СМЖ-нің құжаты	Н 11/1-1.02-2013
Әдістемелік нұсқау	Баспа 3
	Енгізу күні 01.11.2013

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ

ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ

М.Х.ДУЛАТИ АТЫНДАҒЫ

ТАРАЗ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ

Алиев С.

Бұрғылау машиналары

пәні бойынша лекциялық сабақтың

ӘДІСТЕМЕЛІК ҚҰРАЛЫ

Тараз 2015 ж.

Машиналар мен жабдықтар кафедрасы

Бұрғылау машиналары

пәні бойынша лекциялық сабақтың

ӘДІСТЕМЕЛІК ҚҰРАЛЫ

Машиналар мен жабдықтар кафедрасының мәжілісінде қаралды.

№____ хаттама «____» ________________ 2015 жылы.

Кафедра меңгерушісі

т.ғ.к Т.С.Жүсіп

«Мұнай-газ және механика» факультетінің Ғылыми Әдістемелік Бюросында бекітілді.

№_____хаттама «____ » __________________ 2015 жылы.

Факультеттің Ғылыми Әдістемелік Бюросының төрағасы

т.ғ.к., доцент М.Д.Аязбаев

Мазмұны

		беті
1.	Бұрғылау қондырғыларының құрамы мен бөлімдерінің орналасуы	4
	1.1. Бұрғылау жабдығын құрастыру принциптері. Құрастырудың (конструирования) міндеттері мен техникалық негіздері	4
	1.2. Бұрғылау қондырғыларына қойылатын талаптар	5
2.	Тау жынысын қирату аспап сайманы, құбырлардың бұрандалық жалғамалары және шегендеу құбырлары	6
	2.1. Тау жынысын қирату (бұзу, ұсақтау) аспап сайманы (құралы)	6
	2.2. Құбырлардың бұрандалық жалғамалары	8
	2.2.1. Бұрғылау бағанасын есептеу	9
	2.3. Шегендеу құбырлары	11
	2.3.1. Шегендеу бағанасын беріктікке есептеу	12
3.	Көтеру механизмі мен бұрғылау шығырлары	14
	3.1. Көтеру механизмі	14
	3.1.1. Көтеру арқандары	15
	3.1.2. Есептеу күштердің мәндері	16
	3.1.3. Көтеру арқандарын есептеу	17
	3.2. Бұрғылау шығырлары	19
	3.2.1. Негізгі параметрлерін есептеу және таңдау	19
	3.2.2. Көтеру механизмінің кинематикасы	20
	3.2.3. Көтеру механизмінің динамикасы	21
	3.3. Түсіру– көтеру операцияларының (әрекеттерінің) ұзақтығы және (күштерді) жүктеуді бөлу (тарату)	23
4.	Бұрғылау сорғыштары мен жуу ерітндісінің айналым жүйесі	25
	4.1. Бұрғылау сорғыштары қызметі мен негізгі талаптар	25
	4.1.1. Бұрғылау сорғышының кинематикасы	26
	4.1.2. Сорғыштардың негізгі техникалық көрсеткіштерін есептеу және қабылдау	27
	4.1.3. Сорғыштың конструкциялық параметрлері	28
	4.2. Бұрғылау қондырғысының жуу ерітндісінің айналым (циркуляция) жүйесі. Қызметі және негізгі талаптар	29
	4.2.1. Бұрғылау ерітінділерін дайындауға және ауырлауға арналған құрылғылар	30
	4.2.2. Айналым жүйесінің тазалау құрылғылары	31
	4.2.3. Айналым жүйесінің құрамы және технологиялық схемасы	33
5.	Бұрғылау қондырғыларының жетегі және ғимараттары	34
	5.1. Бұрғылау қондырғыларының жетегі	34
	5.2. Бұрғылау қондырғыларының қозғалтқыштары	36
	5.2.1. Арнаулы модификациялы айналмалы және тұрақты токта электр электрқозғалтқыштары	37
	5.3. Күш берілістері мен агрегаттары	39
	5.4. Бұрғылау ғимараттары	41
	Қолданылған әдебиеттер	43

1. Бұрғылау қондырғыларының құрамы мен бөлімдерінің орналасуы

А. Бұрғылау қондырғыларын пайдалану және терең барлау ұңғымаларын айналдыру тәсілімен бұрғылауға арналған.

Б. Айналдырып бұрғылау технологиясы мынандай негізгі операциялардан (әрекеттерден) тұрады:

• тау жыныстарын бұзатын аспапты (инструментті) айналдыру және ұңғыманың тереңдеуіне (байланысты) қарай оның бойымен төменге беру;

• ұңғыманы жуу және бұзылған жынысты жер бетіне шығару;

• ұңғыманың тереңдеуіне қарай бұрғылау бағанасын жалғау;

• тау жыныстарын бұзатын аспап пен түптік қозғалтқышты алмастыру үшін бұрғылау бағанасын көтеру және ұңғымаға түсіру;

• жуу ерітіндісін дайындау өңдеу және тазалау;

• ұңғыманы бекіту үшін шегендеу бағаналарын түсіру.

В. Бұрғылау (қондырғысының) комплексінің құрамы:

• Бұрғылау (қондырғысы) жабдығы, көтеру механизмі, сорғыштар, шығыр, ұршық, ротор, жетек, отынмай қондырғысы, дизель – электрлі станция, пневможүйе;

• Бұрғылау ғимараты (мұнара, негіздер, жиналмалы – каркасты – панельді; жабықпа);

• Еңбек сыйымдылықты (күрделі) жұмыстарды механикаландыруға арналған жабдық (қашауды беру, реттеу, түсіру – көтеру әрекеттері, автоматтандыруға арналған механизмдер, құбырлар пневмотикалық сыналық ұстағыш, автоматты бұрғылау кілті, қосымша шығыр пневмобосатқыш, жөндеу жұмыстарына арналған крандар, бұрғылау әрекетін бақылау пульті, басқару орындары (посттар));

• Жуу ерітіндісін дайындайтын, тазалайтын және регенерация жасайтын жабдық (дайындау блогы, дірілдеу елегі, құм және балшық бөлгіштер, айдау сорғыштары, химиялық реагенттер, суға және жуу ерітіндісіне арналған ыдыстар);

• Манифольд (блокты орындалған айдау желісі, дрюсельді – ұстау құрылымы, бұрғылау жеңі);

• Бұрғылау қондырғысының блоктарын жылытатын құрылымдар (жылу генераторлары, жылыту радиаторлары).

Г. Бұрғылау қондырғыларын жіктеу.

1.1. Бұрғылау жабдығын құрастыру принциптері. Құрастырудың (конструирования) міндеттері мен техникалық негіздері

Құрастырудың (жобалаудың) негізгі міндеті – бұрғылау жағдайына байланысты ең көп экономикалық тиімділік беретін (яғни 1м ұңғыманың ең арзанын) және ең жоғары техникалық – экономикалық пен пайдалану көрсеткіштеріне не ұңғыма салу процесіндегі технологиясы функцияларын ең тиімді орындауды қамтамасыз ететін бұрғылау жабдығын жасау.

Басқаруды автоматтандыру аса маңызды мәселе болып табылады, яғни машинаны өзі реттелетін және жұмыстың ұтымды ережесіне өзі келтіру агрегатына айналдыру. Мысалы бұрғылау қолайлы шығырының немесе сорғышының гидравликалық жетегін немесе тұрақты ток қозғалтқышынан жетектелуін алуға болады. Бұл жүйе бұрғылау бағанасының ұсталуынан және қармағының тартылуынан болатын күштердің өзгеруіне байланысты қармақтың қозғалу жылдамдығын автоматты түрде белгілейді немесе бұрғылау процесінде гидравликалық кедергілердің өзгеруіне байланысты сорғыштардың ерітінді жіберуін автоматты түрде реттейді. Бұл түсіру – көтеру жабдығын (ТКЖ) және бұрғылау тиімділігін жоғарылатып механизмдердің ресурсы (жұмыс істеу қоры) мен олардың сенімділігін көбейтеді.

Бұрғылау қондырғысының сапасы өндірістік – технологиялық және пайдалану көрсеткіштерімен анықталады. Өндірістік – технологиялық көрсеткіштер – жасаудың еңбек сиымдылығы, металл сиымдылығы, конструкциялық унификациялау дәрежесі. Пайдалану көрсеткіштері өнімділік, сенімділік, қуат, салыстырмалы масса, өлшемдер, жөндеуге жарамдылығы, меншікті энергия шығыны, сақталу мүмкіндігі, күтім қарапайымдылығы мен қауіпсіздігі, басқару қолайлығы мен құрастыру жылдамдығы және тағы сол сияқты.