3. Төменгі қысымдағы айнала жабық желілерді гидравликалық есептеу әдісі

Гидравликалық есептеудің мақсаты – тұтынушыларды қажетті шығын мен қысымда қамтамасыз ететін құбырлар диаметрін анықтау.

Бұл желілер айнала жабық және тұйық болып орындалады.

Айнала жабық желілерді есептеудің бірінші кезеңі:

1. Желілер нобайы жүргізіледі (5.4-сурет).

2. Бір кісіге шаққандағы газ шығыны (е) анықталады,

е = Q^h_d.т.қ. /N, м³/сағ. адам.

3. Белгілі халық тығыздығы m-мен бір кісіге шаққан шығын көмегімен әрбір газ тұтынушы аймақтарындағы қажетті шығын анықталады.

мұндағы, Ғ_і – газ тұтынушы аймақтар ауданы, га.

5.4-сурет. Желілер нобайы

4. Әрбір аймақтарға ұзындыққа шыққандағы газ шығынын анықтау

м³/сағ·м (5.12)

мұндағы, Σl – аймақтарға газ жеткізетін құбырлар ұзындықтарының қосындысы, м.

5. Газдың есептеу шығынын анықтау.

Бұған дейін газ реттеу орынның (ГРО) саны, оның желілер нобайы, әрбір бөліктер саны, газ бағыттары және түйісу нүктелері анықтауға тиісті.

ГРО-ның саны келесі өрнекпен анықтауға болады:

, дана (5.13)

мұндағы, Q^h_d.т.қ. – төменгі қысымдағы газдың сағаттық тығыны, м³/сағ; Q_опт – ГРО-ның оптимальды газ желілеріне берілетін шығын (практика жүзінде 1200-2000 м³/сағ. аралығында қабылдап алуға болады).

Әрбір бөліктегі газ шығыны мынадай болады.

Q_б = 0,55Q_ж + Q_ж.ж. м³/сағ (5.14)

мұндағы, Q_ж – әрбір бөліктегі газдың жолдық шығыны;

Q_ж = l_бөл., м³/сағ (5.15)

Q_ж.ж. – қарастырып жатқан бөліктер арқылы келесі бөліктерге өтетін газдың жол-жөнекей шығыны, м³/сағ.

6. Әрбір айнала жабдық желілердің реттік саны белгілеп, ондағы әрбір бөліктердің диаметрін анықтау. Ол үшін алдын ала ГРО-дан ең алыс орналасқан тұтынушыға дейінгі жұмсалатын қысымды қабылдаймыз (1800 Па дейін). ҚНжЕ талабы бойынша жергілікті кедергілерге 10% қысым жұмсалуын қабылдап, орташа ұзындыққа шаққандағы жұмсалатын қысымда анықтаймыз (ΔΡ/Σl·1,1)_орт.

7. Қабылданған диаметр бойынша әрбір бөліктердегі жұмсалған қысымды анықтау.

8. Айнала жабық жерлерді үйлестіру.

Үйлестіру үшін желі суретін қарастырамыз.

5.5-сурет. Айнала жабық желі

Үйлестірудің мақсаты түйісу нүктелеріне дейінгі жұмсалаған қысымдар қосындысының нөлге тең болуы. ҚНжЕ бойынша үйлеспеушілік +10%-ға дейін рұқсат беріледі. Жұмсалған қысымдар қосындысы таңбаларын ескере отырып орындалады (сағат тілі бағытымен қозғалған газ оң, ал сағат тілі бағытына қарсы теріс таңбалармен белгіленген жөн). Әрбір айнала қарсы теріс таңбалармен үйлеспеушілік былай анықталады.

(5.16)

мұндағы, ΣΔΡ,|ΣΔΡ| – алгебралық және абсолюттік қысымдардың қосындысы, Па.

Егерде бірнеше айнала жабық жерлер болып, үйлеспеушілік шарты орындалмаған болса, онда әрбір жерлерге түзету шығыны анықталады.

Әрбір айнала жабық желі бөліктері үшін

(5.17)

Әрбір айнала жабық желілер шекарасындағы бөліктер үшін

(5.18)

Әрбір айнала жабық желідегі жалпы түзету шығыны

ΔQ = (5.19)

Осы түзету шығынын әрбір бөлікте есептей отырып, қабылданған диаметрге байланысты жұмсалған қысымды анықтаймыз. Есептеулер үйлеспеушілік шарты орындауымен аяқталды (±10%).

Айнала жабық желілердің гидравликалық есептеудің екінші кезеңі

Осыған дейінгі есептеулерде жұмыс сенімділігі тұрғысынан қарағандағы шаралар қолданғанмен, ең бастысы-айнала жабық желілердің бірі істен шыққандағы, екіншісінің оны алмастыруы қасиеттеріне қол жеткізе алмадық. Сондықтан да желілер толық сенімді жұмыс атқара алмайды. Олай болса, ең бастысы газ көзімен шектеліп жатқан айнала жабық желілерді бірі істен шыққанда екіншісі оны алмастыратын қалыпқа келтіреміз. Ол үшін алғашқы есептелген желілердің орналасуын толық сақтай отырып, газ жүйесіндегі темірлерді пайдалануы өзгертпеу шартына сәйкес есептелген құбырлар диаметрін өзгертеміз. Бұл тәсілдерді диаметрлерді біркелкілеу деп атайды.

Желідегі құбырларды пайдалану былай өрнектеледі:

T_ж = Σd_c·l (5.20)

Желідегі пайдаланатын темірлер саны құбырлардың ұзындығы мен сыртқы диаметрінің көбейтіндісіне тең. Біркелкілеу тәсілінің шарты айнала жабық желіні бір немесе ең көбі екі ғана диаметрден құрастыру. Біркелкілеу диаметрі былай анықталады:

D_c = T_ж/Σl (5.21)

Осыдан соң диаметрдің өзгеруіне байланысты бірінші кезеңдегідей есептеулер қайталанады.

Тұйық тармақтарды гидравликалық есептеу әдісі

1. Әрбір тармақтағы жұмсалатын қысым үлесі анықталады:

ΔР_т = ΔР – ΣΔР_т.д. (5.22)

мұндағы, ΣΔР_т.д. – газ көзінен қарастырып отырған тармақтарға дейінгі бөліктердегі жұмсалған қысымдар қосындысы.

2. Осыны тармақ ұзындығына бөлеміз ΔР_т/l_т көрсеткішін анықтаймыз.

3. Номограмма 5.1-сурет бойынша ΔР_т/l және шығын арқылы диаметрлер қабылданады.

4. Қабылданған қысым жұмсалуының толықтығын тексеру.

Алдын-ала қабылданған жұмсалатын қысым есептеу бойынша анықталған мөлшерімен салыстырылады. Қысым жұмсалуы 95-98% кем болмауы керек, бұл талапқа сәйкес болып табылады.