Ағзада 1 мг% көп мөлшерде болатын минералдық заттар//

+ Ағзада 1 мг% аз мөлшерде болатын минералды заттар//

Ағзада 1 мкг% мөлшерінде болатын минералды заттар//

Ағзада 10 мкг% мөлшерінде болатын минералды заттар//

Ағзада болмайтын минералды заттар

***

Минералды заттардың функцияларына жатпайды:

Пластикалық процесстерге қатысу//

Қышқыл –сiлтi тепетеңдiгін қамтамасыз ету//

Ќан ұю және түзiлу процесстерiне қатысу//

Су тұз алмасуын реттеу//

+ Иммунитетті жоғарылату

***

Суда еритін дәрумендерге жатпайды:

Аскорбин қышқылы//

+ Токоферол//

Тиамин//

Цианкобаломин//

Пиридоксин

***

Токофералдық биологиялық рөліне жатпайды:

Клетка iшiлiк липидтерге қышқылдануға қарсы әсерi//

Жыныс бездерiнiң функциясын реттеу//

Эритроциттердi гемолизге ұшыраудан сақтау//

+ Протромбиннiң түзiлуiн үдету//

Бұлшық ет әрекетiн үдету

***

Рационда келесі витамин жетіспеушілігі рахит ауруының дамуына себеп болуы мүмкін?

А витамині//

В1 витамині//

В2 ватамині//

+ Д авитамині//

РР витамині

***

Дәрумендердің жалпы биологиялық қасиеттеріне жатпайды:

Дәрумендер организмге түскенде барлық ағзалар мен тіндерде жүретін биохимиялық процесстерге қатысу// Пластикалық материал болмай, ватаминдер микронутриенттер тобына жатады

Жоғарғы дозада дәрумендер күшті спецификалық емес фармакодинамикалық құрал ретінде қолданылады//

Организмге жеткіліксіз немесе артық мөлшерде түсу кезінде спецификалық патологиялық өзгерістер дамуына әкеліп соғады//

+ Энергия алмасуға қатысады

***

Аталған тағам өнімдер ішінде аскорбин қышқылы ең көп мөлшерде кездеседі:

Орамжапырақта//

Сәбізде//

Қарақатта//

+Итмұрында//

Қара өрікте

***

Темірдің «гемді» түрінің негізгі көзі болып келесі тағамдар саналады:

Кепкен өрік, мейіз//

Бұршақ//

+ Ет//

Сұлы жармасы //

Анар

***

Конъюктива және шырышты қабықтардың боздығы,ксерофтальмия,терінің құрғауы және түлеуі, қараңғыға адаптацияның бұзылуы қай витамин жетіспеушілігінің көрсеткіші:

В1//

С//

+ А//

РР//

В6

***

Тағамның арнайы динамикалық әсері – бұл келесілерге жұмсалатын энергия шығыны:

Тыныс алу жүйесінің әрекетіне//

Жүрекқан тамырлар жүйесінің әрекетіне//

+ Тағам қабылдаумен байланысты бұлшықетінің жұмысына//

Бұлшық ет тонусын сақтап тұруға//

Эндокриндік бездердің әрекетіне

***

Организмнiң энергия шығынын анықтау әдiстерiне жатпайды:

Жанама калориметрия//

Спирография//

Тура калориметрия//

Кестелікхронометраждық әдіс//

+ Анкеталық әдiсi

***

Мектеп мұғалімнің тәуліктік энергия шығынын есептеңіз, егер негізгі алмасу 1050 ккал құраса, іс әрекет түрлеріне 1308 ккал шығындаса:

+ 2463//

3150//

3280//

3355//

3925//

***

Ұтымды тамақтану принциптеріне жатпайды:

Рационның энергиялық құндылығы организмнің энергия шығынан жабуы керек//

Рационда тағамдық заттектердiң қарымқатынасы оптималды болуы қажет//

Сан. эпид. қатынаста тағам мінсіз болуы қажет//

Тағам құрамы организмнің ферменттік статусына сәйкес келуі қажет//

+ Тағамдарда түрлі тағамдық қоспалардың болуы

***

Тамақтың биореттеушi функциясы, бұл:

+ Организмдi энергиямен қамтамасыз ету//

Организмдi фермент және гармон түзушi заттармен қамтамасыз ету//

Организмдi пластикалық матераиалмен қамтамасыз ету//

Қоршаған ортаның зиянды факторларына организмнiң қарсы тұру қабiлетiн қамтамасыз ету//

Дәмдiк заттармен организмдi қамтамасыз ету

***

Энергиялық функциясын басымды түрде келесi азық өнiмдері қамтамасыз етедi, тек:

Нан өнiмдерi//

+ Ет//

Картоп//

Кондитер өнiмдерi//

Макарон өнiмдерi

***

«Тамақтану тәртiбi» түсінігіне жатпайтынын көрсетіңіз:

Күні бойы тамақты қабылдау жиілігі//

Тамақты қабылдау арасындағы интервалдар//

Қабылдау бойынша тәуліктік рационның калорлялығының реттелуі//

+ Тамақтың санитарлық эпидемиологиялық мінсіздігі//

Тамақты қабылдау кезектілігі

***

Калориялық коэффициентті есепке ала отырып 43 гр ақуыз жанғандағы бөлініп шығатын ккал мөлшерін есептеңіз:

+ 176,3//

215,0//

262,3//

387,0//

399,9

***

Ересек адамның тамақтануында алмастырылмайтын амин қышқылына жатпайды:

Триптофан//

Лизин//

Валин//

+ Аргинин//

Лейцин

***

Лизиннiң негізгі биологиялық рөлi:

Май алмасуына қатысады//

Холиннiң синтезiне қатысады//

+ Қан түзу процессiне қатысады//

Никотин қышқылының синтезiне қатысады//

Сары сулық белоктың синтезіне қатысады

***

Көпқанықпаған май қышқылдарына жатпайды:

Линолий қышқылы//

+ Стеарин қышқылы//

Линолен қышқылы//

Арахидон қышқылы//

Омега6

***

Көп қанықпаған май қышқылдарының көзi болып табылады:

Ет//

Сүт//

Көкөнiс//

+ Өсiмдiк майлары//

Жармалар (крупы)

***

Қарапайым көмiрсуларға жатады:

Глюкоза, фруктоза, гемицеллюлоза//

+ Фруктоза, сахароза, галактоза, мальтоза//

Лактоза, гликоген, крахмал, пектиндер//

Гликоген, целлюлоза, пектиндер, инулин//

Инулин, галактоза, сахароза

***

Организмнің тәуліктік энергия шығыны 3250 ккал болған жағдайда майларға тәуліктік қажеттілік мөлшерін есептеңіз (гр.):

85,7//

91 //

+ 108,3//

127//

135

***

Майлардың жалпы тәуліктік мөлшерінің неше пайызын өсімдік майлары құрау қажет:

+ 20%//

30% //

40% //

45% //

50%

***

Глюкозаның негiзгi функцияларына жатпайды:

Мидың негiзгi энергия көзі болуы//

Ағзада көмiрсулардың қорын қамтамасыз ету//

Тәбеттi реттеуге қатысу//

Қышқылсілтті тептендігін реттеу //

+ Ішек микрофлорасын қалаптастыру

***

Минералды заттардың функцияларына жатпайды:

Пластикалық процесстерге қатысу//

Қышқыл –сiлтi тепетеңдiгін қамтамасыз ету//

+ Энергия алмасу процестеріне қатысу//

Қан ұю және түзiлу процестерiне қатысу//

Су мен тұздың алмасуын реттеу

***

«Макроэлементтер» түсінігіне келесі толық сай келеді:

+ Ағзада 1 мг% көп мөлшерде болатын минералды заттар//

Ағзада 1 мг% аз мөлшерде болатын минералды заттар//

Ағзада 1 мкг% мөлшерінде болатын минералды заттар//

Ағзада 10 мкг% мөлшерінде болатын минералды заттар//

Ағзада болмайтын минералды заттар

***

Майда еритін дәрумендер қатарына жатпайды:

Кальциферол//

+ Тиамин//

Ретинол//

Токоферол//

Филлохинон

***

Қан ұю процессіне қатысатын витаминді көрсетіңіз:

Е//

А //

В_{1 //}

+ К _{/ /}

В12

***

Аскорбин қышқылының биологиялық ролiне жатпайды:

Қантамырлар қабырғасының қалыпты өткiзгiштiгiн қамтамасыз ету//

Иммунобиологиялық резистонтiлiктi қамтамасыз ету//

Холестерин алмасуын ретту//

+ Қанныѕ ұю процестерiн ретту//

Регенерация және жараның жазылуына қатысу

***

Дәрумендердің алиментарлы жетіспеушілік себептеріне жатпайды:

Тамақтанудың тәуліктік рационындағы дәрумендердің аз мөлшері//

Тағам өнімдерін ұтымсыз кулинарлы өңдеу және ұзақ және дұрыс сақтамау//

+ Асқазан – ішек жолының аурулары//

Тағамдық бұзушылық және кейбір тағамдарға діндік тиім салу//

Тамақ құрамындағы антивитаминді факторлардың әсері

***

Гиповитаминоздың себебі ретінде дәрумендер ассимиляциясының бұзылуына жатпайды:

Асқазан – ішек жолының аурулары//

Дәрумендер абсорбциясының ферменттік және тасымалдаушы механизмдерінің туа біткен деффектісі//

Тағаммен түскен дәрумендердің ішек паразиттерімен және ішектің патогенді микрофлорасымен жойылуы//

+ Тағам өнімдерінің құрамындағы антивитаминді факторлардың әсері

Тұқым қуалаушы аномалиялар

***

Тағамдағы алмастырылмайтын аминқышқылдары, кальцийдің негізгі көзі болып табылатын тағам өнімі:

Ет//

+ Ірімшік//

Балық//

Мейіз//

Бұршақ

***

Тағам рационының негізгі сандық көрсеткiшi болып табылады:

Негізгі тағамдық заттардың баланстылығы//

Негізгі тағамдық заттар мөлшерiнiң адекватылығы//

+ Рационың калориялығы//

Дәрумендер мен минералдық заттардың болуы//

Тағамның сапалылығы

***

Организмнің реттелмейтiн энергия шығынына жатпайды:

Жүрек жұмысына жұмсалатын энергия//

+ Әр түрлi іс әрекетке жұмсалатын энергия //

Тыныс алу мүшелерінің жұмысына шығынданатын энергия//

ТАДӘ жұмсалатын энергия шығыны//

Бұлшықет тонусын қамтамасыз етуге жұмсалатын энергия

***

Организмның энергия шығының анықтау әдістеріне жатады:

Балансты есептер әдісі//

Бюджеттік тексеру әдісі//

+ Кестелікхронометражды //

Сұрау анкеталық//

Өлшеуші әдіс

***

Ағзаның тәуліктік энергия шығынын есептеңіз, егер негізгі алмасу 1350 ккал, іс әрекет түрлеріне 1870 ккал шығындаса:

2875//

3150//

3280//

+ 3355//

3925

***

Ұйымдастырылған ұжымдарда фактілі тамақтанудың дұрыс сипаттау үшін 1 жыл ішінде мәзір –жіктемесінің зерттеу көлемі:

3040 мәзірден кем емес//

5060 мәзірден кем емес//

+ 7280 мәзірден кем емес//

90100 мәзірден кем емес//

100120 мәзірден кем емес//

***

«Тағамдық заттар мен энергия қажеттіліктің физиологиялық нормаларында» ер адамдар үшін қќарастырылған еңбек интенсивтілігінің топтар саны:

4//

+5//

6//

7//

8

***

Халықтың фактілі тамақтануының әлеуметтік экономикалық негізін зерттеу әдістеріне жатады:

Сұрау//

+ Бюджеттік//

Өлшеу әдісі//

Зертханалық//

Анкеталық

***

Ісәрекеттің келесі түрінде тамақтануды шмалы шектеу қолданылады:

Ақылой еңбегі кезінде//

+ Жеңіл физикалық еңбегі кезінде//

Орташа ауыр еңбек кезінде //

Ауыр физикалық еңбекте//

Өте ауыр физикалық еңбек кезінде

***

«Тамақтану статусы» біршама толық және дұрыс анықтамасы:

Бұл қоректік заттар метаболизмінің генетикалық детерминирленген ерекшелегі есепке алынған денсаулық жағдайы//

Алдындағы тамақтанудын әсерінен үлескен денсаулықтың белгілі жағдайы//

Бұл қоректік заттар метаболизмінің генетикалық детерминирленген ерекшелегі фактілі тамақтануға тәуелді денсаулық жағдайының көрсеткіші//

+ Бұл қоректік заттар метаболизмінің генетикалық детерминирленген ерекшелегі есепке алынған, алдындағы фактілі тамақтануға тәуелді денсаулықтың белгілі жағдайы //

Бұл қоректік заттар метаболизмінің генетикалық детерминирленген ерекшелегі есепке алынған организмнің фактілі тамақтану жағдайын сипаттайтын көрсеткіштер//

***

Дәрігер хирургтың тамақтану статусын бағалау кезінде келесілер анықталды: құрылымдық бұзылыстардың және функционалды ауытқулардың болмауы,гомеостаз көрсеткішінің өзгерісі физиологиялық норма шегінде,энергия және нутриенттер алмасуындағы ауытқулар денсаулық жағдайына ешқандай әсері жоқ.Тамақтану статусының түрін анықтаңыз:

+ Әдеттегі компенсирленген//

Әдеттегі субкомпенсирленген //

Оптимальді//

Жеткіліксіз//

Артық мөлшерлі

***

19 жасар студенттің тамақтану статусын бағалағанда келесілер анықталды: бейімделуші қордық айқын төмендеуі, ал организмнің қоректік заттармен қамтылу көрсеткіші физиологиялық норманың төменгі шегінде. Тамақтану статусының түрін анықтаңыз:

Әдеттегі компенсирленген//

+Әдеттегі субкомпенсирленген//

Оптимальді//

Жеткіліксіз//

Артық мөлшерде

***

Тағам өндірісі жұмысшысының тамақтану статусын бағалағанда дене массасының артық мөлшері анықталды,бұрынғы жұмысқа қабілеттілік сақталған,бірақ қажу тез басталады,физикалық жүктеме кезінде уақытша,өтпелі жүрек – қан тамыр жүйесінің және тыныс алу органдарының функциясының бұзылысы пайда болады. Тамақтану статусының түрін анықтаңыз:

Әдеттегі компенсирленген//

Әдеттегі субкомпенсирленген //

Жеткіліксіз //

+ Артық морбидалды//

Артық морбидті

***

Тек функционалды емес, сонымен қатар құрылымдық бұзылысы семіздіктің үшінші дәрежесі және екінші типтегі қант диабеті бар адамның тамақтану статусын бағалаңыз:

Әдеттегі компенсирленген//

Әдеттегі субкомпенсирленген//

Жеткіліксіз //

Артық преморбидті//

+ Артық преморбидті

***

Майлы себорея, хейлоз, емізікшелердің гипертрофиясы және гиперемиясы, тіл бетінің дәнденуі келесі витаминнің жетіспеушілігінің көрсеткіштері болып табылады:

Ретинол//

Тиамин//

+ Биофлавин//

Аскорбин қышқылы//

Токоферол

***

Дене салмағының индексін (Кетле инд.) анықтауға арналған формула:

Бойы (см) – салмағы (кг)//

Бойы (м) / салмағы (мг)//

+ Салмағы (кг)/ бойы (м²)//

Салмағы (кг)/ бойы – 100 см//

Бойы х 37,5  0,22 х Х

100

***

Тамақтану жағдайын терімай қабатының мөлшері бойынша бағалаңыз егер: іш іргесінде мықын аумағында (в подвздошной области) парастеральді сызық бойында 12 мм, сол жақтан орта аксилярді сызық бойынша емшек ұшы денгейінде – 10 мм, оѕ жауырынның бұрышында 9 мм.

Қанағаттанарлық//

+ Төмендеген//

Арықтау//

Дене салмағының артық мөлшері//

Семіздік

***

Әйел адам организміндегі майдың қалыпты мөлшері ( жалпы дене массасының % )

10 15//

15 25//

25 28//

+ 18 30//

30 – 35

***

Дене массасының индексін есептеңіз және бағалаңыз егер бойы 144 см, дене самаєы 68 кг болса://

1 дәрежелі созылмалы энергетикалық жетіспеушілік//

2 дәрежелі созылмалы энергетикалық жетіспеушілік//

Қалыпты диапазон//

Дене салмағыныѕ артуы//

+ 1 дәрежедегі семіздік

***

Ер адам организміндегі майдың қалыпты мөлшері ( жалпы дене массасының%)://

10 15//

+ 15 25//

25 28//

18 30//

30 – 35

***

Ұйымдастырылған ұжымдарда тамақтануды зерттеу үшін 1 маусым ішінде мәзірдің зерттеу көлемі://

25//

+ 1820//

2530//

3540//

510

***

«Мәзірсұрыптама» түсінігіне кіреді://

+ Өнімнің өлшеуші сұрыптамасы көрсетілуімен тағамның атауы://

Тағамның атауы және оның салмағы//

Тағамның атауы,оның химиялық атауы және энергетикалық құндылығы//

Тағамды қабылдау бойынша астың бөлінуі//

Тәуліктік рациондағы тағамдар тізімі

***

Халықтың фактілі тамақтануы бойынша әлеуметтік гигиеналық негізін зерттеу әдістеріне жатады барлығы,тек біреуінен басқа://

Сұрау//

Өлшеу//

+ Балансты//

Зертханалық//

Анкеталық

***

Ұйымдасқан ұжымдардағы фактілі тамақтану әдісін көрсетіңіз://

Балансты//

Бюджетті //

+ Мәзір сұрыптама//

Сұрау//

Анкеталық

***

Индекс Брока анықтауға арналған формула://

Бойы (см) – салмағы (кг)//

Бойы (м) / салмағы (мг)//

Салмағы (кг)/ бойы (м²)//

+ Салмағы (кг)/ бойы – 100 см//

Бойы х 37,5  0,22 х Х

100

***

Брок Индексін есептеңіз және бағалаңыз, егер тамақтану статусын зерттеу кезінде зерттелушінің бойы 1,62 м, дене салмағы – 73 кг құрайды://

0,8 – дене салмағы жеткіліксіз//

0,93 норма шегінде//

1,02– артық дене салмағы//

+ 1,17 – артық дене салмағы//

1,5 – семіздік

***

Тері май қабатының қалыңдығы 17 мм болғанда, тамақтану жағдайын бағалаңыз://

+ Жақсы тамақтану жағдайы //

Қанағаттанарлық//

Төмендеген //

Арығу//

Семіздік

***

«Жүктеме сынамасы» организмнің келесі дәруменмен қамтамасыз етілуін бағалау үшін қолданылады://

А//

В₁//

В₁₂//

+ С //

Д

***

Организмнің тамақтану статусының антропометриялық көрсеткіштеріне жатады://

Өкпенің ауа сыйымдылығы //

+Бойы //

Артериалды қысым //

Қол бұлшықет күші //

Пульс

***

Генче сынамсын жүргізу барысында тыныс алмау уақытының ұзақтығы 38 секундті құрады. Организмнің алмасу қажеттілігін оттегімен қамту аппаратының жағдайын бағалаңыз://

Өте жақсы//

+ Жақсы//

Орташа //

Нашар//

Қанағаттанарлық

***

Пластикалық заттардың тікелей көзі болып келесі тағам өнімдері табылады,тек біреуінен басқа: //

Ет өнімдері //

Балық //

+Өсімдік майлары //

Соя //

Жұмыртқа

***

Бауыр және балық майы келесі тағамдық заттардың көзі болып табылады://

Пластикалық//

Энергетикалық //

Дәмдік//

+ Биологиялық белсенді//

Алмастырылатын

***

Тағам өнімдерінің биологиялық құндылық көрсеткіштеріне жатады://

Органолептикалық қасиеті//

Қорытылуы//

+ Сіңірілімдігі //

Тағам ассортименті//

Шығындырғыштығы (приедаемостью)

***

«Тағам өнімінің сапасы» түсінігін біршама толық ашатын анықтамасы://

Өнімнің биологиялық құндылығы;//

Табиғи түрде тамақтану мақсатындағы өнімнің қауіпсіздігі;//

Өнім сорт;//

Өнімнің тағамдық құндылығы;//

+Олардың тамақтану үшін жарамдылық деңгейін анықтайтын тағам қасиетінің жиынтығы

***

Тағам өнімдерін жоспардан тыс гигиеналық сараптау келесі жағдайларда жүргізіледі, тек біреуінен басқа://

Тағамнан улануға күдіктенгенде немесе тағамнан улану болған кезде//

+ Бақылаудағы объектіні тез бұзылатын өнімдерін өндіру бойынша тексеру кезінде //

Жоғарыда тұрған санитарлық эпидемиялық қызмет органдарының тапсырысы бойынша арбитраж тәртібінде//

 Өнімдердің химиялық, биологиялық немесе механикалық ластануға күдіктенген кезде//

Шаруашылық ұйымдарда өндірістік лабораториялар болмаған кездегі келісім шарт бойынша

***

Нормативті құжаттың талаптарынан ауытқулар анықталған жағдайда және бұл жойылатын ауытқулар болғанда тағам өнімдерінің партиясын реализациялау жағдайын анықтаңыз://

Шектеусіз реализациялау//

+ Технологиялық қайта өңдеуге жіберу//

Малға жем ретінде қолдану //

Техникалық утилизацияға жіберу //

Жою

***

Зертханаға 72% бидай ұны қабылданды. Орагнолептикалық қасиеті: түсі – ақ–сұр,біртекті,консистенциясы –тығыз түйіршіктер анықталды, уыстап алынған ұн дұрыс шашылмайды. Дәмі –анықталған жоқ.Физико –– химиялық көрсеткіштері:ылғалдылығы –20%, қышқылдығы –10^оТ, желімденуі клейковина – 12%.Өнімнің категориясын және өнім партиясын реализациялау жағдайын анықтаңыз://

Шарсыз жарамды өнім, шексіз реализациялауға болады//

+ Жарамсыз өнім, жоюға жатады//

Шартты жарамды өнім, технологиялық өңдеу //

Суррогат//

Фальсификат, жоюға жатады

***

Келесі аминқышқылы бойынша дәнді дақылдарда тапшылық байқалады://

Валин //

Лейцин //

+ Лизин//

Триптофан //

Фенилаланин

***

Бидәй ұнының клейковинаның қалыпты мөлшерін көрсетіңіз://

1015% //

1520% //

+ 2530% //

3540% //

50%

***

Дәнді – дақылдар өнімі үлгісін қамба зиянкестерімен ластануы бойынша гигиеналық экспертиза қорытындысы келесідей көрсеткіш көрсетті: 1кг дәнде ұсыз тұмсықтың 7 тірі данасы табылды. Дәннің ластану деңгейін және өнім партиясын реализациялау жағдайын бағалаңыз://

Бірінші дәреже, ұнтаққа шектеусіз жіберіледі //

+ Екінші дәреже, ұнтаққа арнайы өңдеуден кейін жіберіледі //

Үшінші дәреже, арнайы өңдеуден кейін пайдалану керек//

Төртінші дәреже, жою//

Ластану деп есептелмейді?шексіз қолдану

***

Қара нанды гигиеналық экспертизадан кейін келесі қорытынды алынды. Органолептикалық көрсеткіштер норма шегінде болды,нанның қышқылдағы 9⁰Т құрады, ылғалдылығы – 50%, кеуектілігі – 52%. Өнімнің категориясын және реализациялау жағдайын анықтаңыз://

Жарамсыз өнім, жоюға жатады //

+ Сөзсіз жарамды өнім, шексіз реализациялауєа болады//

Шартты жарамды өнім, технологиялық өңдеу //

Суррогат, балалар тамақтануына ұсынылмайды//

Фальсификат, жоюға жатады

***

Энергетикалық заттардың шығу көзіне жатпайтын тағам өнімдері://

Нан –тоқаш өнімдері; //

Жарма өнімдері;//

тағамдық майлар; //

+жеміс жидектер;//

макарон өнімдері.

***

Тамақ өнімдерінің тағамдық құндылығы келесі көрсеткішпен сипатталады://

Органикалық құрамымен//

Витаминді құрамымен//

+ Қорытылу ыңғайлығымен//

Минералды құрамымен//

Қоректік заттардың белсенділігімен

***

Тағам өнімдерінің партиясын органолептикалық тексеру кезінде бұзылудың келесі негізгі нақты белгілері анықталды. Осы жағдайдағы гигиеналық сараптау сатыларының міндетті этабы болып табылмайды://

Құжаттармен танысу (бастапқы мәліметтер, сертификаттар және т.б)//

Өнімдер партиясын жалпы қарау; //

Органолептикалық зерттеулер//

+ Тағам үлгісінің зертханалық тексеруі//

Тағам өнімдер партиясы бойынша қорытынды

***

Санитарлық – эпидемиологиялық қызмет органы тағам өнімдерінің гигиеналық сараптауды келесі жағдайда жүргізеді://

Тағам өнімдерінің сұрыпын бекіткен кезде//

Тұрмыстық келіспеушілік кезінде, азаматтардың өтініші бойынша //

+ Тағам партиясының химиялық ластануына күдіктенген кезде//

Тағам партиясына құжат болмаған жағдайда;//

Сот органдарының өтініші бойынша.

***

Сан – эпид тұрғыдан қауіпті және адамның тамақтануы үшін жарамсыз деп табылған тағам өнімнің партиясын тарату жолы://

Қоғамдық тамақтану жүйелері арқылы тарату//

Балалар мекемелерінде және емдік мекемелерінде реализациялауға тиым салу//

+ Ветеринарлық қызмет рұқсаты бойынша малға жем ретінде пайдалану; //

Басқа тағамдық өнім алу мақсатында қайта өңдеуге жіберу; //

Жеткілікті термиялық өңдеуден кейін реализациялау.

***

Ақуыз, көмірсу, аз мөлшерде май мен минералды заттардың құрамы бар дәннің негізгі қоректік қабаты (дән массасының 85% ) болып табылады://

+ Эндосперм //

Ұрық//

Тұқымды қабығы //

Гүлді қабығы//

Бірге алынған барлық қабаттар

***

Астық дақылдардағы көмірсудың орташа мөлшері://

10 20% //

30 40% //

45 48% //

+57 – 70%//

78 80%

***

Дәнді дақылдарда көмірсудың келесі түрі көбінесе кездеседі://

Мальтоза //

+ Крахмал//

Гликоген //

Пектиновые вещества//

Глюкоза

***

Нанның нормаланған кеуектілігі://

10 20%//

30 40% //

45 50% //

+ 55 73% //

75 80%

***

Дәнді дақылдардың 1 кг да ұзын тұмсықтардың 17 тірі экземплярі табылғанда оның ластану дәрежесін бағалаңыз://

Бірінші//

Екінші //

+Үшінші //

Тґртінші //

Ластану деп есептелмейді

***

Дәнді дақылдардың 1 кг да кенелердің 13 тірі экземплярі табылғанда оның ластану дәрежесін бағалаңыз://

+Бірінші//

Екінші//

Үшінші //

Төртінші //

Ластану деп есептелмейді

***

Дәнді дақылдарда микрофлораның көбеюіне әсер ететін негізгі жағдай болып табылады://

Егістіктегі жоғары ылғалдылық//

+ Қоймадағы жоғары ылғалдылық және температура//

Қоймадағы жоғары температура//

Қоймадағы төмен температура//

Қоймадағы төмен температура және ылғалдылық

***

Қышқылдықты анықтау үшін 5 гр. бидай ұнын титрлеуге 1,2 мл 0,1 Н сілті ерітіндісі жұмсалды. Зерттелетін үлгінің қышқылдығын есептеңіз (100гра ⁰Т) және бағалаңыз://

1,2 нормадан төмен//

1,8 нормадан төмен//

+ 2,4 норма шегінде//

3,2 норма шегінде//

4,1 нормадан жоғары

***

Дән маңызды (клейковина) анықтау кезінде 15 гр бидай ұнындағы дән маңыздың (клейковина) салмағы 3,1 гр құрады. Дән маңыздың құрамын бағалаңыз және есептеңіз (%)://

15,2 нормадан төмен//

+ 20,6 норма шегінде//

25,3 норма шегінде //

35,7 норма шегінде //

40 нормадан жоғары

***

«Тағам өнімінің сапасы» түсінігін біршама толық ашатын анықтама://

Өнімнің биологиялық құндылығы//

Табиғи түрде тамақтану мақсатындағы өнімнің қауіпсіздігі;//

Өнім сорт//

Өнімнің тағамдық құндылығы//

+ Олардың тамақтану үшін жарамдылық деңгейін анықтайтын тағам қасиетінің жиынтығы

***

Еттің тағамдық және биологиялық құндылығы келесі заттардың болуымен анықталмайды://

Жоғары құнды ақуыз//

Қаныққан май//

+Жеңіз сіңірілетін көмірсу //

Кейбір минералдық заттардың//

Кейбір дәрумендердің

***

Етте көп мөлшерде болатын минералды заттарға жатады:

Кальций, натрий//

Хлор, мыс//

+Темір, мырыш, фосфор//

Мырыш, калий, күкірт//

Магний, фтор

***

Еттің эпидемиологиялық маңызы, ол келесілердің себебі болуы мүмкін? тек://

Тағамдық уланудың//

Инфекциялық аурудың//

Гельминтоздардың//

Зооноздардың//

+ Барлық аталғандар дұрыс

***

Сиыр етін зерттегенде 40см² 2 финна анықталды. Тағамның категориясын анықтап тарату шарттарын көрсетіңіз://

Ет ұшасы тамақтануға жарамды, шексіз қолдануға болады//

Етті тамақтануға жарамсыз, жою керек//

Шартты жарамды, техникалық утилизациялау//

+Ұша стандартты емес, шартты жарамды, алдын ала залалсыздандыру қажет//

Фальсификат, жою жатады

***

Малды сою кезінде эвентрация процессi келесіні ескередi://

Малды сою//

Терiнi сыпыру//

+ Ішкі мүшелерін алу//

Қансырату//

Мүшелеу

***

Балықтың тағамдық және биологиялық құндылығы келесімен анықталады://

+ Жоғарғы құнды ақуызбен//

Оңай сіңірілетін көмiрсулармен//

Майда еритін дәрумендермен//

Қаныққан май қышқылдарымен//

Дәнекер тінімен

***

Балықтың бұлшықет тінінде микроорганизмдерінің қарқынды көбейуіне барлығы ықпал тигізеді, тек біреунен басқасы://

Ішектiң корпус бойында орналасуы//

Омыртқаға iшектердiң тiкелей жақындығы//

+Желбезектін анотомиялық орналасуы//

Балықтың беткейiндегi шырыштың болуы//

Бұлшық ет тiнінің жоғарғы дымқылдығы және нәзiк құрылымы

***

Опистрохоз дегеніміз...//

Анемиямен бірге жүретін гельминтоз//

+Бауыр, өт жолдарының зақымдануымен бірге жүретін гельминтоз//

Анемияның қатерлі түрімен бірге жүретін, гельминтоздың ауыр түрі//

Темір жетіспеушілік анемиясымен жүретін гельминтоздардың ауырлығы орташа түрі//

Зоонозды инфекция.

***

Тұздалған балықты гигиеналық тұрғыдан зерттеу кезінде, бетінде сары дақтар анықталды, Балықтың бұзылу түрін, азық категориясын және тарату шартының анықтаңыз://

«Күнсуі», балық шарты жарамды, зақымданған жерлерін алып тастаудан кейінгі қолдануға болады //

+ Беткейлі «тотпасу», шартты жарамды өнiм, тез арада тарату//

Фуксинмен зақымдалу, қолдануға болмайды, жою керек//

«Терең тотбасу», қолдануға болмайды, жою керек//

Фуксинмен зақымдалу, тұзды тузлукте шаюдан кейін тез арада тарату

***

Дифиллоботриоз бен опистрохоздың профилактикасында радикалді шараларға жатады://

Жағалау аудандардағы лас заттарды жою жүйесін жетілдіру//

+ Балықты шикі турде қолданбау //

Жағалау аудандардағы халықты дегельминтизациялау//

Суаттарға адамдардың нәжістерінің түсуін ескерту//

Иттердiң және мысықтардың нәжiстерiмен суаттардың ластануын ескерту

***

Тұздалған балықтың фуксинмен зақымдалуы келесімен белгіленеді://

Майдың тотығуымен//

Гемолизденген қанмен омыртқа бойындағы бұлшықет ұлпаларына сiңуі//

+Тұздалған балықты жоғарғы температурада сактаудағы, галофильді аэробты микробттардыѕ тіршілігімен//

Тұз концентрациясының жетіспеушілігімен//

Тұздың артық мөлшері

***

Консерві банкілердің нағыз (биологиялық) қампаю себебі болып табылады://

+Белокты заттардың ыдрауы (микробтардың әсерiмен)//

Жабу кезінде ауа қалуы (өндiрiстiк мiнi)//

Дұрыс сақталмау (жоғарғы температура, мұздату)//

Жетілмеген еттен консервіні жабу кезінде (көмiрқышқыл бомбаж)//

Аталғандардың барлығы

***

Сүттің бактериоцидтті фазасы://

+ Жаңа сауылған сүттегi бактерия жойғыш заттардың белсендi әсерiнiң мерзiмiмен//

Малдың желiнiндегi бактерия жойғыш заттардың белсендi әсерiнiң мерзiмiмен//

Сүт қышқыл бактериялардың активизациялау мерзiммен//

Түрлi микрофлораның дамытулары мерзiммен

***

Сүттің тығыздығын анықтау үшін келесі қажет://

Бутирометор, цилиндр//

Экстраткор, колба, реактивтер//

+Цилиндр, лактоденсиметр//

Центрифуга, лактоденсиметр, цилиндр//

Фотоэлектрокалориметр, бюкстар

***

Сүтті лабороторлы тексеру кезінде келесілер анықталды: үлес салмаєы – 1,041, қышқылдығы 23⁰ майлығы – 3,2%; майсыз құрғақ қалдық 9, 4%, Иісі қышқылдау, дәмі анықталмады, қоспалары жоқ. Сүттің категориясын сапасы және реализациялау шотын анықтаңыз://

Қоректенуге жарамды, жексіз қолдануға //

Қолдануға жарамсыз, жою керек//

+Шартты жарамды, технологиялық өндеу//

Төменгі тағамдық құндылығы бар, балалармен ауру адамдарға қолдануға болмайды//

Фальсификат, жою керек

***

Заодта өндірілетін газдалған салқындатқыш сусындардан сынама алу жүргізіледі://

+Құю күні //

Құюдың 3 ші күні//

Құйғаннан кейін 7 тәуліктен кем емес//

Құйғаннан кейін 2 тәуліктен кем емес//

Құйғаннан кейін 13 тәуліктен кем емес

***

Қара шай өндіру процессі келесі этаптардан тұрады,тек біреуінен басқа://

Солу (завяливание)//

Ширату (скручивание)//

Ферментация//

+Ароматтау//

Кептіру

***

Сусындардың физикохимиялық көрсеткіштерін зерттеу кезінде келесі көрсеткіштер анықталады,тек біреуінен басқа://

Тұрақтылығы//

+Ылғалдылығы //

Қышқылдығы//

Тығыздығы//

Қант мөлшері

***

Келесі майлар жоғарғы сіңірімді (97%) болып табылады://

Сиыр майы //

+Шошќа майы//

Қой майы //

Қаз майы//

Үйрек майы

***

Азықтүлiк өнiмдерiнiң сапасы келесi көрсеткiштердiң жиынтығымен анықталады, тек://

Тағамдық құндылығы//

Биологиялық құндылығы//

Сапалылығы //

Зиянсыздығы//

+Көлемі

***

Келесі инфекциялық ауру кезінде малдын етін міндетті түрде жойылады://

Туберкулез//

Аусыл//

+Сібір жарасы//

Бруцеллез//

Оба

***

Ет комбинатында ветеринарлық бақылау нәтижесінде шошқалардың денелерiнiң микроскоптық үлкеюiнде, бұлшық еттерде капсулалар спираль тәрiздi бөлiмдер табылған. Өнiмнiң дәрежесiн анықтаңыз және зерттелуші шошқа етін реализациялау жағдайын көрсетіңіз://

Тамақтануда шексіз қолдануға болады//

+Тамақтануда қолдануға болмайды, жою керек//

Шартты жарамды, алдынала залалсыздандру керек//

Төменгі тағамдық құндылығы бар, балалармен ауру адамдарға қолдануға болмайды//

Фальсифекат, жою керек

***

Еттің дұрыс жетілуі аталғандардың барлығымен сипатталады,тек біреуінен басқа://

Ет жұмсақ, сөлді, жағымды дәм және ароматты болады//

Еттің рН төмендейді//

Кебу қабығы пайда болады//

+Бактериалды ластанудың интенсивтілігі жоғарылайды//

Сутекті иондардың консентрациясы жоғарылайды

***

Еттің жетілуі келесіге әсер етпейді:

Еттің сапасына//

Дәмдік қасиетіне//

Сақтау кезіндегі тұрақтылығына//

+Ақуыз құрамының санына//

Еттің рН

***

Балықтың тағамдық және биологиялық құндылығы аталғандардың барлығымен анықталады, тек біреуінен басқа://

Жартылай қанықпаған май қышқылдары//

А, Д және В тобындағы дәрумендері//

Йод, фтор, бром//

Экстративті заттар//

+Күрделi көмiрсулар

***

Балықтын жеңiл қорытылуы мен сiңiмдiлiгi келесi ерекшелiктермен сипатталады://

+ Бұлшық еттердегi дәнекер ұлпаны бiр келкі үлестiрiлу және эластиннің жоқтығы//

Бұлшық еттердегi дәнекер ұлпаны бiр келкі үлестiрiлу және коллагеннің жоқтығы//

Микроэлементтердің бай жиынтығы //

Арахидон қышқылдың болуы//

Экстрактивті заттардың болуы

***

Тұздалған балықты гигиеналық зерттеу кезінде, бетінде қызыл дақтар анықталды. Балықтың бұзылу көрінісін, тағам категориясын және ары қарай қолдану шартын анықтаңыз://

«Күнсуі», зақымданған жерлерін жоюдан кейінгі қолдануға болады//

Беткейлі «тотығу», шартты жарамды өнiм, тез арада реализациялау//

Фуксинмен зақымдау, қолдануға болмайды, жою керек//

Тереңді «тотығу», қолдануға болмайды, жою керек//

+ Фуксинмен зақымдалу, қою тұздықта шайып тез арада қолдану

***

Дифиллоботриоз дегеніміз://

Анемиямен бірге жүретін гельминтоздардың жеңіл түрі //

+ Анемияның қатерлі түрімен бірге жүретін, гельминтоздың ауыр түрі//

Темір жетіспеушілік анемиясымен жүретін гельминтоздардың аурылығы орташа түрі //

Бауыр, өт жолдарының зақымдануымен бірге жүретін гельминтоздар //

Зоонозды инфекция

***

Дифиллоботриоз бен опистрохоздың радикалді профилактика шараларына жатады,тек біреуінен басқа://

Жағалаудағы аудандарда ластардан тазалау жүйесiн жайландыру//

+Шикi түрдегi балықты қолданбау//

Тұрғындарды iшек құрттарынан емдеу (дегельминтизация)//

Адам нәжісінің су қоймасына түсуін шектеу//

Ит пен мысық экскременттерімен су қоймысының ластануын ескерту

***

Консерві банкілердің жалған капмаюы (бобмажының) болуына келесі себепкер болып табылады, тек біреуінен басқасы://

+Белокты заттардың ыдырауы (микробтардың әсерiмен)//

Өндіру кезіндегі дефектісі (жабу кезінде ауанын қалып қоюы)//

Дұрыс сақталмау (жоғарғы температура, мұздату)//

Консервілерді ет буында дайындау (көмiрқышқылды бомбаж)//

Қалбырдың шамадан тыс толуы

***

Қалбырдағы консерві балықтардың гигиеналық сараптауында, НТҚ стандарттарына сйкес екені анықталды, бірақта суға батырған кезде ауа көпіршіктері байқалады. Экспертизаның ары қарай жүргізілуін көсетіңіз://

+ Өнiм орнында брактеледі//

Органолептикалық қасиеттерін зерттеу//

Физико – химиялық қасиеттерін зерттеу//

Бактериологиялық зерттеулер жүргізіледі//

Маманның қарауы бойынша

***

Сүттің бактериоцидтті фазасының ұзақтығы келесімен байланысты://

Сүттің пастеризациясынан//

+Бастапқы бактериялық ластануымен//

Малдың түрімен //

Сүтті сақтау мерзімінен//

Аталғандардың барлығы

***

Сиырдың шикі сүтін зерттеген кезде келесілер анықталды: түсі – ақ, иісі – сүтті, дәмі – сүтке сай, тығыздығы 1,026, қышқылдығы 18⁰ Т, майлығы – 1,8.Содамен крахмалға реакциясы – жоқ. Сүттің сапасына қарап категориясын анықтау://

+Қоректену мақсаттары үшін жарамды, қолдануға болады//

Қолдануға жарамсыз, жою керек//

Технологиялық өндеулерден кейін қолдануға болады//

Төменгі тағамдық құндылығымен, балалармен ауру адамдарға қолдануға болмайды//

Фальсификат, жоюға жіберіледі

***

Сүттің табиғилығын және жаңа сауылғанының келесі физико – химиялық көрсеткіштеріне жатпайды://

Үлестік салмағы //

Қышқылдығы//

Майлылығы//

Құрғақ қалдық//

+Консистенциясы

***

Сүт сапасының нормаланбайтын кґрсеткіші://

Тығыздығы//

Қышқылдығы//

+ Майлылығы//

Құрғақ қалдық//

Сүтке қоспалар

***

Газдалған сусындарды дайындауында қолдануға рұқсат етілмейді://

Ауыз су//

Жемiсжидек шырындары//

Тағамдық эссенциялар //

+ Консервирлеуші заттар//

Тағамдық органикалық заттар

***

Табиғи жеміс жидек сусындарында келесілер болуы рұқсатталады://

Бояғыш заттар//

Консервілегіш заттар//

Қант //

+Минералды заттар//

Сулар

***

Шай жапырақтарының солу процессi сипатталады://

Кофеиннің босауымен//

+ Дымқылдықты және созылғыштықты жоғалтумен//

Клеткалы шырынның шығуымен//

Эфир майының түзілуімен//

Ферменттер бұзылысымен

***

Көк шайды жасау технологиясы келесі процесстерден тұрады://

Солу, жапырықтарды бұрау және кептіру//

Ферментация және кептіру//

Солу, ферментация//

+ Бұрау және кептіру //

Солу, ферментация және кептіру

***

Тағамнан уланудың ең толық анықтамасын таңдаңыз://

Шартты патогенді микрофлоралы тағамды қабылдаумен байланысты аурулар;//

Токсикоздар мен токсикоинфекцияларды шақыратын микроорганизмдердің  әсерімен байланысты аурулар;//

Бактериалдық және бактериалдық емес этлологлялы зиянды факторлары бар  тағамды қабылдау нәтижесінде пайда болған жедел аурулар;//

Тағамда микроорганизмдерің болуынан шақырылған жедел аурулар;//

+ Микроорганизмдердің белгілі бір түрімен жаппай ластанған немесе организмге әсер ететін микробты және микробты емес табиғатты токсикалық заттары бар тағамдарды қабылдау нәтижесінде пайда болған жедел (кейде созылмалы) аурулар