3.3. Түсіру– көтеру операцияларының (әрекеттерінің) ұзақтығы және (күштерді) жүктеуді бөлу (тарату)

Бұрғылау қондырғысының көтеру механизмі жүктеліну циклының ұзақтығы мен саны толық тереңдіктегі бұрғылау процесіндегі ұңғымаға барлық сандарда (рейстерді) түсірілетін және көтерілетін құбырлардың қосынды ұзындығымен анықталатын түсіру– көтеру операцияларының көлеміне байланысты табылады

S_cno = S_cn + S_n

мұндағы S_cno – түсіру – көтеру операцияларының көлемі, м; S_cn және S_n – түсірілетін және көтерілетін құбырлар ұзындығы.

Қашауда алмастыруға байланысты ұңғымадан әр рейсте құбырлардың бірдей санын көтеріп, түсірді, ал оның ұзындығы ұңғыма түбінің аяғында тереңдігіне тең. Барлық рейстерде түсірілетін немесе көтерілетін құбырлар ұзындығы

мұндағы L, L₂,…, L_z – рейс номеріне қарай ұңғыма түбінің аяғында тереңдіктері; L_к – ұңғыманың соңғы тереңдігі; z_к – соңғы рейтің номері.

Ұңғыманың аяғында тереңдіктері қашаудың өту кестесіне байланысты

h_z=L_z – L_z-1

мұндағы h_z – z–нші рейстегі қашау өтімі; L_z-1, L_z – (z-1)-нші және z – нші рейстердегі ұңғыма тееңдіктері.

Рейстың және өту қисығының графигі

8-і сурет

Графикте абцисса осінде рейстердің рет нөмірі, ал ордината осінде ұңғыманың тереңдігі көрсетілген координаттарының табылған нүктелерін қосатын сызық өту қисығы деп аталады.

Теориялық есептерде эмпериялық формулалардың құрылған коррекциялық тәуелділіктерді пайдаланады.

Әр түрлі геологиялық аудандары қазылған ұңғымалардан жиналған статистикалық мәліметтері сүйеніп табылған өту қисығы жеткілікті дәлдікпен мына формуламен бейнеленеді

L_z=Az^m

мұндағы А және m – тәжірибелік коэффициент.

Табылған және өту графигіндегі қисық пен абцисса осінен шектелген ауданға тең. Формулаға мәніне қойып табамыз.

S=L_кz_к/(m+1)

Қабылданған жағдайға байланысты теңдік құраймыз.

– тереңдіктердің соңғы мәні.

Осындан коэффициентті табамыз

Дұрысы

Коэффициенттер мәндері

А>1; 0<m≤1.

Бұлардан тәжірибелік коэффициенттер А және m арқылы анықтауға болады.

1) Ұңғыманың берілген теңдігін бұрғылағанда түсіру– көтеру операцияларының күтілетін көлемі

S_cno=2S_cn=2L_Kz_K/(m+1)

2) z– інші рейстегі қашаудың өтімін

h_Z=L_Z–L_z-L=Аz^m–А(z-1)^m=А[z^m(z-l)^m]

3) ұңғыманы бұрғылау кезінде оның соңғы тереңдігіне дейінгі рейстер саны

z_к=(L_к/A)^1/m

4) қашаудың орташа өтімін

,

8-і кесте

Тәжірибелік коэффициенттерінің А және m мәндері

Бұрғылау районы	Бұрғылау тереңдігі, м	Коэффициенттер
		А	m
Апшерон түбегі	3000–3700	1000	0,30
	3800–4350	870–925	0,30
	4675–5835	1250–1450	0,27
Куринмаңғыстау ойпаты	3500	418	0,42
Солтүстік Кавказ	3000–3200	400–710	0,30–0,40
	2200–2900	1070–1275	0,20–0,23

Орталық Волга маңында (Поволжье) және Азербайджандағы бұрғылау тәжірибесінде түсіру– көтеру операцияларының едәуір көлемді 800…1800 мың/м болғанын көрсетті – ұңғыманың 3000… 4800 м тереңдігін бұрғылағанда.