Билет 16

1) Невада-Семей КСРО (Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы) заманында Қазақстан аумағында атом бомбалары сынақтан өткізілді. Ол үшін арнайы 18 миллион гектар жер болініп, Семей ядралық полигоны ашылды. Атом бомбаларының жарылыстары ауыр болды.радиациялық жер аймағында тұратын ғ,қ мыңдай адам. 1989 жылдың ақпанынла Семейдегі атом полигонын жабу туралы «Невада - Семей» қозғалысының алғашқы митингісі өткізілді. Оны басқарған белгілі қоғам қайраткері, ақын – Олжас Сүлейменов. 1991 жылғы 29 тамызда Семей полигоны жабалды.

Зат есім жалғаулары

Көптік Тәулдік Жіктік Септік

Билет 17

Арал теңізі. Еріген мұз суы таудан ағып келіп, Әмурдария мен Сырдария арналарына қосылады. Сөйтіп, Азия шөлейтінің ортасында орналысқан су коймасы Арал тенізіне кұяды. Сол теніз суы адам қолынан құрғап барады, Арал тенізінің құрғап қалған түбінің ауданы 40 шаршы километрге дейін жетті. Жер қыртысын жаппай тұз басып кетті. Жыл сайын 50-ден 240 миллионғф дейінгі тұзбен топырақ желмен ауаға тарап жатады. Теңіз тартылып барады, су бұрынғы жағалаудан 15-20 шақырымдай алыстап кеткен.

• Атау септік Кім? Не? Жалғауы жоқ

• Ілік септік Кімнің Ненің? Дауысты, үнді - ның –нің - дың – дің - тың - тің- 

• Барыс септік Кімге? Неге? Қайда?- - нан соң - қа - ке -а, - е- 

• Табыс септік Кімді? Нені?- Кімін?- Несін?-ны - ні - н - ды - ді - ты - ті – 

• Жатыс септік Кімде?- Неде?- Қайда?- Қашан?- да - - де - -сы, - сі- нда - - нде - та - - те –

• Шығыс септік Кімнен? Қайдан? Қалай? - дан - ден - нан - нен - тан - тен – 

• Көмектес септік Кіммен? Немен? Қалай? - мен -менен - бен - бенен - пен - пенен -

18 Билет.

1.Астанаға сапар.

Астана-біздің Қазақстанымыздың астанасы.Үлкен және өте әдемі арман қала.Ақмола облысында орналасқан.Қала сутасымен еркелей аққан Есіл өзені шаһарды 2-ге бөліп жатыр.Жағалаудың оң қапталынан ескі Ақмоланы және қарсы беттен салынып жатқан жаңа,сол жағалауды көруге болады.Сол жағалаудағы тұңғыш салынған құрылыс –Бәйтерек.Алып құрылыстар еріксіз таңғалдырып,сізді оң жағалаудағы бейбіт барыстар сақшылықта тұрған жаңа көпірге дейін шығарып салады.Осы тұстан Президенттің мәдениет орталығының қайталанбас сәулеті қарсы алады.Ол Республика даңғылының басында тұр.Сондай-ақ бұл манға Астана-Тауәр мен Рамстор сауда орталығының ғимараттары сән-салтанаттарымен көрік береді.

• Атау септік кім? не?

• Ілік септік кімнің? ненің? -ның, -нің, -дың, -дің, -тың, -тің

• Барыс септік кімге? неге? қайда? -ға, -ге, -қа, -ке

• Табыс септік кімді? нені? -ны, -ні, -ды, -ді, -ты, -ті

• Жатыc септік кімде? неде? қайда? -да, -де, -та, -те

• Шығыс септік кімнен? неден? -нан, -нен, -тан, -тен, -дан, -ден

• Көмектес септік кіммен? немен? -мен, -бен, -пен

Сөйлем мүшелерінің қатысуына қарай жай сөйлем бірнеше түрге бөлінеді

• Жақты  мысалы: Мен ауылға бардым.

• Жақсыз  мысалы: Менің оқығым келеді.

• Жалаң  мысалы: Ол мектепке келді.

• Жайылма  мысалы: Ол ет алды.

• Толымды  мысалы: -Балам, сен кайдаң келдің? – Мен Астанадан келдім.

• Толымсыз  мысалы: -Балам, кайдаң келдің? –Астанадан.

• Атаулы  мысалы: Жаз. Қайнаған күң. Егіс даласы.

• Атау септік Кім? Не? табиғат, теңіз

• Ілік септік Кімнің Ненің? табиғаттың, теңіздің

• Барыс септік Кімге? Неге? Қайда? табиғатқа, теңізге

• Табыс септік Кімді? Нені?- Кімін?- Несін?- табиғатты, теңізді

• Жатыс септік Кімде?- Неде?- Қайда?- Қашан?- табиғатта, теңізде

• Шығыс септік Кімнен? Қайдан? Қалай? - табиғаттан, теңізден

• Көмектес септік Кіммен? Немен? Қалай? - табиғат пен, теңізбен