6. Ығысу тоғы. Ығысу тогынын тығыздығы.

Тоқ тығыздылығы: , ығысу тоғы: . Магнит индукциясының өзгерісі құйынды электр өрісін қоздырады. Магнит өрісі электр тогымен тығыз байланысты болғандықтан, айнымалы электр өрісі қоздыратын магнит өрісін Максвелл ығысу тоғы д.а. Ығысу тоғының пайда болуы үшін Максвеллдің пікірінше тек ғана айнымалы э.ө-нің болуы жеткілікті. Мұндай құбылыс тізбектегі зарядталып және разрядталып тұратын конденсатор астарларының арасында байқалады. Конденсатор астарларының арасы өткізгішпен қосылмаған. сондықтан онда айнымалы э.ө. арқылы ығысу тоғы жүреді. Осының әсерінен онда магнит өрісі де қозады. Жалпы конденсатор астарында өткізгіш арқылы ток жүріп тұрғандай болады. Олай болса ығысу тогының тығыздығы өткізгіштегі тоқ тығыздығына тең болып шығады.

7. Электр тiзбегiн тұйықтау және ажырату кезiндегi экстратоктар.

Э.Қ.К. көзін ажыратқаннан кейін тізбектегі ток күші бірден нөлге айналмайды, қайта ол

i=I₀e^-Rt/L экспоненциалдықзаңы бойынша кемиді. Жылдамдық кемуі уақыт өлшемділігі

r(tau)=L/R --- тізбектің тұрақты уақыты деп аталатын шама енгізіледі.

Э.Қ.К. көзін қосқаннан кейін, ток күші орныққан мәніне келмейінше, тізбекте Э.Қ. күшінен басқа өздік индукцияның э.қ. күшіде әсер етеді.

i=I₀(1-e^-Rt/L).

8.Тербелмелі процесстер. Гармоникалык тербелiстердiң жалпы сипаттамасы.

Уақыттың өтуiмен байланысты қайталанып отыратын процесстердi тербелiстер деп атайды. Қайталанатын құбылыстың табиғатына байланысты тербелiстер әртүрлi, мысалы, механикалық, электрлiк т.с.с. болуы мүмкiн. Егер тербелiстер бiрдей уақыт аралығында қайталанатын болса, онда ондай тербелiстердi периодты тербелiстер деп атайды. Тербелiстiң қайталану уақытын тербелiс периоды деп атап, Т әрiпiмен белгiлейдi. Тербелiстiң νжиiлiгi деп бiрлiк уақыт мезетiнде жасалатын толық тербелiстердiң санын айтады, яғни . Ал тербелiстiң ω, циклдiк жиiлiгi ретiнде 2π уақыт бiрлiгiндегi жасалынатын тербелiстердiң саны алынады, яғни ω=2πν=2π/T, бұдан T=2π/ω. Тербелiс периодының өлшем бiрлiгi 1 секунд ( 1 с ), ал жиiлiктiң бiрлiгi ретiнде 1 с уақыт аралығында 1 тербелiс жасайтын тербелiстiң жиiлiгi алынған. Оны 1 Герц ( 1 Гц ) деп атайды. Периодты тербелiстiң қарапайым мысалы гармоникалық тербелiстер. Гармоникалық тербелiс кезiнде оны сипаттайтын физикалық шамалар синус немесе косинус функцияларымен анықталатындай болып өзгередi, яғни x=Acos(ω·t+φ₀). Мұндағы х - өзгеретiн физикалық шама. Тербелiстегi жүйенiң тепе-теңдiк қалыпынан ауытқуының ең үлкен мәнiн беретiн А шамасы тербелiс амплитудасы деп аталады. Ал (ω·t + φ₀) - тербелiс фазасы, ω - циклдiк жиiлiк, φ₀- бастапқы фаза. Гармоникалық функцияның сипатын мына жерден қарап көруге болады.Гармоникалық тербелістер – уақыт б/ша косинус және синус заңы б/ша өзгеретін тербелістер.

9.Гармоникалык терб. Диф. Тендеyi. Гармоникалык тербелiс энергиясы.

х" + ɷ²x = 0 – терб-ң диф. теңдеуі

, , , ,