СМЖ-нің құжаты	Н 11/13-1.03-2015
Тест тапсырмасы	Баспа 4
	Енгізу күні 10.01.2015

М.Х. Дулати атындағы тараз мемлекеттік университеті

"Мелиорация және агрономия" кафедрасы

Тест тапсырмасы

"Ауылшаруашылық мелиорациясы" пәнінен

2 Курс, 5в080500 – "Су ресурстары және су пайдалану" мамандығы бойынша

білім алушылар үшін

1. Қандай табиғи – климаттық аймақта суғарудың тиімділігі жоғары?

A) жауын аз түсетін құрғақ аймақта

B) субтропиктер орналасқан аймақта

C) ылғалдылығы тұрақсыз аймақта

D) ылғалдылығы жеткілікті аймақта

E) тундра орналасқан аймақта

2. Ауыл шаруашылық дақылдарынан жоғары және тұрақты өнім алу үшін топырақты

жасанды түрде ылғалдандыру

A) суғару

B) құрғату

C) кәріздеу

D) қашыртқылау

Е) суландыру

3. Өсімдіктер қай даму сатыларында топырақтағы ылғалға өте сезімтал келеді?

A) өнуі, түптенуі, гүлденуі, пісіп жетілуі

B) түптенуі, гүлденуі, тозаңдануы

C) түптенуі, сүттенуі, толық пісуі

D) гүлденуі, сүттенуі, балауыздануы

E) пісіп жетілуі, гүлденуі, ұрықтануы

4. Шайып суғару топырақтағы тұздардың мөлшеріне қалай әсер етеді?

А) әдеуір азайтады

В) біраз арттырады

С) әсер етпейді

D) 2 есе кемітеді

Е) 2 есе арттырады

5. Егер су пайдалану коэффициенті –150 м³/т және жоспарланған өнімділігі 4-5 т/га болса, қант қызылшасының су пайдалану жиынтығы (м³) анықтаңыздар

А) 6750

В) 6000

С) 7000

D) 8020

Е) 9650

6. Картоптың су пайдалану жиынтығын анықтаңыздар (м³/га), егер су пайдалану коэффициенті-250 мм , жоспарлы өнімділік-27,0 т/га

А) 6750

В) 5750

С) 6000

D) 6500

Е) 7000

7. Суару ұзақтығын (тәулік) анықтаңыздар, егер гидромодуль-0,694 л/с га, суару мөлшері-80мм, қант қызылшасының ауыспалы егістіктегі алатын үлесі-0,30 тең

А) 4

В) 2

С) 3

D) 5

Е) 6

8. Топырақтағы ылғал қорын (м³/га)анықтаңыздар, егер ылғалдылық-14%, массадан, тығыздығы-1,4 т/м³ топырақтың есепті қабаты –80 см

А) 1568

В) 2068

С) 1068

D) 800

Е) 2568

9. Суарудан кейінгі топырақтың 80 см қабаттағы ылғалдылықты анықта, егер суару мөлшерінің шамасы –80 мм, тығыздығы –1,4 т/м³, ал суару алдындағы ылғалдылығы –20,8% құрғақ топырақ массасынан болса

А) 28

В) 22

С) 18

D) 32

Е) 20

10. Қандай табиғи климаттық аймақтарда ауылшаруашылық дақылдардың гидромодуль графигінің ординатасы ең үлкен мәнге ие болады ?

А) шөлді аймақта

В) далалы аймақта

С) шөлейт жерлерде

D) орманды далада

Е) субтропиктерде

11. Қандай табиғи-климаттық аймақта жүгерінің суғармалау мөлшері үлкен?

А) шөлді аймақта

В) далалық аймақта

С) шөлейтті жерлерде

D) құрғақ далаларда

Е) таулы жерлерде

12. Механикалық құрамы бойынша қандай топырақтарда суғару мөлшерінің шамасы үлкен?

А) саздарда

В) құмдақтарда

С) жеңіл саздақтарда

D) орташа саздақтарда

Е) ауыр саздақтарда

13. Қандай ауылшаруашылық дақылының суғармалау мөлшері үлкен?

А) жоңышқаның

В) жаздық бидайдың

С) дәндік жүгерінің

D) күздік бидайдың

Е) арпаның

14. Саздақ топырақтарда суғарудың қандай тәсілінде суғару мөлшері ең үлкен?

А) жер бетімен

В) жаңбырлатып

С) топырақ астымен

D) тамшылатып

Е) тұмандатып

15. Қостанай облысында мақта өсіруге бола ма?

А) өсіруге болмайды

В) өсіруге болады

С) кейде болады

D) жартылай болады

Е) 75% -ке болады

16. Суғарудың қандай тәсілдері бар?

А) жер бетімен, жаңбырлатып, топырақ астымен, тамшылатып, тұмандатып

В) жер бетімен, топырақ ішімен, жаңбырлатып, көлдетіп, бүркіп, шашыратып

С) арнайы, беткейлеп, аэрозольды, жаңбырлатып, топырақ астынан

D) топырақ астынан, тамшылатып, тұмандатып, сумен бастырып, бүркіп

Е) ылғал жинау үшін, тыңайтып, ылғалдандырып, қоректендіріп, жаңбырлатып

17. Ауылшаруашылық мелиорациясына толық анықтама берiңiз

A) табиғаттың қолайсыз жағдайларын жақсартуға, дақылдардан жоғары өнiм алуға, топырақ құнарлығын арттыруға бағытталған техникалық, ұйымдастыру шаруашылық, әлеуметтiк-экономикалық шаралардың кешенi

B) ауылшаруашылық дақылдарының өнiмiн арттыру үшiн суғармалы жерлердiң қолайсыз климат жағдайларын жақсартуға және топырақ құнарлығын арттыруға бағытталған агротехникалық шаралардың жиынтығы

C) топырақтың құнарлығын суғармалау, мөлшерден артық тұздарды жою арқылы арттырып, ауылшаруашылық дақылдарының өнімділігін жоғарғы деңгейге жеткізуге бағытталған гидротехникалық шаралардың жиынтығы

D) ауылшаруашылық дақылдарының өнiмiн арттыруға, сорланған және сортаңданған суғармалы жерлердің құнарлығын арттыруға бағытталған гидротехникалық, агротехникалық және химиялық шаралардың кешенi

E) топырақтың құнарлығын суғармалау, мөлшерден артық тұздарды жою арқылы арттыруға және тау бөктерінде орналасқан суғармалы жерлерді оңтайлы суғару тәсілдерін қолданып суғаруға арналған шаралардың жиынтығы

18. Ауылшаруашылық мелиорациясының негiзгi түрлерiн атаңыз

A) гидротехникалық, агротехникалық, ормантехникалық, химиялық, мәденитехникалық

B) гидротехникалық, агротехникалық, қарлық, құрылымдық, агромелиорациялық, жүйелік

C) гидротехникалық, агромелиорациялық, мәденитехникалық, ылғалдандыру, құрғату

D) гидротехникалық, агромелиорациялық, суғармалау, құрғату, мәденитехникалық, қарлық

E) агромелиорациялық, құрғату, агротехникалық, химиялық, құрылымдық, мәденитехникалық

19. Қазақстандағы суғармалы жердiң көлемiн көрсетiңiз

A) 1,8-2,0

B) 2,2-2,4

C) 1,0-1,2

D) 1,4-1,6

E) 2,5-2,7

20. Аридтiк және гумидтiк аймақтардағы жерлерде мелиорацияның атқаратын қызметiн атаңыз

A) гумидтiк аймақта-құрғату, аридтiк аймақта-суғармалау

B) гумидтiк аймақта -суғармалау, аридтiк аймақта -құрғату

C) гумидтiк аймақта -тұздан арылту, аридтiк аймақта -құрғату

D) гумидтiк аймақта -жаңбырлатып суғару, аридтiк аймақта -құрғату

Е) гумидтiк аймақта – әк енгізу, аридтiк аймақта –тыңайтқыштар енгізу

21. Қандай аймақтарда суғармалау мелиорациясының тиiмдiлiгi жоғары ?

A) құрғақшылық аймақта

B) тундрада

C) субтропиктерде

D) ылғалды аймақта

E) орманды аймақта

22. Суғармалау мелиорациясының қызметiн атаңыз

A) дақылдардың суғару тәртiбiн анықтау, суғару тәсiлi және техникасын негiздеу, есептеу, қолдану, суғармалау желiсiн жобалау, мәдени жайылымдарды суғару, арнайы суғаруды жүргiзу

B) күрiштiң суғармалау жүйесiн жобалау, пайдалану, дақылдардың суғару тәсiлi және техникасын негiздеу, есептеу, қолдану, мәдени жайылымдарды суландыру және құрғату

C) күрiштiң суғармалау жүйесiн жобалау, пайдалану, дақылдардың суғару тәсiлi және техникасын негiздеу, есептеу, қолдану, мәдени жайылымдарды қолдану, ақаба сулармен суғару

D) суландыру желiлерiн жобалап, пайдалану, дақылдардың суғару тәртiбiн анықтау, пайдалану, жылы сулармен суғаруды ұйымдастыру, қар суларымен суғару

E) жаңбырлатып суғаруды ұйымдастыру, суғармалау жүйесін жобалау,суғару желісінің гидравликалық есебін жүргізу, жер арнасындағы каналдарды жобалау

23. Мәденитехникалық мелиорацияның қызметiн атаңыз

A) ағаш-бұта тектес өсiмдiктерден тазарту, тастардан тазарту, жердi бағалау, топырақ бетiн тегiстеу, тамыр мен шымдардан тазарту

B) жердi бағалау, ағаш-бұта тектес өсiмдiктерден тазарту, тастардан тазарту, тамыр мен шымдардан тазарту, әк және гипс енгізу

C) жердi бағалау, ағаш-бұта тектес өсiмдiктерден тазарту, тастардан тазарту, топырақ бетiн тегiстеу, топырақты құнарландыру, томар мен шымдардан тазарту

D) топырақты құнарландыру, томар мен шымдардан тазарту, тастардан тазарту, жердiң сапасын анықтау және бағалау, құрғату жұмыстарын жүргізу

E) топыраққа әк енгізу, тастардан және ағаштардан тазарту, каналдарды тұнбадан тазалау, коллекторлы-кәріз желісін пайдалану және жөндеу

24. Химиялық мелиорацияның қызметiн атаңыз

A) гипстеу, топыраққа әк енгiзу, топырақты қышқылдау, химмелиорант қолдану

B) топыраққа әк енгiзу, гипстеу, топырақты әртүрлі әдістермен қышқылдау

C) гипстеу, топырақты қышқылдау, химиялық мелиоранттарды қолдану

D) топыраққа әк енгiзу, топырақты қышқылдау, химиялық мелиорант қолдану

E) топырақты қышқылдау, топыраққа химиялық мелиорант енгізу, ағаш отырғызу

25. Бейтарап реакциялы топырақтарға енгiзiлетiн гипстiң мөлшерi қай формуламен анықталады ?

A)

B)

C)

D)

E)

26. Гидравликаның негiзгi бөлiмдерiн атаңыз

A) гидродинамика, гидростатика

B) гидродинамика, гидротехника

C) гидравлика, гидродинамика

D) гидростатика, гидрометрия

E) гидрология, гидрометрия

27. Сұйықтар физикалық денелер тұрғысында қандай ерекшелiктермен сипатталады ?

A) сұйықтар сығылмайды, созылмайды, аққыш денелер

B) сұйықтар сығылмайды, аққыш, тұрақты денелер

C) сұйықтар созылмайды, газ түйiршiгiнде созылады

D) сұйықтар газ күйiнде созылады, аққыштығы бар

E) сұйықтар сығылуға және созылуға бейім

28. Гидростатиканың Паскаль заңдылығын көрсетіңіз

A) сұйық өзiне түскен қысымды барлық бағытқа бiрдей жеткiзедi

B) сұйық барлық қысымды тең ұстайды, басқа денелерге әсері жоқ

C) сұйық өзiне түскен қысымға керi бағытта сондай қысыммен әсер етедi

D) сұйық өзiне берілген қысымға бiрдей күшпен қарсы әсер етедi

E) сұйық сырттан берілген қысымға төзімді, ол тепе-теңдік күйін бұзбайды

29. Су пайдалану жиынтығы дегеніміз не ?

A) егістік танабындағы топырақ бетінен булануға және транспирацияға жұмсалатын

судың мөлшері

B) егістік танабындағы топырақ бетінен булануға және сүзілуге жұмсалатын

судың мөлшері

C) транспирацияға, топырақ бетінен булануға және сүзілуге жұмсалатын

судың мөлшері

D) транспирацияға және топырақтың төменгі қабатына қарай сүзілуге жұмсалатын

судың мөлшері

E) ең жоғарғы өнім алу үшін жұмсалатын судың мөлшері

30. Егер вегетация кезеңіндегі буланғыштық 1000 мм, биологиялық және микроклиматтық коэффициенттер тиісінше 0,8 және 0,9 тең болса, картоптың вегетация кезеңіндегі су пайдалану жиынтығы қандай болады ?

А) 7200

В) 6440

С) 5200

D) 8120

Е) 9150

31. Егер су пайдалану жиынтығы 700 мм, вегетация кезеңіндегі түсетін жауын-шашын 50мм, есепті қабаттағы пайдалы ылғал қоры 90 мм, пайдаланылатын ыза суларының мөлшері 110 мм болса, жүгерінің суғармалау мөлшері қандай ?

A) 5500

В) 4500

С) 6000

D) 6500

Е) 5000

32. Суғару ұзақтығы 10 тәулік, суғару мөлшері 800 м³/га, ауыспалы егістегі жүгерінің үлесі 0,4. Осы мәліметтер бойынша жүгерінің гидромодуль ординатасын анықтаңыздар.

А) 0,37

В) 0,10

С) 0,59

D) 0,68

E) 0,76

33. Гидромодуль ординатасының мәні неге байланысты ?

А) дақылдың ауыспалы егістегі үлесіне, суғару мөлшеріне, суғару ұзақтығына

В) топырақтың тығыздығына, суғару мөлшеріне, суғару ұзақтығына

С) жүйектің су өтіміне, суғармалау мөлшеріне, суғару аралықтарына

D) каналдың өтіміне, оның қимасының ауданына және табанының көлбеулігіне

E) дақылдың ауыспалы егістегі үлесіне, суғару мөлшеріне, топырақтың тығыздығына

34. Егер гидромодуль ординатасы 0,694 л/с га, суғару мөлшері 80 мм, қант қызылшасының ауыспалы егістегі үлесі 0,30 болса, суғару ұзақтығы (тәу) қандай болады ?

А) 4

В) 2

С) 3

D) 5

E) 6

35. Сұйықтың тығыздығын көрсетiңiз

А)

В)

С)

D)

Е)

36. Мына формуладан Дарси-Вейсбах формуласын табыңыз

А)

В)

С)

D)

Е)

37. Мына формуладан Вейсбахтың формуласын көрсетiңiз

А)

В)

С)

D)

Е)

38. Төмендегі мәндерді қолданып қант қызылшасының суғару мөлшерін (м³/га) анықтаңыз. Гидромодуль ординатасы 0,631 л/с га, суғару ұзақтығы 3,3 тәулік, дақылдың ауыспалы егістегі үлесі 0,20.

А) 600

В) 700

С) 900

D) 800

E) 1000

39. Диаметрi d=20 см құбырмен аққан судың жылдамдығы 1,1 м/с болса, өтiмi (Q л/с) қандай болғаны?

А) 35

В) 33

С) 40

D) 39

Е) 30

40. Жер арнасындағы каналдың көлденең қимасының ауданын табыңыз

А)

В)

С)

D)

Е)

41. Суғармалау каналының ылғалдану периметрi қай формуламен анықталады ?

А)

В)

С)

D)

Е)

42. Суғармалау каналының гидравликалық радиусын табыңыз

А)

В)

С)

D)

E)

43. Ашық арнадағы судың бiр қалыпты қозғалысы кезiндегi жылдамдықты қай формуламен аныәтайды ?

А)

В)

С)

D)

E) J

44. Су ағар арқылы өтетiн жалпы су ағысының мөлшерiн анықтаңыз?

А)

В)

С)

D)

E)

45. Трапециалық су ағардың көмегiмен есептелетiн су ағысының мөлшерiн қай формуламен анықтайды?

А)

В)

С)

D)

Е)

46. Үшбұрышты су ағардан өтетiн су ағынының мөлшерiн анықтаңыз

А)

В)

С)

D)

Е)

47. Ылғалдың мол қорын жасау үшін суғару қай кезде жүргізіледі ?

А) қыста, көктемде, күзде

В) жазда, көктемде

С) жылдың төрт мезгілінде

D) жазда, күзде, қыста

Е) жазда, қыста, көктемде

48. Қимасы трапециялық каналдағы бiрқалыпты қозғалыстағы судың өтiмiн (Q, м³/с) анықтаңыз Н=0,4 м, в=0,6 м, m=0,7, n=0,0025, i=0,001

А) 0,14

В) 0,16

С) 0,17

D) 0,12

Е) 0,18

49. Ылғалдың мол қорын жасау үшін суғару дегеніміз не ?

А) қалыңдығы 1,5-2,0 метр топырақ қабатында ылғал қорын жасау үшін вегетациядан

тыс кезеңде суғару

В) қалыңдығы 1,5-2,0 метр топырақ қабатында ылғал қорын жасау үшін өнім жинар

алдында суғару

С) қалыңдығы 1,5-2,0 метр топырақ қабатында ылғал қорын жасау үшін жаз айларында

суғару

D) қалыңдығы 1,5-2,0 метр топырақ қабатында ылғал қорын жасау үшін тұқым сеуіп болған

соң суғару

Е) қалыңдығы 1,5-2,0 метр топырақ қабатында ылғал қорын жасау үшін суды топырақ астынан беріп суғару

50. Жүйектегi су қозғалысының нақты жылдамдығын , м/с) есептеңiз: С=6,4, R=0,03 м, i=0,004

А) 0,070

В) 0,075

С) 0,077

D) 0,080

Е) 0,072

51. Суғару кезiндегi суғару нормасының сiңiрiлу ұзақтығын анықтаңыз: m=500 м³/га, а=0,7 м, 0,3 м, К₀=0,05 м/сағ, 0,5

А) 4,7

В) 4,5

С) 4,9

D) 5,2

Е) 4,3

52. Суғару жүйектерi бiр мезетте жұмыс істегенде берiлетiн су мөлшерiн (Q, л/с) есептеңiз: q=0,62 л/с, n=105 дана

А) 65,1

В) 67,0

С) 68,0

D) 68,1

Е) 68,4

53. Егер бастапқы үш суғару 85 мм мөлшермен, келесі кезекті үш суғару 90 мм мөлшермен өткізілсе, мақта дақылының суғармалау мөлшері қандай болғаны ?

А) 5250

В) 5000

С) 4250

D) 5500

Е) 4750

54. Егер 4 суғару бірдей суғару мөлшерлерімен өткізілетін болса және топырақтың ылғалдану қабаты 90 см, тығыздығы 1,367 т/м³, шекті ең төменгі ылғал сиымдылығы (ШЕТЫС) 26%,суғару алдындағы ылғалдылығы 75%ШЕТЫС болса, жүгерінің суғармалау мөлшерінің мәні қандай болады ?

А) 3200

В) 2800

С) 3000

D) 3800

Е) 3600

55. Жүйектегi су мөлшерiн анықтаңыз: 0,07 м/с, 0,6084 м²

А) 0,59

В) 0,62

С) 0,65

D) 0,55

Е) 0,52

56. Суғару кезiндегi суғару нормасының топыраққа сiңiрiлу ұзақтығын анықтаңыз

А)

В)

С)

D)

Е)

57. Тақтамен берiлген судың мөлшерiн анықтаңыз

А)

В)

С)

D)

Е)

58. Жүйекпен суғару кезiндегi суғару нормасының топыраққа сiңiрiлу ұзақтығын анықтаңыз

А)

В)

С)

D)

Е)

59. Суағар дегенiмiз не?

А) су ағынына көлденең қойылып судың асып төгiлуiн қамтамасыз ететiн қабырға

В) су ағынына көлденең қойылып ағын судың өтуiн қамтамасыз ететiн су бөлгiш

С) су ағынына көлденең қойылып ағын су асып төгiлiп, келесi бөлiкке жетсе

D) су ағынына көлденең қойылып әр түрлi тоспадан асып төгiлетiн су мөлшерi

Е) су ағынына көлденең қойылып судың бағытын өзгертетін жасанды тоспа

60. Су ағысының алдыңғы және төменгi бөлiктерiн қалай атайды ?

А) су ағысының алдыңғы бөлiгi-жоғары бьеф, ал құрылыстан төменгi ағысын-төменгi бьеф дейдi

В) су ағысы тетiгiнiң алдыңғы бөлiгiн-жоғары бьеф, төменгiсiн-төменгi бьефтік құрылыс дейдi

С) жоғары ағыс пен төменгi ағысты жоғарғы және төменгі бьефтік құрылыстар деп атайды

D) су ағысының тоспаға дейiнгi бөлiгiн төменгi бьеф, ал тоспадан кейiнгi бөлiгiн жоғарғы бьеф дейді

Е) алдыңғы бөлігін- бастапқы бірқалыпты ағыс, төменгі бөлігін- кейінгі бірқалыпты ағыс деп атайды

61. Су ағардың пiшiнiне қарай қандай түрлерi болады ?

А) су ағардың тiкбұрышты, үшбұрышты, трапециялы түрлерi болады

В) су ағардың төртбұрышты, эпюрлi, параболалы түрлерi болады

С) үшбұрышты, төртбұрышты, шаршы, эпюрлi, шар тәрiздi түрлерi болады

D) тiкбұрышты, эпюрлi, шаршы, көлбеулi, дөңгелек түрлерi болады

E) квадраттық, шеңберлік, көпбұрыштық, үшбұрышты, эллипс түрлері бар

62. Су ағардан өтетiн судың мөлшерi қай формуламен есептеледi ?

А)

В)

С)

D)

Е)

63. Төмендегі мәліметтерді пайдаланып жүгерінің су қажетсіну жиынтығын анықтаңыз. Суғармалау мөлшері 350 мм, вегетация кезеңіндегі жауын-шашын мөлшері 50 мм, суғару алдындағы топырақтағы ылғал қоры 80 мм, пайдаланылатын ыза суларының мөлшері 60 мм.

А) 5400

В) 3800

С) 4800

D) 6500

E) 3620

64. Су пайдалану коэффициенті 110 м³/т, өнімділігі 50 т/га, жауын-шашын мөлшері 80 мм, пайдалы ылғал қоры 80 мм, пайдаланылатын ыза суларының мөлшері 60 мм. Жүгерінің суғармалау мөлшерін анықтаңыз.

А) 3300

В) 2300

С) 1300

D) 4300

Е) 5300

65. Шілде айының орташа айлық температурасы 25 ⁰С, ауаның орташа айлық салыстырмалы ылғалдылығы 40%, биологиялық және микроклиматтық коэффициенттері 1,04 және 0,8. Шілде айындағы жоңышқаның су пайдалану жиынтығын анықтаңыз

А) 4500

В) 5000

С) 5500

D) 6000

E) 6500

66. Гидромодуль не үшін қажет ?

А) ауыспалы егістіктің нетто өтімін анықтау үшін

В) жүйектің өтімін анықтау үшін

С) ауыспалы егістіктің нетто ауданын анықтау үшін

D) жүйектің ұзындығын және көлбеулігін анықтау үшін

Е) ауыспалы егістіктің ЖПК анықтау үшін

67. Қай табиғи-климаттық аймақтарда ауыл-шаруашылық дақылдарының гидромодуль

графигінің ординатасы ең үлкен мәнге ие болады ?

А) шөл аймақта

В) далалы аймақта

С) шөлейт аймақта

D) орманды-далалы аймақта

E) субтропиктік аймақта

68. Қай табиғи-климаттық аймақта жүгерінің суғармалау мөлшері үлкен мәнге ие болады ?

А) шөл аймақта

В) құрғақ далалы аймақта

С) шөлейт аймақта

D) далалы аймақта

Е) таулы аймақта