы, ол әртүрлі эндо және экзогенді факторлар әсерінен қайталанған құрысып- тырысу, ол қайталанатын құрысып – тырысу немесе оның эквиваленттері (жыбырлау, шошу, тремор, еріксіз қимыл, т. Б.) түрінде немесе жиі естен танып қалу түрінде байқалады.

Анықтау: Құрысып – тырысу кенеттен пайда болған скелет бұлшық еттерінің еріксіз жиырылуы, көбінде естен танумен бірге болады. Құрысып – тырысу локальді және жайылған ( құрысып- тырысу ұстамасы) болып бөлінеді. Эпилептикалық статус деп ес жинау толық болмауымен, тыныс алудың, гемодинамиканың бұзылуымен және мидың ісінуімен сипатталатын қайталанған ұстаманы айтады.

Жедел көмек: 1.Жалпы шаралар: -тыныс жолдарының өткізгіштігін қамтамасыз ету; -ылғалданған оттегімен ингаляция жасау;

• бас, аяқ – қол жарақатының алдын алу;

• тіл тістеуін, құсықпен қақалуды болдырмау.

2.Дәрі – дәрмекпен емдеу: - диазепам (седуксен, волиум, реланиум, сибазон) – 0,5% ертіндісін - 0,1мл/кг дене салмағына көк тамырға немесе бұлшық етке, бір реттік мөлшері 2 мл-ден артық болмауы керек. Егер көк тамырға жасау қиын болса диазепам ауыз қуысының бұлшық етіне енгізіледі. Егер ұстама аз уақытқа немесе толық тоқтамаса, онда 15-20 мин-тен кейін бастапқы мөлшердің 2/3 бөлігін енгізеді. Барлық мөлшері 4мл-ден аспауы керек;

-Егер ұстама толық тоқтамаса қосымша оксибутират натрий 20 % ертіндісін-0,3-0,5мл/кг дене салмағына көк тамырға жайлап 10 % глюкоза ертіндісімен немесе б/е қолданады;

-Егер нәтиже аз болса қосымша дроперидол 0,25 % ертіндісін- 0,05мл/кг көк тамырға немесе 0,1-0,2мл/кг б/е қолданады;

-Егер эпилептикалық статус жалғаса берсе, онда ӨЖЖ үшін реанимация бөлімшесіне жатқызады.

3.Қосымша шаралар: - дене құрысып- тырысуында ұзақ естен танса ми ісінуі және гидроцефалияның алдын алу үшін лазикс 1-2мг/кг, преднизалон

3-5мг/кг көк тамырға немесе б/е енгізіледі;

- ауруханаға жатудан бас тартса, құрысып – тырысу тоқтағаннан кейін фенобарбитал 1-2мг/кг сөткесіне;

- фебрильді құрысып- тырысуда 50 % анальгин ертіндісін 0,1мл әр жасына және пипольфен 2,5 % ертіндісін 0,1мл әр жасына б/е;

-гипогликемиялық құрысып – тырысуда к/т-ға үздіксіз глюкоза 20% ертіндісін 1мл/кг жасайды, одан кейін госпитализациялау;

Жедел госпитализациялау көрсеткіштері:

- бір жасқа дейінгі балалар;

• фебрильді құрысып- тырысулар;

• себебі белгісіз құрысып – тырысулар;

• жұқпалы аурулар кезіндегі құрысып – тырысулар;

БРОНХ ДЕМІКПЕСІ

Бронх демікпесі – аллергиялық ауру, бронх обструкциясының қайталау эпизодтарымен сипатталады, ауру негізінде тыныс жолдарының иммундық қабынуы мен бронхтардың өте жоғарғы белсенділігі жатады.

Бронх демікпесі ұстамасы (БД) - экспираторлы ентікпе, булығып жөтелу, кеуде қысылуы, өкпеде алыстан естілетін ысқырған сырылдармен сипатталады, пикфлоуметрмен анықтағанда дем шығару жылдамдығы көрсеткіші өте төмендеген.

Астматикалық статус ( АС)- Бронх демікпесінің созылмалы ауыр ұстамасы, тыныс жолдарының айқын обструкциясы («мылқау өкпе»), ол әртүрлі калибрлі бронхтардың шырышты, шырышты – іріңді бөлінділерімен бітелуі (обструкциясы), шырышты қабықтардың ісінуі және бронхоспазм әсерінен болады; АС аэрозольді ингалятор көмегімен бронхоспазмолитиктер енгізумен тоқтамайды.

Анықтау: БД ауырлық дәрежесі клиникалық белгілермен функциональдық параметрлермен (таблицаны қара) бағаланады.

Салыстырмалы диагностикасы обструктивті бронхит, муковисцидоз, бөгде зат аспирациясы, анафилактикалық шок т.б. аурулармен жүргізіледі.

Шұғыл көмек көрсетпес бұрын бұрынғы алған ем көлемін анықтау, пикфлоуметрия (5жастан асқан балаларға), мүмкіндік болса пульсоксиметрия (мектеп жасына дейінгі балаларда анықталады) жасау қажет.

Шұғыл көмек: 1.БД жеңіл ұстамасында:

-себебіне маңызы бар аллергенді жою;

-өлшегіш аэрозольды спейсері бар ингалятор арқылы немесе небулайзер көмегімен бронхоспазмолитиктердің 2-4мөлшерін енгізу(вентолин немесе сальбутамолдың басқа түрлері, беродуал, беротек).

Ингаляцияға арналған ертінділер және олардың мөлшері:

• вентолин – небулдар-1,0-2,5мл бір ингаляцияға;

• беротек-10-15тамшы бір ингаляцияға;

• беродуал-10-20тамшы бір ингаляцияға, баланың жасына байланыссыз;

Небулайзер табақшасындағы жалпы ерітінді мөлшері 2,5-3,0мл болу керек (физиологиялық ерітіндіге ерітіледі).

Бронхолитикалық терапия нәтижесі 20минөттен кейін бағаланады: ентігу азаяды, аускультацияда дем алу жақсарады, ПСВ көрсеткіші 15% және одан артық өседі. Ингаляциядан нәтиже болмаса немесе аз болса, 2,4% эуфиллин ертіндісін 0,9% натрий хлорид ертіндісіне қосып бір рет 0,15мл/кг к/т-ға ағынды түрде жайлап енгізу;

-20минөттен кейін нәтижесін бағалайды, егер БД ұстамасы тоқтаса, онда ингаляция түрінде бронхоспазмолитик немесе эуфиллин сөткесіне 0,15мг/кг мөлшерде 4-6 ретке бөлініп тағайындалып, бала үйде қалдырылады.

2.БД орташа дәрежесі ұстамасында:

-стартты терапия-«БД жеңіл ұстамасындағы жедел көмекті» қара;

-небулайзер болмаса-2,4% эуфиллин ерітіндісін 5мг/кг 0,9% натрий хлорид ерітіндісіне қосып к/т ағынды түрде, жайлап 10-15 минөт ішінде жібереді;

-нәтижесін 20 миөттен кейін бағалайды;

-нәтиже жақсы болса- бронхоспазмолитикалық терапияны жалғастыру, 4сағат сайын жоғарыдағы айтылған ерітінділердің бірін 1-2ингаляциядан спейсері бар мөлшерлеуші аэрозольды ингалятор арқылы қолдану туралы кеңес беру; Базисты қабынуға қарсы ем схемасын анықтау үшін аллерголог/ пульмонологқа қаралу;

-егер стартты терапиядан нәтиже болмаса, науқасты госпитализациялау; Егер ата-анасы қарсы болса балаға б/е преднизолон 2мг/кг енгізу, пульмикорт-небулдар суспензиясы ингаляциясын небулайзер арқылы

1 мөлшерін жасау (жасына байланыссыз); бронхоспазмолитикпен небулизацияны қайталау. Суспензия пульмикорт-небулдар мен бронхоспазмолитиктер небулизациясын қайталау 4-6 сағат сайын жүргізіледі.

3.БД ұстамасының ауыр дәрежесінде:

-бұлшық етке преднизолон 2мг/кг д/с енгізу;

-оксигенотерапия (маска, мұрын катетері) оттегі-ауа қоспасы құрамында 50%-і оттегі;

-.β-2-агонистер мөлшерінің көбеюі белгілері жоқ болса, небулайзер арқылы бронхоспазмолитиктер тағайындау;

-жедел госпитализациялау;

БД ұстамасы ауыр дәрежесі декомпенсация кезеңіне өтсе

(АС, гипоксиялық кома) ӨЖЖ-у жасау қажет.

ЖЕДЕЛ СТЕНОЗДАУШЫ ЛАРИНГОТРАХЕИТ

Жедел стеноздаушы ларинготрахеит( ЖСЛ)-жоғарғы тыныс жолдарының дыбыс желбезегінен төмен жерінің обструкциясы, вирусты және вирусты- бактериалды этиологиялы, жедел тыныс тапшылығы дамуымен сипатталады. 6 айдан 2 жасқа дейінгі балаларда жиі кездеседі.

Анықтау: жедел көмек көлемін анықтау үшін ЖСЛ –тің түрі мен кезеңін бағалау керек. ЖСЛ-тің 3 клиникалық- морфологиялық түрлері анықталады:

-ісікті – инфекциялық - аллергиялық себептен;

-инфильтративті – вирусты – бактериалды этиологиялы;

-обтурациялық – төмен бактериалды процеспен (шын круп).

Көмей стенозы 4 кезеңге бөлінеді:

1. Компенсацияланған – дауысы қарлыққан, дөрекі, үрген жөтел, бала мазасызданған кезде ғана аздаған инспираторлы ентігу мен ауыз айналасының цианозы байқалады;

2. Субкомпенсацияланған – бала мазасызданады,тахикардия, жиі үрген жөтел, тыныш кезде ентігуге қосалқы бұлшық еттердің қатысуы, жөтелден кейінде сақталған ауыз айналасы цианозымен сипатталады;

3. Декомпенсация – бала жағдайы өте нашарлаған, терісі бозарған және көгерген, шулы дем алу айқын инспираторлы ентігумен бірге, ішке дем алғанда яремдық ойық пен эпигастрия аймағының айқын ішке тартылуы, шашыраңқы цианоз, пародоксальды пульс байқалады;

4. Терминальды – бала ауаны аузымен қамтып дем алады, мойын бұлшық еттері жиырылады, пульсы ретсіз, дене құрысып – тырысуы байқалады, гипоксиялық комадан кейін толық асфиксия дамиды.

ЖСЛ дене температурасы субфебрильді кезде дамиды.

Салыстырмалы диагностика – туа пайда болған стридор, спазмофилия мен ларингоспазм синдромы, жоғарғы тыныс жолдарындағы бөгде денелер, көмей жарақаты, перитонзиллярлы абсцесс, мононуклеозбен жүргізіледі.

Жедел көмек: Негізгі міндет - стеноздың ісікті компонентін азайту және тыныс жолдарының еркін ашылуын қамтамасыз ету. 2-4 кезеңдердегі стеноздарда барлық балаларға оксигенотерапия жүргізу қажет.

1-ші кезеңдегі стенозда – 1. Жылы сілтілі сұйықтық ішкізу; алдандыру шараларын өткізу: қолдарына немесе аяқтарына ыстық ванналар, көмей, трахея маңына, сирақ бұлшық еттеріне қыша қағазын қою;

2-ші кезеңдегі стенозда - 2. Нақты реттілікпен ингаляциялар жасау:

а) беротек 8–10 тамшы немесе вентолин, небулы 2,5 мг, небулайзер арқылы;

б) сілтілі ертінділермен (2% гидрокарбонат натрий ерітіндісі, «Боржоми» тәріздес минералды су);

в) Қақырық түсіретін және қабынуға қарсы шөптермен (мать и мачеха, чебрец, ромашка және т.б.);

г) 0,5% гидрокортизон суспензиясымен (12,5 – 25 мг ингаляцияға) немесе пульмикорт 125 – 250 мкг/тәулігіненебулайзер арқылы (тәулігіне 2 рет);

д) 2,4% эуфиллин ерітіндісі – 2-4 мг/кг, жайлап ағынды түрде 10 мл изотониялық ерітіндіде;

Стеноздың 3- 4ші кезеңінде – 3. а)3% преднизолон – 3-5 мг/кг көк тамырға ағынды түрінде (1мл – 30мг); б) көк тамырға тамшылатып 10% глюкоза және 0,9% натрий хлор ерітінділері 50-60 мл/кг/тәулігіне 3:1 қатынаста;

4.Өткізілген шаралар тиімді болмаған жағдайда тікелей ларингоскопия өткізу, соңынан көмей маңы клетчаткасына гидрокортизон енгізу;

5. Субкомпенсациялы стеноздың белгілерінің 18-24 сағатқа дейін сақталуында немесе декомпенсация кезеңінде термопластикалық түтікшемен назотрахеальді интубация өткізу 3-4 тәулікте

6. Жоғарғы аталған шаралар тиімсіз болған жағдайда өкпені жасанды желдетуді қамтамасыз ету.

ЖҮРЕК - ӨКПЕ ЖӘНЕ ЦЕРЕБРАЛЬДЫ РЕАНИМАЦИЯ

Соңғы жылдарда реанимациялық шаралардың аталуы, әдістері мен жүргізу жолдары өзгерді. Мәселен, кеңінен қолданылатын аталу « жүрек - өкпе және церебральды реанимация» - түпкілікті нәтиже – жеке тұлғаның толық қалпына келуі тек қана алғашқы шұғыл тірілту шараларының тез және нәтижелі жүргізілуінен ғана емес, сонымен қатар өмірге қажетті мүшелердің, бірінші кезекте ми қызметінің қалпына келіп, тұрақтануын қамтамасыз ететін соңғы белсенді емдік шараларды қолдану болып табылады.

Негізгі алғашқы реанимациялық шаралар АВС – Софара ережесі бойынша жүргізіледі:

*А баспалдағы – тыныс жолдарының өткізгіштігін қалпына келтіру және ұстап тұру;

*В баспалдағы - өкпені жасанды желдету;

*С баспалдағы – жүрек реанимациясы( қан айналуды қалпына келтіру).

Тыныс жолдарының өткізгіштігінің бұзылу себептеріне жатады:

Тілдің түсуі, шырыш, қақырық, бөгде дене, құсық жиналу, бронхо – немесе ларингоспазм. Тыныс жолы өткізгіштігін қалпына келтірген соң, ӨЖЖ-ді оттегі беру арқылы жүргізуге уақыт кетірмеу қажет.

Бір жасқа дейінгі және ересек балаларға жасанды дем берудің айырмашылығы бар. Бір жасқа дейінгі балаларға: 1) басты шалқайтуды сақтықпен жасау, себебі бұл кезде баланың мойыны қысқа, жуан,жарақатқа бейім; 2) ауаны жібергенде мұрын мен ауызды бірден қамтиды;

3) үрленетін ауа күші өкпенің дем алу көлеміне байланысты болу керек, альвеолардың жыртылуы мен барожарақатынан сақтау үшін; Баланы инфекциядан сақтандыру үшін ауа жіберуді ылғалданған залалсызданған дәке арқылы жасау. Ауыз арқылы оттегі түтігін енгізу тілдің түсуіне кедергі жасайды.;

Гипоксия мен гипоксемияны жоюда басты орын алатын құрал оксигенотерапия. Оттегі концентрациясы 100% , бала жағдайы тұрақтанған соң оның концентрациясы 40-60% , төмендейді. Оттегі беру кез келген қолайлы әдіспен жүргізіледі.

Жүрекке тікелей емес массаж жасау жүрек тоқтап қалу түріне байланыссыз жүргізіледі. Бұл кезде қан ірі қан тамырларына итеріледі де қан айналуды және өмірге қажет мүшелердің қызметін ұстап тұрады. Әдісі дұрыс жасалған жүрек массажы асқынулардан сақтандырады: қабырға мен төс сынуы, асқазан, бауыр мен көкбауыр зақымдалуы, жүрек тампонадасы, пневмоторакс, асқазан сұйықтығының тыныс жолдарына түсуі.

Жүрек - өкпе реанимациясын ( ЖӨР) орындау

1.Клиникалық өлім жағдайын белгілеу: естен тану, ірі артерияларда пульстің болмауы, өздігінен дем алудың жоқтығы, оның сипатының өзгеруі. Жас балаларда пульсті ұйқы артериясынан анықтау тыныс жолдарының қысылуын, ларингоспазм туғызуы мүмкін, сондықтан пульс білек және ортан жілік артериясында анықталады.

2.Жүрек тоқтаған уақытты белгілеп алу.

3.Реанимациялық шаралар комплексін анықтау. Ол 3 фазадан тұрады, әрбір фаза 3 баспалдақтарға (Софара ережесі бойынша) бөлінеді.

1 – фаза. Өмірді ұстап тұру. А – баспалдағы( Air ways) – тыныс жолдарының өткізгіштігін қалпына келтіру және ұстап тұру.

А 1. Қатты жерге науқасты шалқасынан жатқызу. Көмекке шақыру.

А 2. Бір қолды мойнының астына салу (иық астына валик), екінші қолды маңдайға қою.

А 3. Үш амалды орындау: басты шалқайту, иекті алға жоғары қарату, баланың аузын ашу;

Басты шалқайту тыныс жолдарын түзету үшін жасалады. Жарақаттарда басты, мойын мен кеуде торын бір жазықтықта, басты жайлап, ақырын артқа қозғайды; Бүйірге бұруға, бүгуге болмайды.

Иекті алға шығару тіл түбірінің түсіп кетуінің алдын алу үшін жасалады. Тіл түбірін алға жылжытып, тыныс жолдарын ашады. Баланың аузын ашуға кейде мұрынын саусақпен қысу көмектеседі.

А 4. Жоғарғы тыныс жолдарын құсықтан, шырыштан, қаннан босату. Ол үшін ауыз бен өңешті ылғалды дәкемен тазалайды, ауыз қуысы мен мұрын – жұтқыншақтан сұйықтықты сорғызады, қажет болса бөгде денені алады.

В баспалдағы( Brethinq) - өкпені шұғыл жасанды желдету және оксигенация. «Ауыздан ауызға» немесе «ауыздан мұрынға» ӨЖЖ үшін қажет:

В 1. Ішке дем алып өз аузыңды нәрестенің ашық аузына тығыз орналастыру, мұрынын қысу( бір жасқа дейінгі балаларда ауызы мен мұрынын қоса).

В 2. Баланың тыныс жолына тез дем беру арқылы ауаны жіберу;

В 3. ӨЖЖ нәтижесін бақылау. Егер жасанды дем бергеннен кейін кеуде торының экскурсиясы байқалса, онда тыныс жолдарының өткізгіштігі қалпына келген.

В 4. Жасанды дем беруді өздігінен дем алғанша, немесе реанимацияны тоқтатқанша жасайды. ӨЖЖ қосалқы құралдар көмегімен де атқарылады:

1) ӨЖЖ-ді қолмен Амбу қапшығымен дем алатын маскалар көмегімен жүргізу;

2) ӨЖЖ-ді Амбу қапшығымен эндотрахеалды түтік арқылы жүргізу. ӨЖЖ-дің бұл түрінде аспирациядан қорғау мүмкіндігі жоғары.

Қолданылған әдебиеттер:

1. Тульчинская В.Д., Соколова Н.Г., Шеховцева Н.М. Сестринское дело в педиатрии.– Медицина, Ростов-н/Д., 2004.

2. Енгибарьянц Г.В. Педиатрия с детскими инфекциями. Практикум/ Серия «Среднее проф. образ.». Р.-н/Д., 2004. – 576.

3. Ежова Н.В., Русакова Е.М., Ровнина С.Н. Педиатрия. Доклиническая практика. Минск, 2004. – 416.

4. Соколова Н.Г., Тульчинская В.Д. Сестринское дело в педиатрии: Практикум. Ростов-н/Д., 2002. - 384.

5. Мирошниченко АГ., Шайтор В.М. Рекомендации по оказанию скорой мед. помощи детям на догоспитальном этапе. СПб., 2005.

6. Педиатрия. Неотложные состояния у детей.

7. Верткин А.П.,Тактика ведения и скорая медицинская помощь при неотложных состояниях. Астана, 2004. - 392.

8. BLS – курсы материалдары

Мазмұны

Реті	Стандарттардың тақырыптары	Беттері
1	Дене салмағын өлшеу	3
2	Дене ұзындығын өлшеу	3
3	Бас айналымын өлшеу	4
4	Кеуде айналымын өлшеу	4
5	Жаңа туған нәрестенің және жас баланың таңертеңгілік туалеті	4
6	Жаңа туған нәрестеге гигиеналық ванна жасау	5
7	Жаңа туған нәрестені жөргектеу	6
8	Омфалит кезінде кіндік жарасын күту	7
9	Жаңа туған нәрестені жылытуға арналған жылытқышты қолдану	8
10	Мұзды мұйық қою	8
11	Шала туған нәрестені зонд арқылы тамақтандыру	8
12	Жас балаларға тазалау клизмасын қою тәсілі	9
13	Жел шығаратын түтікше қою тәсілі	10
14	Балалардың көзіне дәрі тамызу	11
15	Балалардың мұрнына дәрі тамызу	11
16	Құлаққа дәрі тамызу	12
17	Балаларға ылғалданған оттегін беру	12
18	Мұрын мен тамақтан бактериологиялық зерттеуге жағынды алу	13
19	Нәжісті бактериологиялық тексеруге жинау	14
20	Бұлшық ет тонусын анықтау	15
21	Терінің созылғыштығын анықтау	15
22	Ұлпаның тығыздығын анықтау	15
23	Шел қабатының қалыңдығын анықтау	15
24	Үлкен еңбектің өлшемдерін анықтау	16
25	Баланың сүйек бітімінің бұзылуын анықтау	16
26	Тамақты қарау	16
27	Шеткі лимфа түйіндеріне пальпация жасау	17
28	Тыныс алу жүйесін тексеру әдісі	18
29	Жүрек – қан тамыр жүйесін тексеру әдісі	19
30	Тыныс алуды санау	20
31	Пульсті санау	21
32	Ішек құрттарының жұмыртқаларына нәжісті жинау. Энтеробиозға жағынды алу 1- әдіс	21
33	Энтеробиозға жағынды алу 2- әдіс	22
34	Ауыз арқылы регидратация жүргізу	22
35	Стоматит кезінде ауыз қуысын тазалау және емдеу	23
36	БЦЖ вакцинасын жасау	24
37	ҚПҚ (Қызылша, паротит, қызамыққа қарсы) вакцинасын жасау	24
38	Манту сынамасын жасау әдісі	25
39	Бассүйек күмбезі көк тамырына «көбелек» катетрмен пункция жасау	26
40	Орталық көк тамыр катетрі күтімінің ережелері	27
41	Дәрілік заттарды ауыз арқылы ингаляция жасау	28
42	Асфиксия кезінде жаңа туған нәресте реанимациясы	28
43	Жүрек өкпе реанимациясы	29
44	Бөгде денелермен тұншыққанда жедел көмек көрсету (Геймлих әдісі)	30
45	Талуда (обморк) жедел көмек	30
46	Талықсуда (коллапсі) жедел көмек	30
47	Мұрыннан қан кеткенде жедел көмек	31
48	Қүсқанда жедел көмек	31
49	Лихорадка	31
50	Дененің құрысып-тырысуы	32
51	Бронх демікпесі	34
52	Жедел стеноздаушы ларинготрахеит	35
53	Жүрек өкпе және церебральды реанимация	36

43