10.3. Текстураны материалдарға қолдану

Текстуралық карталардың материалдардың көркемдеу мүмкіндігін біршама кеңейтетіндігі белгілі. Сондықтан 3ds Max 9-да табысты жұмыс істеу үшін картаның қажетті типін таңдай алу ғана емес, сонымен бірге оларға әр түрлі операцияларды орындай алу керек. Операциялардың негізгілері:

• картаны Материалдар редакторына жүктей алу;

• картаны өңделудегі материалға қосу;

• материал картасының параметрлерін баптау;

• картаны сөндіру және жою.

10.3.1. Картаны Материалдар редакторына жүктеу

Әдетте текстуралық карталар өңделудегі материал компоненттеріне оның параметрлерін баптап болғаннан кейін, карта бейнесін (оның ішінде анимациялық) қарау мүмкіндігі жоқ болғанда тікелей қосылады. Егер материалдағы карта саны екі-үштен артық болмаса, онда оларды материалға тікелей қосу әдісі қолданымсыз болып қалады, өйткені карта параметрлерін түрі бойынша немесе Редактор терезесіндегі үлгі бойынша немесе көрсетушілікті кадрлар терезесіндегі осы материалмен көркемделген сахна денесі бойынша реттей аласыз.

Сонымен бірге келесі екі жағдайда картаны кейін нақты материалға қолдану үшін Материалдар редакторының бос ұяшығына жүктеген жөн:

• осы картадан басқа материалда көптеген басқа карталар қолданылатын болады, олардың әрқайсысының материалға әсерін бақылау қиын болады;

• берілген картаны (оның қандай да бір параметрлерімен) көптеген материалдарға қолдану қажет болғанда.

Картаны қосудың екінші әдісінің артықшылығы оның нәтижелеуші бейнесін келесі үш жерден көруге болады:

• Материалдар редакторының ағымдағы ұяшығында;

• үлгіні қарау терезесінде;

• анимацияланған картаны жаңғыртуға болатын Редактордың берілген ұяшығының жанама мәзірінің командасымен ашылатын Render Map (Визуализировать карту) сұқбат терезесінде.

Картаны материалға қосу

Текстуралық карталы материалды қалыптастыру немесе бар материалдағы картаны алмастыру жағдайында дисктегі файлда немесе ашық кітапханада сақталынған картаны берілген материалдың сәйкес компоненттеріне қосу қажеттілігі туады. Мұны Материалдар редакторының екі жерінде істеуге болады:

• материалдың жеке компоненттерін баптаудың параметрлі орамында;

• түпнұсқа материалдың барлық компоненттері топталған, текстуралық картаны қосуға болатын Maps (Карты) орамында (бастапқы материал түгелдей немесе ол құрамдас болса, оның іштестірілген бөлігі мұндай материал бола алады).

ЕСКЕРТУ. Maps орамы кез келген типтегі материалда түпнұсқа материалдардың үш типін санамағанда бар болады: Architectural (Архитектурный), Ink 'n Paint (Рас­краска) және Matte/ Shadow (Матовый/ Затеняемый). Стандарт тип және Raytrace типті материал үшін де берілген орамда әртүрлі құрылғы бар болады.

Свиток Maps

Бұл орамның түрі жолдарында баптаудың үш элементі бар тізім сияқты:

• (таңдалынған немесе болашақ) текстуралық картаны материалдың көрсетілген компонентіне қолдану режімін қосатын жалауша;

• картаның (процентпен) материалдың ағымдағы компонентіне әсер ету дәрежесін көрсететін өріс;

• келесі екі функцияны атқаратын батырма:

  • бұл батырма None деп аталған кезде, берілген компонентке бар картаның онда жоқ болған жағдайында қосуға арналған картаны таңдау;

  • аты мен типі осы батырмада көрсетілген бар картаның параметрлер орамына өту.

Стандартты материалда текстуралық картаны қосуға болатын компоненттер саны реңделген бояудың әдісін таңдауға тәуелді. Мысалы, кең тараған екі әдіс үшін: Blinn (По Блинну) және Phong (По Фонгу) карталарын Maps орамында саналған материалдың 12 компонентіне қосуға болады:

• Ambient Color (Цвет подсветки) — карта бейнесін материалмен көркемделген дененің бетіне проекцияланған қосылған карта бейнесінің түстерінің таңдалынған жарықтандыру түсімен араластыру; проекция терезелерінде картаның бұл әсері кескінделмейді;

• Diffuse Color (Цвет диффузного рассеивания) — карта бейнесінің түсінің берілген жарықтандыру түсімен араласуы; проекция терезелерінде материалдың оның карта бейнесімен алмасқан осы компонентіне картаның толық әсері барлық уақытта кескінделеді;

• Specular Color (Цвет зеркального отражения) — карта бейнесі түстерінің айналық шағылысудың таңдалынған түсімен араласуы; проекция терезелерінде картаның әсері бейнеленбейді;

• Specular Level (Сила блеска) — материалдағы жарық дағының ашықтығын карта бейнесі көмегімен басқару (берілген бейненің пикселі ашықырақ болған сайын жарық дағы аймағындағы көркемделген дене бетінің сәйкес үзіндісінің шағылысуның қарқындылығы соғұрлым жоғары болады); проекция терезелерінде картаның әсері бейнеленбейді;

• Glossiness (Глянцевитость) — материал бетінің жарық дағы аймағындағы айналық деңгейін карта бейнесін қолданып басқару (берілген бейненің пикселі жарықырақ болған сайын жарық дағы аймағындағы көркемделген дене бетінің сәйкес үзіндісі соғұрлым айнадай болады); проекция терезелерінде картаның әсері бейнеленбейді;

• Self-Illumination (Самосвечение) — карта бейнесі түстерінің таңдалынған өзін-өзі жарықтандыру түсімен араласуы; проекция терезелерінде картаның әсері бейнеленбейді;

• Opacity (Непрозрачность) — материал мөлдірлігін (прозрачностью) оның тұнық еместігінің берілген деңгейін пикселдердің ашықтығына тәуелді карта бейнесі пикселдерінің тұнық еместігінің есептік деңгейлерімен араластыру жолымен басқару (карта бейнесінің пикселі күңгірт болған сайын материалмен көркемделген дене бетінің сәйкес пикселі мөлдір болады); проекция терезелерінде картаның нақты әсері бейнеленеді;

• Filter Color (Цвет отфильтрованного света) — карта бейнесінің түстерімен көркемделген мөлдір денеден тесе өткен жарық сәулелерінің берілген сүзілу түсімен араласуы; проекция терезелерінде картаның әсері кескінделмейді;

• Bump (Рельефность) — беттің рельефін карта бейнесінің контрасты телімдерінің шекарасы боймен елестету; проекция терезелерінде картаның әсері кескінделмейді;

• Reflection (Отражение) — айналық материалдың бетіне қоршаған объектілердің шағылысуын елестету, ол үшін келесі төрт типтегі текстуралық карта қолданылуы мүмкін: Bitmap (Растровая), Reflect/Refract (Отра­жение/Преломление), Raytrace (Трассируемая) және Flat Mirror (Плоское зер­кало);

• Refraction (Преломление) — жарық сәулесінің мөлдір материалдан сынуын елестету, ол үшін келесі үш типтегі карта қолданылады: Bitmap, Reflect/Refract және Raytrace;

• Displacement (Смещение) — деформация шамасының текстуралық карта бейнесінің пикселдерінің ашықтығына пропорциональ болғандағы өзінде кәдімгі тордың немесе политордың құрылымы бар көркемделген дененің деформациясын елестету; проекция терезелерінде картаның әсері кескінделмейді.

ЕСКЕРТУ. 3ds Max 9-да Displacement картасы бар материалды NURBS-бетті беретін денеге қолдануға болмайтынын тексеру көрсетті. Осындай денелермен сахнаны көрсетушіліктеуде программа өз жұмысын апатпен аяқтады.

Карта параметрлерін баптау

Текстуралық карта типіне тәуелсіз, онда проекциялық координатты баптаудың Материалдар редакторы терезесінің Coordinates орамында орналасқан параметрлері барлық уақытта бар болады. Параметрлі басқа орамдарды өздері қолданылатын карта типтерін көрсетіп, атайық:

• кез келген процедуралық карталар — картамен өндірілетін текстура бейнесінің параметрлерін баптау элементтері бар <Название карты> Parameters (Параметры <название карты>) орам;

• екі өлшемді карта (процедурные и растровые) — текстура бейнесінің тозу параметрлерін баптау элементтері бар Noise (Шум) орамы;

• екі өлшемді растрлік карталар:

  • файлда сақталынған картаның растрлік бейнесінің параметрлерін баптау элементтері бар Bitmap Parameters (Параметры растровой текстуры) орамы;

  • карта ретінде қолданылатын AVI немесе MOV форматындағы файлда сақталынған видеоклипті жаңғырту параметрлерін баптау элементтері бар Time (Время) орамы;

  • карта бейнесінің түстік коррекция параметрлерін баптау элементтері, сонымен бірге анимациялауға болатын коррекция қисықтарын құру құралдары бар Output (Выход) орамы.

Енді параметрлердің екі өлшемді картаға қолданылымды Coordinates, Noise және Bitmap Parameters үш орамы сипатталады.

Coordinates орамы

Coordinates орамы таңдалынған текстуралық картаның проекциялық координатасының параметрлерін баптау элементтерін қамтиды. Олар:

• Texture айрып-қосқышы — проекциялық координаттың сахнаның геометриялық денелерге қолдану режімін қосады (бұл режим келісім бойынша қолданылады);

• Environ айрып-қосқышы — берілген координаттарды сахнаның фондық бейнесіне қолдану режімін қосады;

• Mapping ашылатын тізімі — проекциялық координат нұсқасын таңдау;

• Texture айырып-қосқышы таңдалынған кездегі Mapping тізімінің пункттері:

• Explicit Map Channel — карта бейнесін проекциялау үшін карта проекциясының тңдалынғн кналындағы проекциялық координат жүйесі қолданылады (поле Map Channel);

ЕСКЕРТУ. Проекциялық картаның берілуінің бұл режімі сахна денесі үшін негізгі болады. Оның көмегімен көркемделудегі денеге UVW Map (UVW-проекция) модификаторын қолданумен құрылған координат жүйелерінің кез келгенін таңдауға болады. Егер бұл модификатор қолданылмаса, онда денеге оның пішініне дәлірек келетін координат типі автоматты түрде қолднылатын болады, әрі бұл координттар карта проекциясының бірінші каналында болады.

• Vertex Color Channel — проекциялау үшін басқару функциясын атқаратын дененің торлы қабықшасының төбелерін бояу түстері қолданылады;

• Planar from Object XYZ— проекциялау үшін көркемделудегі дененің жергілікті координат жүйесі қолданылатын болады;

• Planar from World XYZ — проекциялау үшін ауқымды координат жүйесі қолданылатын болады;

• Environ айырып-қосқышы таңдалынған кездегі Mapping тізімінің пункттері:

• Spherical Environment — текстураның берілген картасының бейнесінен сахнаның фондық бейнесін құру үшін проекциялық картаның сфералық типін таңду;

• Cylindrical Environment — сахна фонын құру үшін проекциялық координаттың цилиндрлік типін таңду;

• Shrink-wrap Environment — берілген фонды құру үшін координаттың тығыз қамту типін (обтягивающего типа) таңду;

• Screen — сахна фоны бейнесінің берілген текстуралық картаның бейнесімен беттесетін жазық координатты таңдау (бұл режім келісім бойынша қолданылады);

• Show Map on Back жалаушасы — текстураны дене бетінің көрінбейтін телімдеріне проекциялау режімін қосады (компьютер ресурсын үнемдеу мақсатымен осы жалаушаны қондырмауды ұсынады);

• Use Real-World Scale жалаушасы — берілген картаның өлшемдерінің сахнаның ағымдағы өлшем бірліктерінде берілу режімін қосады;

• поле Map Channel — талап етілетін проекциялық координат жүйелері бар ағымдағы картаның проекция каналын таңдау;

• Offset екі өрісі — картаның проекцияланған бейнесінің осы өрістердің атауында көрсетілген дененің проекциялық координатының и және v осьтеріне қатысты ығысу шамасы;

• Tiling екі өрісі — карта бейнесінің өлшемдерінің сәйкес и және v осьтерінің бойымен кішірею коэффициенттері;

• Mirror екі жалаушасы — текстура картасының и және v осьтеріне қатысты айналық кері бұрылу режімін қосады;

• Tiles екі жалаушасы — картаның и және v осьтерінің бойымен кішірейген бейнесінің көбею режімін қосады;

• Angles үш өрісі — картаның проекцияланған бейнесінің проекциялық картаның көрсетілген и, v және w осьтеріне қатысты көлбеулік бұрышы;

• Blur өрісі — экранда бақыланатын текстура бейнесінің контрасты телімдерінің шекараларының шайылуының абсолют шамасы (бұл бейне бақылаушыдан неғұрлым алыста олса, соғұрлым ол шйылған болады);

• Blur offset өрісі — текстура бейнесінің контрасты телімдерінің шекараларының шайлуының салыстырмалы шамасы (оның шайылу дәрежесі бақылаушыға дейінгі қашықтыққа тәуелді емес);

• Rotate батырмасы — интерактивті режімде Angles өрістерінің мәндерін бір мезгілде реттеуге мүмкіндік беретін Rotate Mapping Coordinates (Поворот проекционных координат) сұқбат терезесін ашады.

Noise орамы

Noise (Шум) орамында картаның проекцияланған бейнесінің тозу параметрлерін баптау элементтері бар. Олар:

• On жалаушасы — текстуралық карта бейнесіне тозуды енгізу режімін қосады;

• Amount өрісі — текстураның біртекті еместік дәрежесі;

• Levels өрісі — біртекті еместікті өндіретін фрактльды алгоритм деп талтын цикл саны;

• Size өрісі — текстураның біртекті еместік өлшемдері;

• Animate жалаушасы — подключает режим анимирования неоднородностей, когда их форма будет изменяться путем регулировки следующего по по­рядку параметра;

• Phase өрісі — управляющий параметр, воздействующий на форму неод­нородностей.

Bitmap Parameters орамы

Свиток Bitmap Parameters (Параметры растровой текстуры) содержит элементы настройки параметров выбранной растровой карты текстуры (см. рис. 11.27). К их числу относятся:

• Bitmap батырмасы — открывает диалоговое окно Select Bitmap Image File (Выбрать файл растрового изображения) с целью выбора на диске файла растрового изображения или видеоклипа для его загрузки вместо текущей растровой карты текстуры;

• Reload батырмасы — повторно загружает изображение подключенной карты из его файла;

• Cropping/Placement (Обрезка/расположение) аймағында:

• Apply жалаушасы — осы аймақта берілген параметрлерді текстура бейнесіне қолданады;

• View Image батырмасы — U, V, W және Н өрістерінде берілген параметрлерді интерекпінді реттеуга арналған қосымша сұқбат терезесін ашады;

• Crop айырып-қосқышы — көркемделудегі дене бетіне проекцияланатын текстура бейнесінің кадрлену аймағын құру режімін қосады;

• Place айырып-қосқышы — дененің сәйкес телімінде масштабы кішірейтілгеннен кейінгі барлық берілген бейненің орналасу аймағын құру режімін қосады;

• U және V өрістері — текстура бейнесінің кадрлену немесе орналасу аймағының ығысу шамасы;

• W және Н өрістері — берілген аймақтың өлшемдері;

• Jitter Placement жалаушасы — бейне аймағының орнының дене бетінде оң жақтағы өріс мәніне тікелей тәуелді болатын кездейсоқ шамаға ығысу режімін қосады;

• Filtering (Фильтрация) аймағындағы үш айырып-қосқыш — текстураның растрлік бейнесінің шеткі пикселдерін тегістеу режімін таңдау;

• Mono Channel Output (Выход моноканала) аймағындағы екі айырып-қосқыш — берілген карта қосылатын материалдың түстік емес компоненттерін басқаруға арналған текстуралық карта бейнесінің құрамдас бөлігін таңдау;

• RGB Channel Output (Выход RGB-канала) аймағындағы екі айырып-қосқыш — берілген бейненің материалдың түстік компоненттерін басқаруға арналған құрамдас бөлігін таңдау;

• Alpha Source (Источника альфа) аймағындағы үш айырып-қосқыш — картаның растрлік бейнесінің берілген материалда қолданылатын шығу альфа-каналы ретінде құрамдас бөлігін таңдау;

• Premultiplied Alpha жалаушасы — картада оның жеке телімдерінің мөлдірлігін беретін алдын ала өңделген альфа-каналы бар бейнені қолдану режімін қосады.