69. Механикалық құрамы бойынша қандай топырақтарда суғару мөлшерінің шамасы үлкен ?
A) саздарда
B) құмдақта
C) жеңіл саздақта
D) орташа саздақта
E) ауыр саздақта
70. Қай дақылдың суғармалау мөлшері үлкен ?
A) жоңышқа
B) жаздық бидай
C) дәндік жүгері
D) күздік бидай
E) арпа
71. Орташа саздақ топырақтарда суғарудың қандай тәсілінде суғару мөлшері үлкен болады ?
A) жер бетімен
B) жаңбырлатып
C) топырақ астымен
D) тамшылатып
E) тұмандатып
72. Гидромодуль графигінің ординатасы неге байланысты ?
А) дақылдың ауыспалы егістіктегі үлесіне, суғару мөлшеріне, суғару ұзақтығына
В) топырақтың тығыздығына, суғармалау мөлшеріне, суғару ұзақтығына
С) жүйектің су шығынына, суғармалау мөлшеріне, суғару арасындағы кезеңге
D) каналдың су шығынына, оның қимасының ауданына, каналдың ұзындығына
E) ауыспалы егістіктегі үлесіне, суғармалау мөлшеріне, топырақтың тығыздығына
73. Судың топыраққа сiңу жылдамдығын көрсетiңiз
A)
B)
C)
D)
E)
74. Судың топыраққа сiңу қалыңдығын анықтаңыз
A)
B)
C)
D)
E)
75. Аймақтың ылғалдану дәрежесiн көрсететiн А.Н. Костяковтың формуласын табыңыз
A)
B)
C)
D)
.
E)
76. Топырақтағы ылғал қорын қай формуламен есептейсiз?
A)
B)
C)
D)
E)
77. Аймақтың ылғалдану дәрежесiн анықтайтын А. Ивановтың формуласын көрсетiңiз
А)
В)
С)
D)
Е)
78. Дақылдарды суғарудың неше түрi бар?
А) дымқылдандырып суғару, тұқым себу алдындағы суғару, шайып суғару, отырғызу алдында суғару, үсiкке қарсы суғару, салқындатып суғару
В) дымқылдандырып суғару, тұқым себу алдындағы суғару, отырғызу алдында суғару, үсiкке қарсы суғару, зиянкестермен күресу мақсатында суғару
С) дымылдандырып суғару, тұқым себу алдындағы суғару, шайып суғару, топырақты салқындату мақсатында суғару, көктемгі суғару
D) тұқым себу алдындағы суғару, үсiкке қарсы суғару, дымқылдандырып суғару, ауаны ылғалдау мақсатында суғару, қыс кезінде суғару
E) арнайы суғару, арандатып суғару, қоректендіру мақсатында суғару, қар тоқтату мақсатында суғару, өсімдіктерді ылғалдау мақсатында суғару
79. Жердi пайдалану коэффициентiн (ЖПК) анықтаңыз
А)
В)
С)
D)
Е)
80. Жалпы су қажетсiнудi Н.В. Данильченконың формуласымен анықтаңыз
А)
В)
С)
D)
Е)
81. Жалпы су қажетсiнудi А.М. Алпатьевтiң формуласымен анықтаңыз
А)
В)
С)
D)
Е)
82. Суғармалау мөлшерiн ҚСШҒЗИ-ң ұсынысымен анықтаңыз
А)
В)
С)
D)
Е)
83. Кезектi суғару мерзiмi қандай деңгейде басталады ?
А) есептi топырақ қабатындағы ылғалдылық ең төменгi тиiмдi ығалдылыққа жеткенде
В) өсiмдiк тамыры ыза суларын қолданбай әбден құрғап шекті ылғалдыққа жеткен жағдайда
С) өсiмдiкке топырақтағы ылғал жеткiлiктi болғанда, өсімдіктің тамыры толысқан жағдайда
D) топырақтағы ылғал мөлшерi шекті ең төменгі ылғал сиымдылықтан 70% болған жағдайда
Е) топырақтағы ылғал мөлшерi шекті ең төменгі ылғал сиымдылықтан 40% болған жағдайда
84. Картоптың брутто суғармалау мөлшерін (м3/га) анықтаңыз. Нетто суғармалау мөлшері 280 мм, танаптағы су ысырабын көрсететін коэфффициент 1,2.
А) 3360
В) 2660
С) 3000
D) 3200
Е) 3400
85. Су қажетсіну жиынтығының өлшем бірлігін атаңыз
А) м3/га
В) м3
С) м3/с
D) мм
Е) м3/мин
86. Жалпы буланғыштықты Н.Н. Иванов бойынша анықтаңыз
А)
В)
С)
D)
Е)
87. Суғару мөлшерінің өлшем бірлігін көрсетіңіз
А) м3/га
В) м3/с
С) мм
D) м3/мин
Е) м3
88. Буланғыштықты анықтаңыз: t0=25 0C, а=50%
А) 225
В) 228
С) 230
D) 220
Е) 240
89. Жалпы су қажетсiнудi (EV , м3/га) есептеңiз: Е0=12500 м3/га, К0=75, Кб=0,65
А) 6094
В) 7000
С) 7010
D) 7100
Е) 6080
90.
Жыртылатын қабаттың тереңдiгi 0,4 м
болғандағы тиiмдi ылғал қорын (W,
м3/га)
есептеңiз:
1,4
т/м3,
25
%
А) 1400
В) 1450
С) 1470
D) 1420
Е) 1476
91. Ауданы 30 гектар қант қызылшасы танабын 80 мм суғару мөлшерімен бір рет суғару
үшін қанша су қажет ?
А) 24000 м3
В) 48000 м3
С) 72000 м3
D) 2400 м3
Е) 54000 м3
92. Үлестiк су ағынын (гидромодульдi) есептеңiз: m=800 м3/га, 0,25, t=10 тәулiк
А) 0,23
В) 0,25
С) 0,26
D) 0,27
Е) 0,22
93. Ауданы 40 гектар жүгері танабын 70 мм суғару мөлшерімен бір рет суғару
үшін қанша су қажет ?
А) 28000
В) 48000
С) 18000
D) 58000
Е) 68000
94. Судың белгiлi бiр уақыт моментiндегi топыраққа сiңу жылдамдығын анықтаңыз: К1=0,035 м/сағ, 0,5, t=3 сағ
А) 0,020
В) 0,023
С) 0,018
D) 0,015
Е) 0,025
95. Танаптағы жүйектердi құбырмен суғарғанда берiлетiн су мөлшерiн (Q, л/с) қалай анықталады?
А)
В)
С)
D)
Е)
96.
Танапты құбырмен суғарғанда оқ арыққа
берiлетiн су мөлшерiн анықтаңыз: q=0,2 л/с,
100
м, а=0,6 м
А) 33
В) 35
С) 30
D) 37
Е) 20
97.
Таратқыш құбырдың су мөлшерiн (Q, л/с)
анықтаңыз:
1,1,
100
га, m=800 м3/га,
t=10 тәулiк
А) 102
В) 105
С) 110
D) 120
Е) 90
98. Жүйектеп суғару құбырларындағы тесiктердiң су өткiзу қабiлетiн анықтаңыз
А)
В)
С)
D)
Е)
99.
Сушының бiр ауысымдағы жұмыс өнiмдiгiн
табыңыз, га: Q=65 л/с, t=5 сағ,
0,9,
m=500 м3/га
А) 2,11
В) 2,5
С) 2,3
D) 3,0
Е) 1,8
100. Егер сушының тәуліктік жұмыс өнімділігі Ө=2,5 га болса ауданы FТ=50 гектар танапты бір тәулікте суғару үшiн неше сушы керек ?
А) 20
В) 12
С) 13
D) 15
Е) 8
101. Егер FТ=100 га, Ө=2 га, t=12,5 тәулiк болса, танапты суғару үшiн неше сушы қажет
А) 4
В) 5
С) 6
D) 3
Е) 7
102. Өсiмдiк тамыры жайылған қабаттағы тиiмдi ылғал қорын анықтаңыз
А)
В)
С)
D)
Е)
103. Суғару алдындағы есептi қабаттағы ылғал қорын анықтаңыз
А)
В)
С)
D)
Е)
104. Топырақтың сынақты ылғалдылығын немесе топырақтың капиллярлық байланыстағы ылғалдылығын (%) есептеңiз
А)
В)
С)
D)
Е)
105.. Орташа саздақ топырақтарда жүйектердiң тереңдiгi (см) қандай болады ?
А) 12-18
В) 8-12
С) 18-22
D) 6-10
Е) <22
106. Жүйектеп суғарғанда сазды топырақтағы жүйектердiң аралығын (a, м) көрсетiңiз
А) 0,8-1,1
В) 0,4-0,5
С) 0,5-0,6
D) 0,6-0,8
Е) 0,6-0,9
107. Суғару техникаларын таңдағанда аймақтың қандай факторларын ескередi ?
А) ауа-райын, топырағын, геоморфологиясын, гидргеоологиясын, биологиясын, су шаруашылығын
В) ауа-райын, геоморфологиясын, гидрогеологиясын, есепті топырақ қабатының қалыңдығын
С) ауа-райын, геоморфологиясын, гидрологиясын, биологиясын, су шаруашылығын, топырағын
D) ауа-райын, топырағын, гидрологиясын, су шаруашылығын, топырақтағы тастардың мөлшерін
Е) топырақ түрін, тау жыныстарының орналасу ерекшеліктерін, өсірілетін мал түрлерін, су сапасын
108. Суда пайдалануда қолданылатын Н.В. Данильченконың коэффициентiн көрсетiңiз
А)
В)
С)
D)
Е)
109. Суды пайдалануда қолданылатын А.М. Алпатьевтiң биоклиматтық коэффициентiн көрсетiңiз
A)
B)
C)
D)
E)
110.
Өсiмдiк тамыры жайылған есептi қабатты
анықтаңыз:
25
%,
,
1,38
т/м 3
А) 0,70
В) 0,75
С) 0,68
D) 0,76
Е) 0,8
111. Топырақтағы ылғалдың алмасуын реттеу үшiн қолданылатын суғарудың түрлерiн атаңыз
А) тұқым себер алдындағы суғару, дымқылдандыру, арандатып суғару, дақылдар өнiп-өсу кезiнде суғару, жердi жырту, отырғызу алдындағы суғарулар, үсiкке қарсы сақтандыру, салқындату
В) дымқылдандырып, тұқым себер алдында, алдамшы дақылдар өнiп-өсу кезiнде, жердi жыртар алдында, отырғызу, салқындату, арандатып суғару, зиянкестерді жою мақсатында суғару
С) дақылдар өнiп-өсуде, жердi жырту алдында, отырғызу, алдамшы, тұқым себер алдында, салқындату, топырақтағы тұздарды шаятын, ылғал қорын арттыру үшін суғару
D) дымқылдандырып, тұқым себер алдында, дақылдардың өнiп-өсу кезiнде , жердi жырту алдында, үсiкке қарсы, салқындату, шаятын, жылы сулармен суғару, артезиан суларымен суғару
E) шайып суғару, қоректендіріп суғару, сарқынды сулармен суғару, үлкен каналдар арқылы суғару, тұқым себер алдындағы суғару, дымқылдандыру, арандатып суғару, үздіксіз суғару, тұрақты суғару
112. Суғару тәртiбi дегенiмiз не?
А) суғару мерзiмін, мөлшерiн, суғару санын анықтау
В) танаптың топырақтарын арықтар арқылы ылғалдау
С) танапқа берілетін судың мөлшерiн анықтап, суғару
D) суғару мерзiмдерiне сай, танаптарға су жіберіп тұру
Е) суғаратын су мөлшерiн ретiмен танапқа жеткізіп беру
113. Дақылдарды суғарудың мерзімдері қандай көрсеткiштермен анықталады ?
А) жалпы суды пайдалану, ылғалмен табиғи қамтамасыздық, суғару мөлшерлерi арқылы
В) жалпы суды пайдалану, табиғи қамтамасыздық және топырақ температурасы арқылы
С) жалпы суды пайдалану, суғармалау және суғару мөлшерi, суғарудың саны арқылы
D) суландыру және суғару мөлшерi, суғарудың саны мен мерзiмi, табиғи қамтамасыздық
E) суғару тәсілдері, суғару техникасы, топырақтың құнарлығы, қоректік заттардың мөлшері
114. Суғару мөлшерi дегенiмiз не ?
А) танаптың 1 гектарына бiр рет суғарғанда берiлетiн судың мөлшерi
В) танаптың 1 гектарында орналасқан дақылдарды суғаруға қажеттi су
С) жүйекпен отамалы дақылдардың1 гектарына берiлетiн су мөлшері
D) 1 гектар жердегi жоңышқа дақылын суғаруға қажетті судың көлемi
Е) танаптың 1 гектарына вегетация кезеңiнде берiлетiн су мөлшерi
115. Суғару мөлшерiн анықтайтын А.Н. Костяковтың формуласын көрсетiңiз
А)
В)
С)
D)
Е)
116. Топырақтың мелиоративтiк жағдайын ескерiп, суғармалау мөлшерiн анықтаңыз
А)
В)
С)
D)
E)
117. Ылғалмен толықтыру мақсатында қолданылатын суғарудың формуласын көрсетiңiз
А)
В)
С)
D)
Е)
118. Жердi суғарудың неше тәсiлi бар
А) жер бетiмен суғару, жаңбырлатып, жер астымен, тамшылатып, тұмандатып (бүркiп) суғару
В) жер бетiмен суғару, жаңбырлатып суғару, тамшылатып, шашыратып үзбей суғару
С) жер бетiмен суғару, тамшылатып суғару, жаңбырлатып суғару, топырақ астымен суғару
D) жаңбырлатып, жер астымен, шашыратып, жер бетiмен, сумен бастырып суғару
E) топырақ астымен, қашыртқы суларымен, көлдетіп суғару, көлтабандап суғару, тұрақты суғару
119. Суғару дегенiмiз не?
А) дақылдардан жоғары және тұрақты өнiм алу үшін топырақты жасанды түрде ылғалдандыру
В) өсімдіктерді жасанды түрде ылғалдандырып бағдарланған экономикалық тиімді өнім алу
С) құрғақ далалық аймақта топырақты жасанды түрде ылғалдандырып дақылдардан өнiм алу
D) топырақты жаңбырлатқыш машиналар арқылы ылғалдандырып тұрақты және мол өнiм алу
E) топырақты арықтармен ылғалдандырып дақылдардан тұрақты түрде жоғары өнiм алу
120. Үлестiк су ағысын (гидромодульдi) есептеңiз: m=900 м3/га, 0,25, t=10 тәулiк
А) 0,26
В) 0,28
С) 0,30
D) 0,36
Е) 0,26
121.
Суғару мөлшерiн есептеңiз:
25
%,
А) 938
В) 950
С) 980
D) 1000
Е) 900
122.
Жүйектiң ұзындығын (
,
м) есептеңiз: q=0,62
л/с, t=4,5
са¬, m=500
м3/га,
а=0,7 м
А) 287
В) 300
С) 320
D) 350
Е) 270
123. Суғару мөлшерiнiң топыраққа сiңiрiлу ұзақтығын анықтаңыз: m=500 м3/га, а=0,7 м, 0,5, К0=0,05 м/сағ, 0,3 м
А) 5,44
В) 4,5
С) 4,0
D) 3,5
Е) 5,2
124. Бiр суғару тақтасына берiлетiн су мөлшерiн анықтаңыз: q=4.5 л/c, вТ=4,2 м
А) 18,9
В) 19,2
С) 20
D) 22
Е) 25,5
125. Төмендегi қай теңдеу дақылдарды мiндеттi түрде суғаруды қажет ететiнiн көрсетедi
А)
В)
С)
D)
E)
126. Жердi суғарудың қандай түрлерi бар
А) ылғалдандыратын, тыңайтатын, арнайы
В) есептiк, жобалық, пайдалану, шаятын
С) ылғалдандыратын, нақтылы, далалық
D) ылғалдандырып-шаятын, далалық, нақтылы
Е) жобалық, тыңайту, далалық, мөлшерлік
127. Мақтаның өнiп-өсу кезеңiндегi суғармалау мөлшерiн (М, м3/га) анықтаңыз: Е=7500 м3/га, Р=700 м3/га, Wб=3000 м3 /га, Wс=2300 м3/га, 0,8
А) 6240
В) 6500
С) 6700
D) 6000
E) 7100
128. Мақта танабынан шiлде айында болатын буланғыштықты (Е0, мм) анықтаңыз: t=27 0С, а=38 %
А) 302
В) 310
С) 335
D) 250
E) 200
129.
Ылғалдандыру мақсатында жүргiзiлетiн
суғарудың мөлшерiн анықтаңыз: Н=1,0 м,
1,40
т/м3,
25
%,
,
0,6,
Р=500 м3/га
А) 750
В) 850
С) 920
D)1000
E)1100
130.
Тұқым себер алдындағы тиiмдi ылғал қорын
(W,
м3/га
) есептеңiз:
0,65,
170
мм
А) 1105
В) 1120
С) 1115
D) 1130
E) 1510
131. Суғармалау мөлшерiн (М, м3/га) анықтаңыз: EV=7600 м3/га, VT=1500 м3/га, 200 мм
А) 4100
В) 4200
С) 4300
D) 4500
Е) 4400
132. Жаңбырлатып суғару дегенiмiз не ?
А) арнайы техникалық құралдар арқылы суды ұсақ тамшылар түрiнде шашыратып топырақ пен өсiмдiктi және жер бетiндегi ауа қабатын ылғалдандыру
В) өсімдіктер орналасқан танаптардағы топырақтарды жасанды жаңбыр түрiнде дымқылдандырып тұрақты және экологиялық таза өнім өсіру
С) жаңбырлатқыш машиналар мен техникалық құралдар арқылы жердің терең қабатын ылғалдандыру арқылы топырақтың тұзын кетіру
D) суғармалау машиналары арқылы суды тамшы түрiнде өсiмдiктерге жасанды жаңбыр түрінде беріп ауылшаруашылық дақылдарынан мол өнім алу
Е) жаңбырлатқыш машиналар көмегiмен топырақ пен өсiмдiктерді жасанды түрде ылғалдандырып ауылшаруашылық дақылдарынан мол өнім алу
133. Жасанды жаңбыр жиiлiгi дегенiмiз не ?
А) жаңбырлатқыш қондырғы арқылы 1 минутта берілетін мм мөлшерiндегi су
В) жаңбырлатқыш қондырғының топыраққа1 сағатта беретiн суының мөлшерi
С) жаңбырлатқыш қондырғымен топыраққа берiлетiн судың жалпы мөлшерi
D) жаңбырлатқыш тетiктердің жер бетiне 10 минутта беретiн суының мөлшерi
E) жаңбырлатқыш саптамамен жер бетіне 1 секундта берілетін судың мөлшері
134. Жасанды жаңбырдың орташа жиiлiгi қай формуламен анықталады ?
А)
В)
С)
D)
Е)
135. “Радуга“, “Сигма“ жаңбырлатқыш қондырғылардың және “Днепр“, “Волжанка“ жаңбырлатқыш машиналардың орташа жаңбырлату жиiлiгi қай формуламен анықталады ?
А)
В)
С)
D)
E)
136. ДДН-70, ДДН-100 жаңбырлатқыш машиналарының орташа жаңбырлату жиiлiгi, қалай анықталады ?
А)
В)
С)
D)
E)
137. ДДА-100МА жаңбырлатқыш агрегатының, “Фрегат“, “Кубань“ жаңбырлатқыш машиналарының орташа жаңбырлату жиiлiгi қай формуламен анықталады ?
А)
В)
С)
D)
E)
138. Жаңбырлатқыш машиналардың бiр позицияда тұрып жұмыс iстеу ұзақтығын анықтаңыз
А)
В)
С)
D)
E)
139. ДДА-100МА жаңбырлатқыш агрегатымен суғарғанда бъефтiң ұзындығын қай формуламен анықтайды ?
А)
В)
С)
D)
E)
140. Дөңгелек бойымен айналып жүрiп суғаратын жаңбырлатқыш машиналардың бiр позициядағы жұмыс ұзақтығын анықтаңыз
А)
В)
С)
D)
E)
141. Жаңбырлатқыш машиналардың сағаттық, ауысымдық, тәулiктiк жұмыс өнiмділіктерi қай формуламен анықталады ?
А)
В)
С)
D)
E)
142. Жаңбырлатқыш машинаның тәулiктiк жұмыс өнiмдiлiгiн (га) анықтаңыз: Q=90л /c, t=20 сағ, 0,87, m=600 м3/га, Ки=1.1
А) 8,54
В) 9
С) 9,5
D) 7,8
Е) 7,7
143. Жаңбырлатқыш машинаның жұмыс өнiмдiлiгiн анықтаңыз: Q=90 л/c, t=8 сағ, 0,92, m=600 м3/га, Ки=1,07
А) 3,71
В) 3,5
С) 3,4
D) 3,76
Е) 4,0
144. Жаңбырлатқыш машиналардың маусымдық өнiмдiлiгiн қысылтаяң кезең үшiн анықтауға қай формула қолданылады ?
А)
В)
С)
D)
E)
145.
Жаңбырлатқыш машинаның маусымдық жұмыс
өнiмдiлiгiн анықтаңыз: Q=130 л/с, Т=110 тәу,
С=0,83,
0,87,
КИ=1,1,
6000
м3/га
А) 135
В) 137
С) 140
D) 128
Е) 135
146. Жаңбырлатқыш машинаның маусымдық жұмыс өнiмдiлiгi 75 гектар болса, 510 гектар ауыспалы егiстiктi суғару үшiн қанша машина қажет?
А) 7
В) 5
С) 8
D) 4
E) 2
147.
Жаңбырлатқыш машинаның маусымдық жұмыс
өнiмдiлiгiн анықтаңыз: QМ=90
л/с, Т=140 тәу, КТәУ=0,80,
КИ=1,1,
КМау=0,76,
6000
м3/га
А) 103
В) 110
С) 115
D) 120
E) 135
148. Төмендегi мәлiметтердi пайдалана отырып, қажеттi жаңбырлатқыш машиналардың санын анықтаңыз: F=500 га, q=0.75 л/с, Q=90 л/с, С=0,83, 0,85
А) 6
В) 8
С) 7
D) 9
E) 5
149. Төмендегi мәлiметтердi пайдалана отырып 300 гектарлық ауыспалы егiстi суғаруға қажеттi жаңбырлатқыш машиналардың санын анықтаңыз: q=0,6 л/с га, Q=130 л/с, С=0,89, 0,87
А) 2
В) 3
С) 5
D) 4
E) 6
150. “Фрегат“ жаңбырлатқыш машинасының орташа жаңбырлату жиiлiгiн (мм/мин) анықтаңыз: Q=90 л/с, 463 м, в=40 м
А) 0,29
В) 0,33
С) 0,34
D) 0,20
E) 0,40
151. ДДА-100МА жаңбырлату агрегаты үшiн бьефтiң ұзындығын анықтаңыз : Н=75 см, hmin=35 см, h3=10 см, i=0,002
A) 150
B) 160
C) 170
D) 145
E) 100
152. Суғару желiсiнiң бойлық үлгiсiнiң орналасу ретi қандай ?
А) уақытша арықтар, жүйектер, тақталар танаптық каналға тік бағытта, ал оқ арықтар – көлденең бағытта тiлiнедi
В) жүйектер, тақталар танаптық каналға бағыттас келедi, ал уақытша арықтар танаптық каналға тiк бағытта тiлiнедi
С) жүйектер, тақталар танаптық каналға параллель келедi, ал уақытша арықтар танаптық каналға тiк бағытта тiлiнедi
D) жүйектер, тақталар танаптық каналға параллель келедi, ал құлақ арықтар танаптық каналға тiк бағытта тiлiнедi
E) жүйек, тақталар құлақ арықтарға перпендикуляр бағытта тілінеді, ал оқ арықтар құлақ-арыққа параллель тілінеді
154.
Оқ-арықтардың
ұзындығын
анықтаңыз : Q=60 л/с, t=1 тәу,
500
м, m=860 м3/га
А) 130
В) 150
С) 120
D) 170
E) 90
155. Танаптық каналдың өтiмiн (Q, л/с) анықтаңыз: FТ=40 га, m=600 м3/га, t=2 тәулiк
А) 139
В) 150
С) 145
D) 155
E) 110
156. Суғару жүйесiнiң элементтерiн атаңыз
А) суғару көзi, су алу құрылымы, суғармалау желiсi, уақытша суғару желiсi, гидротехникалық құрылымдар, байланыс құралдары, су өлшеу құралдары, ағаш қатарлары, жолдар желiсi, суғармалы жерлер
В) суғару көзi, су жинағыш желi, суғармалау желiсi, оқ арық, керiздi-қашыртқы желi, пайдалану және танаптық жолдар, гидротехникалық құрылымдар, су реттегіштермен жабдықталған су қоймасы, су жинағыштар және өлшегіштер
С) суғару көзi, су жинағыш құрылым, суғармалау және тарату желiсi, гидротехникалық құрылымдар, жабық желiдегi құдықтар, ағаш қатарлары, сорап станциялары, байланыс құралдары, ауылшаруашылық өнімдерін сақтайтын қоймалар
D) керiздi-қашыртқы желi, оқ арықтар, суғару көзi, пайдалану жолдары, тарату құдықтары және тарату желiсi, гидротехникалық құрылымдар, ағаш қатарлары, байланыс құралдары, ауылшаруа
шылық өнімдерін өңдейтін орындар
E) су жинағыш құрылым, суғармалау, тарату желiсi, гидротехникалық құрылымдар, жабық желiдегi құдықтар, ағаш қатарлары, байланыс желілері, сорап станциялары, су таратқыш құрылымдар, коллекторлы-кәрізді желілер
157. Суғармалау жүйесi дегенiмiз не?
А) бұл ауылшаруашылық дақылдарынан жоғары өнiм алу мақсатында топырақтың су-ауа, жылу, тұз, қоректiк режимдерiн реттейтiн инженерлiк қондырғылар мен құрылымдардың комплексi
В) бұл ауылшаруашылық дақылдарынан жоғары және тұрақты өнiм алу мақсатында топырақтың су-ауа режимiн реттейтiн инженерлiк қондырғылар мен құрылымдардың комплексi
С) бұл ауылшаруашылық дақылдарынан жоғары және тұрақты өнiм алу мақсатында топырақтың қоректiк заттар режимiн реттейтiн инженерлiк қондырғылар мен құрылымдардың комплексi
D) бұл ауылшаруашылық дақылдарынан жоғары және тұрақты өнiм алу мақсатында топырақтың жылу және ауа режимiн реттейтiн инженерлiк қондырғылар мен құрылымдардың комплексi
E) бұл ауылшаруашылық дақылдарынан жоғары өнiм алу мақсатында топырақтың қоректiк заттар режимiн реттейтiн инженерлiк мелиоративтік қондырғылар мен құрылымдардың комплексi
157. Суғармалау жүйелерiнiң қандай негiзгi типтерiн бiлесiз?
А) жабық, ашық, құрама
В) ашық, жабық, тұйықталған
С) ашық, жабық, таратушы
D) жабық, құрама, таратушы
E) ашық, жартылай ашық, өткізуші
158.
Уақытша арықтардың арақашықтығын
анықтаңыз: Q=45
л/с,
0,96,
m=800
м3/га,
600
м, t=1
тәулiк
А) 78
В) 80
С) 70
D) 67
E) 53
159.
Уақытша арықтардың өтiмiн анықтаңыз:
5
га, m=1000
м3/га,
м, t=1
тәулiк
А) 59
В) 78
С) 65
D) 55
E) 46
160. Танаптық каналдың өтiмiн анықтаңыз: FHT=50 га, m=900 м3/га, t=2 тәулiк
А) 260
В) 250
С) 270
D) 245
E) 105
161. Гидромодуль ординатасы (qmax) 0,70 л/с га болса, ауданы 500 гектар 7-танапты ауыспалы егiстi суғаруға қажеттi судың мөлшерi қандай?
А) 350
В) 248
С) 300
D) 260
E) 160
162. Уақытша арықтың есептi брутто өтiмi қай формуламен анықталады?
А)
В)
С)
D)
E) Q = N .Т
163. Ауыспалы егiс каналының есептi брутто өтiмi қай формуламен анықталады?
А)
В)
С)
D)
E)
164. Суғармалау жүйелерi қандай белгiлерi арқылы жiктеледi?
А) суғару желiсiнiң конструкциясы, күрделiлiгi, су беру тәсiлдерi бойынша
В) геоморфологиялық орналасуы, суғару желiсiнiң конструкциясы бойынша
С) суғару желiсiнiң конструкциясы, су беру тәсiлi, су тарату тәсiлдерi бойынша
D) геоморфологиялық орналасуы, уақытша суғару желiсiнiң конструкциясы бойынша
E) суғару каналдарының конструкциясы, өсірілетін дақылдардың түрлері бойынша
165. Суғару желiсiнiң конструкциясы және су беру тәсiлдерi жағынан жiктелу белгiлерiне сай келетiн суғармалау жүйесiнiң типтерiн көрсетiңiз
А) жылжымалы, тұрақты, ашық, жабық, құрама, су өздiгiнен ағатын, қысымды, суды механикалық жолмен көтеретiн
В) тау бөктерлiк, ашық, құрама, жабық, су өздiгiнен ағатын-қысымды, жылжымалы сорап станция-ларымен жабдықталған
С) таулық, ашық, жабық, құрама, су қысымды түрде берілетін, суды механикалық жолмен көтерiлетiн, тұрақты
D) ашық, жабық, жазықтық, құрама, өздiгiнен ағатын, суды механикалық жолмен көтеретiн, өздiгiнен ағатын-қысымды
E) тұрақты, жабық, жазықтық, темірбетон элементтерден жобаланған, арынды, ақаба сулары қолданылатын
166. 2 класты суғармалау жүйесi қанша мың гектар жердi сумен қамтамасыз етедi?
А) 100-300
В) <300
С) 50-100
D) >50
E) 400
167. Күрiштi суғармалаудың мөлшерiн А.Н. Костяковтың формуласымен анықтаңыз
А)
В)
С)
D)
E)
168. Күрiш ауыспалы егiстiгiне қажеттi судың есептi мөлшерiн қай формуламен анықтайды ?
А)
В)
С)
D)
E)
169. Күрiш ауыспалы егiстiгiнiң гидромодуль ординатасы қалай анықталады ?
А)
В)
С)
D)
E)
170. Каналдың брутто өтiмiн анықтаңыз: Q=150 л/с, S=10 л/с
А) 160
В) 170
С) 180
D) 155
E) 180
171. Каналдағы нетто және брутто су ағысын қалай түсiнесiз?
А) нетто су ағысы-канал соңындағы, брутто-канал бойында болатын су ысырабын ескере отырып анықталған канал басындағы су ағысы
В) нетто су ағысы- каналдың басындағы су ағысы, брутто- канал бойында болатын су ысырабын ескере отырып анықталған канал соңындағы су ағысы
С) нетто су ағысы- су өткiзгiш құрылымның алдындағы, брутто- су өткiзгiш құрылымнан өткеннен кейiнгi каналмен ағатын су ағысы
D) нетто су ағысы - су алатын құрылымның алдындағы, брутто су ағысы -су алатын құрылымнан кейiнгi каналмен ағатын су ағысы
E) нетто су ағысы-су реттегіш құрылымның алдындағы, брутто- су реттегiш құрылымнан өткеннен кейiнгi каналмен ағатын су ағысы
172. Суғармалау жүйелерiнде қандай өтiмдердi анықтайды?
А) жоғарғы, төменгi, қалыпты өтiмдерді
В) жоғарғы және төменгi өтiмдерді
С) жоғарғы және көбейтiлген өтiмдерді
D) жоғарғы, төменгi, көбейтiлген өтiмдерді
E) көбейтiлген өтiмдерді, тасқынды өтімдерді
173. Ауыспалы егiс дақылдарына қажеттi есептi өтiмдi анықтаңыз: FHT=500 га, qmax=0,75 л/с
А) 375
В) 400
С) 410
D) 325
E) 543
174. Ауыспалы егiстiкке пайдаланатын судың көлемiн (мың м3) анықтаңыз: FHT=500 га, Q=310 л/с, t=11 тәулiк
А) 295
В) 300
С) 280
D) 310
E) 320
175. Суғару каналының өтiмiн қай формуламен анықтайды?
А)
В)
С)
D)
E)
176. Каналдың толтырылу тереңдiгiн (h, м) анықтаңыз: А=0,85, Qбр=0,25 м3/с
А) 0,54
В) 0,43
С) 0,60
D) 0,38
E) 0,48
177. Каналдың ылғалданған периметрiн анықтаңыз: вСТ=0,6 м, h=0,5 м, m=1,5
А) 2,4
В) 2,6
С) 3,0
D) 2,0
E) 3,2
178.
Суғару каналының шектi көлбеулiгiн (i)
анықтаңыз:
0,8
м/с, С=36 м/с0,5,
R=0,25
м
А) 0,002
В) 0,003
С) 0,004
D) 0,001
E) 0,005
179.
С.А.Гиршканның формуласы бойынша
шаймайтын жылдамдықты
анықтаңыз: К=0,62, Q=0,25 м3/с
А) 0,54
В) 0,40
С) 0,60
D) 0,46
E) 0,73
180. Науалардың қолданылу жағдайларын айтыңыз
А) канал топографиялық және геологиялық жағдайлары күрделi, тау беткейлерiндегi ойлы-қырлы учаскелер арқылы өтетiн кездерде қолданылады
В) суғару желiсiнiң пайдалы әсер коэффициентiн жоғарылатып, суғармалы танаптарда арам шөптердің болмауы үшiн қолданылады
С) суғару желiсi науалы каналдардан жобаланғанда оларды тазалауға көп еңбек және арнайы құралдар қажет болмайтындықтан қолданылады
D) науалы каналдар агротехникалық жұмыстарды орындау кезінде ауылшаруашылық машина-ларының қозғалысына кедергi келтiрмейтіндіктен
E) канал тау беткейлерiндегi ойлы-қырлы учаскелер арқылы өтетiн кездерде және мал азықтық ауыспалы егістігін суғару үшін қолданылады
181. Трапециялық қимасы бар топырақ үйiндiсiнде өтетiн суғару каналының құрылысында жер жөмыстарының көлемi қалай анықталады ?
А)
В)
С)
D)
E)
182. Iшкi шаруашылық каналдар жүйесiнiң пайдалы әсер коэффициентiн анықтаңыз
А)
В)
С)
D)
E)
183. Егер канал өтiмi 3 м3/с көп болса, сүзiлуге қарсы қандай шара қолданылады?
А) құрама темiрбетон плиталар және бетонмен қаптау
В) канал арнасын механикалық тәсілмен терең тығыздау
С) канал арнасын сазды ерітіндімен терең кольматациялау
D) канал арнасын асфальтты бетон жамылғысымен қаптау
E) канал арнасын, беткейлерін полиэтилен пленкалармен жабу
184. Ашық суғару каналы ұзақ мерзiмде жұмыс iстегенде сүзiлуге ысырап болатын су мөлшерiн анықтайтын А.Н. Костяковтың формуласын көрсетiңiз
А)
В)
С)
D)
E)
185. Параболалық науа қимасының ауданын есптейтiн өрнектi көрсетiңiз
А)
В)
С)
D)
E)
186. Науалы каналдардың өтiмдiк сипаттамасы қай формуламен анықталады?
А)
В)
С)
D)
E)
187. Каналдардың гидравликалық есебi қандай ретпен орындалады?
А)
В)
С)
D)
E) λ,
188. Суғару каналының көлбеулiгi қалай анықталады?
А)
В)
С)
D)
E)
189. Уақытша арықтағы бастапқы су деңгейiн қалай анықтайды ?
А)
В)
С)
D)
E)
190. Есептi қалыпты өтiм арқылы суғару каналының қандай параметрлерi анықталады?
А) канал табанының енi, судың тереңдiгi
В) каналдың беткейлік коэффициенттерi
С) канал табанының тиімді көлбеулiгi
D) канал табанының кедiр-бұдырлығы
E) каналмен ағатын судың жылдамдығы
191. Танаптық құбырдың басындағы есептi су өтімін қай формуламен анықтайды?
А)
В)
С)
D)
E)
192.
Бас құбырдың есепті су өтімін анықтаңыз:
NЖ=4,
QЖ=120
л/с,
0,97
А) 495
В) 510
С) 540
D) 480
E) 500
193.
Танаптық құбырдың есептi брутто су
өтiмiн анықтаңыз:
100
л/с,
0,98
А) 102
В) 110
С) 95
D) 120
E) 140
194.
Құбырдың диаметрiн
анықтаңыз: Q=0,5
м3/га,
1,5
м/с
А) 650
В) 600
С) 450
D) 500
E) 710
195.
Насос станциясының есептi арынын (Н, м)
анықтаңыз: hГ=5
м,
2,4,
hЖ=0,24
м, hЕ=45
м
А) 52
В) 46
С) 57
D) 61
E) 74
196. Жабық суғармалау жүйесiндегi құбырлардың диаметрiн қай формуламен анықтайды?
А)
В)
С)
D)
E)
197. Құбыр басындағы есептi арынды қай формуламен анықтады?
А)
В)
С)
D)
E)
198. ППА-165У суғару машинасының өтiмiн (л/с) көрсетiңiз
А) 150-200
В) 240-310
С) 60
D) 50-60
E) 80-100
199. Құбырдың ұзына бойындағы арынның ысырабын қай формуламен анықтайды?
А)
В)
С)
D)
E) +1
200. Төмендегi жаңбырлатқыш машиналары мен қондырғылардың орташа ағыстыларын көрсетiңiз
А) Фрегат, Днепр, Волжанка, КСИД-10
В) ДДА-100М, Кубань, ДШ-25/300
С) ДДН-100, ДД-50, ДДН-70, ДД-80
D) Фрегат, Днепр, ДДА-100МА
Е) Фрегат, Днепр, Волжанка, Кубань
201. Құбырдың гидравликалық есебi арқылы ненi анықтайды?
А) құбырдың диаметрiн және арынның жиынтық ысырабын
В) құбырдың орналасу тереңдiгiн және тиімді көлбеулікті
С) құбырдың ұзындығын, қабырғаларының қалыңдығын
D) құбырдың кедiр-бұдырлық коэффициентін, материалын
E) құбырдың материалының беріктігін, ағатын судың мөлшерін
202. Төменде берiлген арындардан “Днепр“, ДДА-100МА, ДДН-100 машиналарына тән мәндердi көрсетiңiз
А) 45, 37, 65
В) 45, 47, 52
С) 47, 37, 42
D) 42, 65, 55
E) 55, 75, 35
203. “Волжанка“ жаңбырлатқыш машинасына арналған жабық суғару желiсiндегi гидранттардың арақашықтығын көрсетiңiз
А) 18
В) 20
С) 40
D) 10
E) 12
204. “Днепр“ жаңбырлатқыш машинасы қалыпты жұмыс iстеуi үшiн гидранттағы қысым қандай болуы керек?
А) 45 м
В) 50 м
С) 100 м
D) 60 м
E) 80 м
205. “Фрегат“ жаңбырлатқыш машинасы қалыпты жұмыс iстеуi үшiн гидранттағы қысым қандай болуы керек?
А) 65
В) 90
С) 120
D) 50
E) 150
206. Негiзгi “Фрегат“ жаңбырлатқыш машинасының өтiмi қандай?
А) 90
В) 130
С) 150
D) 200
E) 120
207. “Днепр“ жаңбырлатқыш машинасынық өтiмi қандай?
А) 120
В) 150
С) 210
D) 80
E) 110
208. “Кубань“ жаңбырлатқыш машинасының өтiмi қандай?
А) 200
В) 100
С) 250
D) 150
E) 240
209. “Волжанка“ жаңбырлатқыш машинасының өтiмi қандай?
А) 64
В) 80
С) 100
D) 50
E) 90
210. ВТ-6 асбестцементтi құбырлар қандай арынға есептелген?
А) 0,6 МПа
В) 0,9 МПа
С) 1,2 МПа
D) 0,5 МПа
E) 0,8 МПа
211.
Құбырдың диаметрiн
анықтаңыз: Q=500
л/с,
1,8
л/с
А) 0,595
В) 0,620
С) 0,500
D) 0,560
E) 0,645
212. Қай жаңбырлатқыш машиналарда орташа ағысты жаңбырлату саптамалары орнатылған?
А) “Днепр“, “Фрегат“
В) “Кубань“, ДДН-100
С) “Волжанка“, “Бригантина“
D) ДДА-100МА, ДДН-100
E) Коломенка, ДКШ-64
213. Қай жаңбырлатқыш машиналарда қысқа ағысты жаңбырлату саптамалары орнатылған?
А) “Кубань“, ДДА-100МА
В) ДДА-70, ДДН-100
С) “Волжанка“, “Бригантина“
D) “Днепр“, “Фрегат“
E) ДКШ-64, ДДН-70
214. Ұзын ағысты жаңбырлату саптамалары орнатылған жаңбырлатқыш машиналарды көрсетiңiз
А) ДДН-70, ДДН-100
В) “Кубань“, “Фрегат“
С) “Волжанка“, “Днепр“
D) ДДН-100, “Фрегат“
E) Кубань, Коломенка
215. Қандай өтiмде тұрақты канал соңынан су тастау құрылымын жобалайды?
А) өтiм 250 л/с үлкен болғанда
В) өтiм 250 л/с кiшi болғанда
С) өтiм 100 л/с болғанда
D) өтiм 100-300 л/с аралығында
E) өтім 360-400 л/с болғанда
216. “Днепр“ жаңбырлатқыш машинасы дақылдарды суғару үшiн суды қайдан алады?
А) гидранттан
В) өзеннен
С) каналдан
D) көлден
E) тоспадан
217. “Кубань“ жаңбырлатқыш машинасы дақылдарды суғару үшiн суды қайдан алады?
А) тұрақты суғару арығынан
В) тұрақты гидранттан
С) жабық арынды құбырдан
D) суы мол өзеннен
E) магистралдық каналдан
218. ДДА-100МА жаңбырлатқыш агрегаты қалыпты жұмыс iстеуi үшiн уақытша арықтардың арақашықтықтары қандай болады?
А) 120
В) 150
С) 200
D) 60
E) 240
219. Тасқынды өтiм арқылы ненi анықтайды?
А) канал үйiндiсiнiң белгiлерiн
В) канал табанының белгiлерiн
С) қазынды енін және тереңдiгiн
D) судың қалыпты деңгейiн
E) судың ең кіші деңгейін
220. Ең кiшi өтiм арқылы ненi анықтайды?
А) суды бөгейтiн құрылымдардың орнын
В) каналдағы судың орташа тереңдiгiн
С) су өлшеу құралдарын қоятын жерлердi
D) каналдың табанының енiн, тереңдікті
E) су реттейтін құрылымның орнын
221. Науа каналдарының пайдалы әсер коэффициентi неге тең?
А) 0,97
В) 0,88
С) 0,90
D) 0,93
E)
222. Қандай топырақтар тұзданған топырақтарға жатады?
А) өсiмдiк тамырлары жайылатын топырақ қабатындағы ерiген тұздардың мөлшерi шектi мөлшерден артып кетiп, сапасы төмендеген топырақтар
В) құрамындағы зиянды тұздардың жиынтығы топырақтың құрғақ салмағының 0,3 %-тен асып кеткен сапасы нашар ылғалды сортаң топырақтар
С) құрамындағы улы тұздардың жиынтығы 0,2 %-тен асып кеткен механикалық құрамы бойынша ауыр сапасы өте нашар таулы жердің топырақтары
D) құнарлығы төмен, құрамында натрий және магний карбонаттары көп оңтүстіктің қатты керізденген карбонатты қара қошқыл топырақтары
E) су өткізгіштігі төмен құрамында ерімейтін тұздары көп шағал тастанған механикалық құрамы жеңіл тез қабыршықтанатын төмен бағалы ақшыл сұр топырақтар
223. Топырақ қабаттарында тұздардың көбеюiне не себеп болады?
А) минералданған ыза суларының ағуы қамтамасыз етiлмей, деңгейiнiң көтерiлiп кетуi
В) аз минералданған ыза суларының деңгейі көтерiлiп батпақтану процесiнiң басталуы
С) механикалық құрамы ауыр топырақтарға химмелиоранттарды көп мөлшерде енгiзу
D) органикалық және минералдық тыңайтқыштарды ғылыми ұсыныстарға сай қолданбау
E) егіс танаптарында топырақ өңдеу және суғару технологиясының дұрыс қолданылмауынан
224. Ауылшаруашылық дақылдары үшiн ең зиянды тұздарды көрсетiңiз
А)
В)
С)
D)
E)
225. Жақсы еритiн тұздарды көрсетiңiз
А)
В)
С)
D)
E)
226. Қай тұздар суда нашар еридi?
А)
В)
С)
D)
E)
227. Тамшылатып суғару кезінде өсімдіктер сумен қалай қамтамасыз етіледі?
А) үздіксіз түрде
В) вегетация кезеңінде бір рет
С) вегетация кезеңінде бірнеше рет
D) көктемде және күзде
Е) көктемде, жазда және күзде
228. Тамшылатып суғаруды негізінен қандай аймақтарда қолданады?
А) су қорлары шектелген, жер бедері күрделі, басқа тәсілді қолдану мүмкіндігі жоқ, топырақтары тұзданбаған аймақтарда
В) табиғи ылғалдануы жеткілікті, өте жақсы тегістелген жерлерде, топырақтары тұзданған аймақтарда
С) субтропиктік климатты, жер бедері жазық болып келетін аймақтарда
D) топырақтары тұзданған және минералданған жер асты сулары жақын орналасқан аймақтарда
Е) топырақтары құнарлы, жер бедері күрделі, топырақтары тұзданған, дәндік дақылдарды жоспарланған өнімге өсіретін аймақтарда
229. Тамшылатып суғару тәсілінің кемшіліктерін көрсетіңіздер
А) бастапқы құны салыстырмалы түрде үлкен, микробөлшектер суды біркелкі таратпайды, полиэтилен құбырлар тұнбамен бітелуге бейім, жүйе зиянкестермен зақымдалуы мүмкін
В) бастапқы құны салыстырмалы түрде үлкен, қатараралық суғарылмайды, кіші диаметрлі полиэтилен құбырлар бітелуге бейім
С) бастапқы құны салыстырмалы түрде үлкен, микроклимат реттелмейді, кіші диаметрлі полиэтилен құбырлар тұнбамен бітелуге бейім
D) бастапқы құны салыстырмалы түрде үлкен, микроклимат реттелмейді, қатараралық суғарылмайды
Е) қатараралық суғарылмайды, микроклимат реттелмейді, кіші диаметрлі құбырлар тұнбамен бітелуге бейім, тұзданған топырақтарда қолдануға болмайды
230. Тұмандатып суғаруда суды ыдыратудың қандай негізгі тәсілі қолданылады ?
А) гидродинамикалық
В) гидромеханикалық
С) пневмогидромеханикалық
D) импульстік
Е) синхронды
231. Топырақ ішімен суғару дегеніміз не?
А) әртүрлі конструкциялы ылғалдандырғыштар арқылы өсімдік тамырлары орналасқан топырақ қабатына су беру
В) ылғалдандырғыштардың көмегімен топырақтың жыртылатын беткі қабатын ылғалдандыру
С) топырақтың жыртылатын қабатында және суғармалы танапта микроклимат жасау
D) топырақтың жыртылатын қабатындағы топырақты ыза суларының деңгейін көтеру және төмендету арқылы суғару
Е) суды өсімдік тамыры орналасқан топырақ қабатына әртүрлі конструкциялы науалардың көмегімен жеткізіп суғару
232. Топырақ ішімен суғарудағы жерді пайдалану коэффициентінің (ЖПК) мәнін көрсетіңіз
А) 0,99-1,00
В) 0,98-0,99
С) 0,95-0,97
D) 0,90-0,99
Е) 0,85-0,89
233. Топырақ ішімен суғару тәсілінде ылғалдандырғыштар, жер бетінен санағанда, қандай тереңдікке (см) орналастырылады?
А) 120-140
В) 100-120
С) 80-100
D) 60-80
Е) 40-60
234. Судың топыраққа берілу сипатына байланысты топырақ ішінен суғару тәсілі қандай түрлерге жіктеледі?
А) арынды және арынсыз
В) арынсыз және вакуумды
С) арынды және еркін
D) ашық және жабық
Е) ойлық және өңірлік
235. Топырақ ішімен суғару техникасының элементтері қандай факторларды ескере отырып анықталады ?
А) топырақ жағдайларын және көлбеулікті
В) топырақ жағдайларын және судың минералдығын
С) суғару суының химиялық құрамын және топырақ жағдайларын
D) микрорельефтің күрделілігін және судың тазалығын
Е) топырақтың құнарлығын және климаттық жағдайларды
236. Науалардың гидравликалық есебін су қозғалысының қандай режимі үшін орындайды?
А) бірқалыпты
В) турбулентті
С) арынды
D) бірқалыпсыз
Е) үдемелі
237. Құбырлы суғару жүйелерін жоспарда орналастырудың қандай сұлбалары бар?
А) бір және екі жақты, тұйықталған және сақиналы
В) бір және екі жақты, тұйықталмаған және шеңберлі
С) екі жақты, тұйықталған және сақиналы
D) түзу, кері, тұйықталмаған және сақиналы
Е) тұйықталған, сақиналы және көп жақты
238.Таратқыш құбырдың есептік шығыны қалай анықталады?
А) гидромодуль мен нетто ауданның көбейтіндісі
В) гидромодуль мен нетто ауданның қосындысы
С) нетто аудан мен гидромодулдің айырмасы
D) нетто аудан мен гидромодульдің қатынасы
Е) суғару мөлшері мен ауданның көбейтіндісі
239. Қосарланған суғару желісін қандай жағдайда қолданады?
А) егер суғару желісін толықтай жабық түрде құру экономикалық тұрғыда тиімсіз болса
В) егер ауыспалы егістіктегі ауылшаруашылық дақылдары жаңбырлатып суғарылатын болса
С) егер суғару жүйесі арқылы үлкен су өтімдерін өткізу қарастырылатын болса
D) егер суғару жүйесі арқылы құбылмалы су өтімдерін өткізу қажет болатын болса
Е) егер суғару жүйесі арқылы жыл бойы тұрақты өтімдерді өткізу керек болса
240. Су жинағыш-қашыртқы желісінің атқаратын қызметі қандай?
А) суғармалы алқаптан артық беткейлік, нөсерлік, тасқын және қайтқан суларды
тасымалдау
В) суғармалы алқаптан артық жер асты суларын, беткейлік, нөсерлік, тасқын және қайтқан суларды ағызу
С) суғармалы алқаптан кәріздік және нөсерлік суларды алып кету
D) суғармалы алқаптан минералданған жер асты суларын алып кету
Е) суғармалы алқаптың су –тұз теңгермесін реттеу және шаю суларын алып кету
241. Шаруашылық жолдардың топырақтан жасалған төсемінің ені (м) неге тең?
А) 6,5
В) 4,5
С) 5,5
D) 3,5
Е) 10
242. Далалық және пайдалану жолдарының топырақтан жасалған төсемінің ені (м) неге тең?
А) 5
В) 4
С) 6
D) 7
Е) 8
243. Суғармалы жерлердегі орман жолақтарының атқаратын қызметін атаңыз?
А) желдің жылдамдығын және танаптың бетінен судың булануын бәсеңдету, аңызақ желдердің әсерін әлсірету және каналдарды шөп басуын төмендету
В) биік өсетін ауылшаруашылық дақылдардың басылып қалуына қарсы күресу мақсатында желдің жылдамдығын бәсеңдету
С) жер асты сулары деңгейін төмендету және суғармалы алқапта микроклимат жасау
D) суғармалы танапта микроклимат қалыптастыру және жергілікті жерлерде орман алабын жасау
Е) суғару желісі орналасқан жерлерде, каналдардың айналасында көлеңкелер жасау және жел жылдамдығын төмендету
244. Суғармалы жерлердегі негізгі орман жолақтарының орналасу арақашықтығы неге тең?
А) ағаштар биіктігінен 20÷30 есе үлкен қашықтық
В) ағаштар биіктігінен 10 есе үлкен қашықтық
С) ағаштар биіктігінен 10÷15 есе үлкен қашықтық
D) ағаштар биіктігінен 15÷20 есе үлкен қашықтық
Е) ағаштар биіктігінен 30÷40 есе үлкен қашықтық
245. Суғармалы жерлерде өсетін қатардағы ағаштардың қатар аралығы (м) қандай ?
А) 0,7÷1,0
В) 2,5÷3,0
С) 2,0÷2,5
D) 1,5÷2,0
Е) 1,0÷1,5
246. Суғармалы жерлерде ағаш қатарларының ара қашықтығы қанша (м) болады?
А) 2,5-3
В) 1,5-2
С) 1-1,5
D) 3-3,5
Е) 3,5-4
247. Бас канал (БК) қандай бөліктерден тұрады?
А) бас, бос, жұмыс бөліктерден
В) жоғарғы, ортаңғы, төменгі бөліктерден
С) бас, бос, төменгі бөліктерден
D) бас, өткізгіш, реттегіш бөліктерден
Е) таратқыш, бос, жұмыс бөліктерден
248. Мәдени жайылымдарды суғарудың қандай тәсілімен суғарған тиімді?
А) жаңбырлатып
В) беткейлеп
С) тамшылатып
D) топырақ астымен
Е) майдадисперсті
249. Егер суғармалы жер ауданы -650 га, гидромодуль 0,8 л/(с.га) агрегат өтімі -130л/с болса,
жайылымдарды суғару үшін қолданылатын ДДА-100МА жаңбырлатқыш агрегаттың санын анықта
А) 4
В) 3
С) 2
D) 5
Е) 6
250. Мәдени жайылымдарды суғару кезінде қалыпты шөп жамылғысы қанша жыл сақталады?
А) 5-8
В) 2-5
С) 8-11
D) 11-14
Е) 14-17
251. Мәдени жайылымдардағы шөп жамылғысының өсуінің әдеттегідей ұзақтығы қандай факторларға байланысты?
А) топыраққа, гидрогеологиялық жағдайларға, шөптің құрамы мен бағылатын малдардың түріне
В) суғару режиміне, топырақ жағдайларына және суғаруға қолданылатын суғару тәсіліне
С) шөптің сортына, қолданылатын агротехникаға, ауылшаруашылық шөптердің суғару режиміне
D) табиғи аймақтың агроклиматтық көрсеткіштеріне және топырақтың мелиоративтік жағдайларына
Е) су бөлудің автоматтандырылу деңгейіне және топырақтың мелиоративтік жағдайларына
252. Қай табиғи-климаттық аймақта бір сиырды жаюға қажетті суғармалы мәдени жайылымның ауданы үлкен?
А) құрғақ далалық аймақта
В) далалық аймақта
С) шалғынды-далалық аймақта
D) орманды-шалғындық аймақта
Е) таулы аймақта
253. Орманда-далалық аймақта орналасқан суғармалы мәдени жайылымның суғармалау және суғару мөлшерлерінің мәндерін (мм) көрсетіңіз?
А) 160-300 және 40-50
В) 190-350 және 60-70
С) 220-380 және 60-70
D) 420-250 және 60-80
Е) 280-440 және 60-80
254. Мәдени жайылым дегенiмiз не?
А) бұл жоғары өнiмдi, суғару желiсi бар, малды табындап жаюға арналған, интенсивтi түрде пайданылатын ауыл шаруашылық алқаптары
В) бұл мал жаюға арналған 5-6 танапқа бөлiнген жоғары өнiмдi жасанды түрде ылғалдандыру қолданылмайтын шалғындық жерлер
С) бұл жоғары өнiмдi жайылымдық шөптер өсiрiлетiн, малды қысы-жазы бағуға арналған тәлімді жерлердегі егiстiк танаптары
D) бұл қуаңшылық аймақта орналасқан, жаңбырлатып суғарылатын, малға арнап пішен дайындауға арналған ауыспалы егiстiк жерлерi
E) малды табындап жаюға арналған өнімділігі төмен, ылғалмен қамтамасыз етілмеген табиғи шөптер өсірілетін жайылымдар
255. Суғармалы жайылымның бір мал табынына арналған учаскесiнiң ауданы қай формуламен анықталады?
А)
В)
С)
D)
E) -1
256. Мәдени жайылымдарды жаңбырлатқыш машиналармен суғарғанда маусымдық жұмыс өнiмдiлiгiн қай формуламен анықтайды?
А)
В)
С)
D)
E) ·h
257. Сарқынды сулар дегенiмiз не?
А) бұл елдi мекендердiң, өнеркәсiп орындарының, мал комплекстерiнiң канализация арқылы шыққан сулары
В) бұл нөсер жаңбырдан соң суғармалы алқапта пайда болған ағынды сулармен шайылып шыққан қарашірік аралас тұнба
С) бұл өндірістік тазалаудан өткен ауылшаруашылық дақылдарын суғаруға қолданылатын өзен және жер асты сулары
D) бұл әртүрлі өнеркәсiп салаларында қолданылған химиялық құрамы тұрақты, кейiнгi пайдалануға жарамайтын ластанған сулар
E) бұл мал комплекстерiнде малдың тұратын орнын гидравликалық жолмен тазалау кезінде канализация арқылы шыққан сулары
258. Сарқынды сулармен суғарғанда қандай суғару тәсiлiн қолдану тиімді болады?
А) топырақ астымен, жер бетiмен
В) тұмандатып, топырақ астымен
С барлық суғару тәсiлдерiмен
D) жаңбырлатып, жер бетiмен
E) тамшылатып, тұмандатып
259. Мәдени жайылымдарды суғаруға “Волжанка“ жаңбырлатқыш машинасын қолданғанда танаптың енi және ұзындығы қандай сандарға еселi болуы қажет ?
А) 18 және 400
В) 40 және 500
С) 60 және 600
D) 90 және 700
E) 25 және 350
260. Мүйiздi iрi қара малға қажеттi суғармалы мәдени жайылымның ауданын (F, га) анықтаңыз: N=200 бас, g=0,6 ц, Т=200 тәулiк, Y=200 ц, f=20 га
А) 140
В) 60
С) 80
D) 100
E) 90
261. Бiр загонда малды қанша тәулiк бағуға болады?
А) 2-3
В) 0,5-1,5
С) 3-4
D) 4-5
Е) 5-6
262. Мүйiздi iрi қара мал үшiн мал айдайтын жолдың енi (м) қандай болуы керек?
А) 10-15
В) 5-10
С) 15-25
D) 25-35
Е) 35-45
263. Қой малы үшiн мал айдайтын жолдың енi (м) қандай болуы керек?
А) 35-40
В) 10-15
С) 15-25
D) 25-30
Е) 30-35
264. Мәдени жайылымдардың суғару тәртiбiнiң ауыл шаруашылық дақылдарының суғару тәртiбiнен өзгешелiгi бар ма?
А) өзгешелiгi аз
В) өзгешілігі бар
С) өзгешілігі жоқ
D) суғару саны бiрдей
E) суғару мөлшері бiрдей
265. Мәдени жайылымдарда қандай суғару тәсілiн қолдану тиiмдi?
А) жаңбырлатып
В) жер бетiмен
С) топырақ астымен
D) тамшылатып
Е) тұмандатып
266. Жайылымның ауданы 650 га. Жайылым ДДА-100МА жаңбырлатқыш қондырғыларымен суғарылады. Егер гидромодульдiң есептi ординатасы 0,8 л/с га және ДДА-100МА су шығыны 130 л/с болса осы жайылымды суғаруға қанша жаңбырлатқыш қондырғы қажет?
А) 4
В) 2
С) 3
D) 5
Е) 6
267. Көлтабандағы суғару жүйесi дегенiмiз не?
А) каналдардың, топырақ дуалдарының және гидротехникалық құрылымдардың жиынтығы
В) егіс танаптарында суды ұстап тұратын топырақ дуалдарының және бөгеттерiнiң жиынтығы
С) егіс танаптарында суғаруға арналған каналдар мен керiздi-қашыртқы желiлерiнiң жиынтығы
D) егіс танаптарындағы су реттегiш, су бөлгіш және су таратқыш құрылымдардың кешенi
Е)су қоймаларының, топырақ дуалдарының және гидротехникалық құрылымдардың жиынтығы
268. Көлтабандап суғарудың нормасы дегенiмiз не?
А) жобланған өнiмдi алу үшiн топырақтың аэрация қабатын ылғалдандыруға қажеттi судың мөлшерi
В) суғару кезеңiнде егіс танаптарына барлық суғарулар арқылы берiлетiн судың брутто мөлшерi
С) жоспарланған өнiмдi қамтамасыз ететiн судың мөлшерiн топыраққа жаз, күз мезгілінде жинау
D) егіс танаптарында топырақты және ыза суларын қанықтыруға қажеттi судың нетто мөлшерi
Е) дақылдың вегетациялық кезеңінде топырақты қанықтыруға қажеттi судың брутто мөлшерi
269. Көлтабандап суғарудың нормасы (нетто) 4000 м3/га, қөлтабанның су пайдалану коэффициентi 0,80 тең. Көлтабандап суғарудың брутто нормасын анықтаңыз (м3/га)
А) 5000
В) 3280
С) 3670
D) 4600
Е) 5500
270. Көктемдегi ағын көлемiн қай формуламен анықтайды ?
А)
В)
С)
D)
Е)
271. Көлтабандап суғарудағы жалдардың арақашықтығын көрсетiңiз
А)
В)
С)
D)
Е)
272. Көлтабанды суға толтыру, судың тұру ұзақтығы мен көлтабанды судан босатуға қажеттi жалпы уақытты қай формуламен анықтайды?
А)
В)
С)
D)
Е)
273. Қазақстанда көлтабандап суғарылатын жердiң көлемi қанша млн.га?
А) 1-ге жуық
В) 1,5
С) 2,5
D) 3,5
E) 4,0
274. Көлтабанның ауданын анықтайтын формуланы көрсетiңiз?
А)
В)
С)
D)
Е)
275. Көлтабанның толтырылу ұзақтығын көрсетiңiз?
А)
В)
С)
D)
Е)
276. Көлтабандап суғарудың негізгі кемшiлiктерiн атаңыз?
А) ылғалдану қабаты бірдей емес, бір рет қана суғару мүмкіндігі
В) құрылыс жұмыстарының күрделiлiгi және қымбаттығы
С) үлкен құрылымдар мен олардың конструкциясының күрделiлiгі
D) жер бетiмен суғаруға қарағанда өндiрiсте қолданудың күрделiлiгi
E) ауылшаруашылық машиналарын қолданудың ыңғайсыздығы
277.
Егер
1700
м3/га,
1,4
т/м3,
25
%,
15
% болса, көлтабандап суғарудағы топырақтың
ылғалдану тереңдiгi қандай болады?
А) 1,21
В) 1,5
С) 1,4
D) 1,18
Е) 1,24
278.
Егер
800
га, hK=40
мм,
3200
м3/га,
болса, көлтабанның мүмкiн болатын ауданы
қанша гектар болады?
А) 100
В) 105
С) 110
D) 98
Е) 108
279. Егер h=45 мм, 600 га болса, ерiген қар суының көлемi (м3) қандай болады?
А) 270000
В) 250000
С) 255000
D) 265000
Е) 272000
280. Шайынды сулармен суғарғанда дақылдардың суғармалау нормаларының шамалары неге тәуелдi болады?
А) дақылға, климатқа, химиялық құрамына, жердiң мелиоративтiк және гидрогеологиялық жағдайларына
В) суғармаланатын жерлердің климаттық жағдайларына және суғармаланатын дақылдардың түрлеріне
С) суғармаланатын жерлердің климаттық жағдайларына, шайынды сулардың түрлерiне, жердің тұздану түріне
D) суғармаланатын дақылдардың түрлеріне, есепті топырақ қабатының тұздану дәрежесiне, ыза суының деңгейіне
Е) жердiң гидрогеологиялық, климаттық және меолиоративтiк жағдайларына, аэрация қабатының қалыңдығына
281. Тайыз толтырылатын көлтабандардағы судың орташа тереңдiгi қандай?
А) 0,2-0,4 м
В) 0,1-0,2 м
С) 0,5-0,7 м
D) 0,7-0,9 м
Е) 0,9-1,0 м
282. Орташа тереңдiкте толтырылатын көлтабандардағы судың орташа тереңдiгi қандай?
А) 0,4-0,7 м
В) 0,1-0,4 м
С) 0,7-1,0 м
D) 1-1,3 м
Е) 1,3-1,6 м
283. Терең толтырылатын көлтабандардағы судың орташа тереңдiгi қандай?
А) 0,7-2,0 м
В) 0,4-0,7 м
С) 2-3 м
D) 3-4 м
Е) 4-5 м
284. Тамшылатып суғару кезiнде бiр тәулiкте берiлетiн судың мөлшерiн көрсететiн өрнектi анықтаңыз?
А)
В)
С)
D)
Е)
285. Төменде тамшылатып суғару қондырғыларының қайсысы 7-10 л/с өтiм мен 0,04...0,08 МПа қысымда жұмыс iстейдi?
А) “Таврия“-1
В) “Молдавия“-1А
С) “Водополимер“-3
D) “Горная“- 10
Е) КУ-1
286. Тамшылатып суғаруда қолданылатын судың мөлшерiн көрсетiңiз?
А)
В)
С)
D)
Е)
287. Тамшылатып суғаруда қолданылатын түтүкшенiң дымқылдандыру ауданын қай формуламен анықтайды?
А)
В)
С)
D)
Е)
288. Топырақ астымен суғару қандай жағдайда қолданылады?
А) тұзданбаған топырақта, суғару түтіктерiнiң орналасу тереңдiгi 0,4...0,5 м болғанда
В) танап еңiстiгi >0,01 болғанда және танап топырақтарың су өткізгіштігі жоғары болғанда
С) тұзданған, суды нашар өткiзетiн топырақтарда, танап еңiстiгi <0,01 болғанда
D) топырақтардың құрамы жеңіл, суғару түтіктерiнiң орналасу тереңдiгi >1,5 м болғанда
E) танап еңiстiгi >0,001 болғанда және танап топырақтарың су өткізгіштігі жоғары болғанда
289. Көлтабандап суғару нормасы 4000 м3/га: су сiңiру коэффициентi 0,05 м/тәулiк. Көлтабанға су толтыру ұзақтығын анықтаңыз (тәулiк)
А) 8
В) 2
С) 4
D) 6
Е) 16
290. Көлтабандап суғарудың нормасы (нетто) 3330 м3/га, көктемгi су ағысының көлемi 3276000 м3, көлтабанның су пайдалану коэффициентi-0,88, жер пайдалану коэффициентi-0,82, көлтабанның ауданын анықтаңыз (га)
А) 1056
В) 956
С) 1356
D) 1656
Е) 1856
291. Көлтабанның төменгi жағындағы дуалдың жанындағы судың тереңдiгi 0,68 м, жоғарғы дуалдың жанындағы судың тереңдiгi 0,10 м, жердiң ылдилығы 0,0014. Көлтабан ярусының енiн (м) анықтаңыз ?
А) 414
В) 300
С) 614
D) 714
Е) 814
292. Топырақ эрозиясы дегенiмiз не?
А) су және жел энергиясының әсерiнен топырақ жамылғысының бүлiнуi
В) тасқын сулардың әсерiнен топырақта және жерде сайлардың пайда болуы
С) жыртылатын жерлердiң беткi құнарлы қабатының желдiң әсерiнен бүлiнуi
D) өсiмдiк тамыры орналасқан топырақ қабатынан құнарлы заттардың шайылуы
Е) гумустың жоғары орналасқан жерлерден төмен жерге қарай орын ауыстыруы
293. Суғармалаудың әсерiнен топырақ эрозиясының қандай түрлерi болады?
А) агротехникалық, жазықтық, сызықтық және жыралық
В) жер бетiнiң, топырақ iшiнiң және жыралық
С) жер бетiнiң, сызықтың, мелиоративтiк және жыралық
D) мелиоративатiк, топырақ iшiнiң және жазықтық
Е) жазықтық, сызықтық, баурайлық және жыралық
294. Суғармалаудың әсерiнен эрозияның пайда болу себептерi?
А) суғару техникасының параметрлерiнiң аймақтың табиғи -шаруашылық жағдайларына
сәйкес келмеуi
В) суғару техникасының параметрлерiнiң танап өлшемдерiмен, судың сапасымен, химиялық құрамымен үйлеспеуi
С) ауылшаруашылық дақылдарының вегетациялық кезеңінде атқарылатын суғарулардың дұрыс орындалмауы
D) жазық жерлерде орналасқан егіс танаптарындағы топырақтардың есепті қабатын мөлшерден тыс ылғалдандырудан
E) егіс танаптарының топырақтары ауыр саздақтардан құралғанда және ыза суларының деңгейі жақын жатқанда
295. Судың сапалылығы қалай негiзделедi?
А) оның физикалық, химиялық және бактериологиялық қасиеттерiне байланысты негiзделедi
В) оның температурасы және құрамындағы қатты заттардың мөлшерiне байланысты негiзделедi
С) оның дәмi мен иісiне, құрамындағы қоректік заттардың мөлшеріне байланысты негiзделедi
D) оның жалпы минералдығына және құрамындағы газдардың мөлшеріне байланысты негiзделедi
E) оның құрамындағы микроэлементтердің мөлшеріне және түріне байланысты негізделеді
296. Судың сапасын жақсарту үшiн қандай тәсiлдер қолданылады?
А) тұндыру, түссiздендiру, залапсыздандыру, жұмсарту, тұщыландыру, иiссiздендiру, газдан тазарту, кремнийден және темiрден тазарту
В) түссiздендiру, тұндыру, жұмсарту, хлорлау, залапсыздандыру, күмiстен тазарту, микро-элементтерден тазарту, биологиялық тазарту
С) залапсыздандыру, жұмсарту, бактериялардан тазарту, тұжырымдау, газдан арылту, ультра-сәулемен өңдеу, тұздан тазарту
D) түссiздендiру, залапсыздандыру, тұщыландыру, микробтар мен гельмиттерден тазарту, қалқымалы заттарды бөліп алу
E) тұндыру, түссiздендiру, тұнбадан тазарту, күмiстен тазарту, темiрден тазарту, биологиялық тазалаудан өткізу, шөптен тазарту
297. Суды залапсыздандырудың химиялық тәсiлiн көрсетiңiз
А) хлорлау, азондау, ультракүлгiн сәулемен өңдеу, ультрадыбыспен, күмiс иондарымен өңдеу
В) хлорлау, азондау, ультракүлгiн сәулемен өңдеу, инфрақызыл сәулемен өңдеу, тұндыру
С) азондау, хлорлау, ультракүлгiн сәулемен өңдеу, тұндыру, бактерияларды электрмен жою
D) хлорлау, ультракүлгiн сәулемен өңдеу, ультрадыбыспен және күмiс иондарымен өңдеу
E) қалқымалы заттарды бөліп алу, калиций иондарымен өңдеу, ультрадыбыспен өңдеу
298. Тазалаудан өтпеген суға хлор әгiн қандай мөлшерде (мг/л) қосады?
А) 3-5
В) 1-3
С) 1-2
D) 0,5-1,0
Е) 1-1,5
299. Механикалық тазалаудан өткен суға хлор әгiн қандай мөлшерде (мг/л) қосады?
А) 2-3
В) 1-3
С) 0,5-0,8
D) 3-4
E) 7-8
300. Жайлаудағы жайылымда мал бағу жағдайында бір адамның тәуліктік су тұтыну мөлшерін көрсетіңіз
A) 30-40 л
B) 90-100 л
C) 20-30 л
D) 10-20 л
E) 40-60 л