- •5В070700 - «Тау-кен ісі» мамандығына арналған
- •1 Пәннiң оқу бағдарламасы – sillabus
- •1.1 Оқытушылар туралы берілгені:
- •1.2 Пән туралы мәліметтер:
- •1.3 Пререквизиттері:
- •1.4 Постреквизиттері:
- •1.5 Білімді бағалау жүйесі
- •1.6 Курыстың саяасаты мен процедурасы.
- •Әдебиет тізімі
- •2 Пәннiң мазмұны
- •2.1 Дәрістік сабақтар тақырыбының атаулары және олардың мазмұны.
- •1 Дәріс. Тау-кен саласындағьі негізгі ұғымдар мен түсініктер.
- •2 Дәріс . Шақты үстіндегі құрылыстар мен ғимараттар
- •3 Дәріс. Кеніштің негізгі параметрлерін анықтау
- •4 Дәріс. Көмір және руда кенорындарын ашу
- •5 Дәріс. Тақталы кен орындарын ашу
- •6 Дәріс . Руда кеніштерін ашу
- •7 Дәріс. Шақты оқпандарын салу орындарын таңдау. Негізгі ашу қазбасы түсетін жерді анықтау
- •8 Дәріс. Тақталы кенорындарының қазу жүйелері
- •9 Дәріс. Тау-кен қазбаларын кендіңгектерсіз қорғау түрлері
- •10 Дәріс. Жаппай қазу жүйелері
- •11 Дәріс. Бағаналы қазу жүйелер
- •12 Дәріс. Қысқа кенжарлы қазу жүйелері
- •13 Дәріс. Тақталарды дайындау түрлері
- •14 Дәріс. Дәстүрсіз көмір қазу технологиялары
- •15 Дәріс. Жерасты толтырма жұмыстары
- •2.5 Студенттердің өзіндік жұмысының жоспары
- •2.6 Өзіндік бақылау үшін тест тапсырмалары
- •2.7 “Жерасты тақталы кенорындарын игеру” пәні бойынша емтихан сұрақтары
- •5В070700 – Тау-кен ісі мамандығына арналған «Жерасты тақталы кенорындарын игеру» пәні бойынша
2.6 Өзіндік бақылау үшін тест тапсырмалары
SSS 1
Тау кен жыныстары болады:
газтәріздес, сұйық, сусымалы;
сұйық, мягкими;
серпімді, морт, сусымалы, қатты, жұмсақ;
тек қана қатты;
дұрыс жауабы жоқ.
SSS 2
Қазу блогынан жеткізу жабдықтарына беруге болатын кен кесегі аталады:
шой тас;
кеннің сапа мөлшерлік (кондициялық) кесегі;
құрылыстық тау жынысы;
кеннің радиактивті кесегі;
жауаптардың барлығы дұрыс.
SSS 3
Кенорнын қазу ол:
кенорнын ашу және даярлау, кенді тазарта қазу және оны жер бетіне шығару, так кен қысымын басқару, желдету, сутөгу және т.б. жұмыстарының жиынтығы;
қуақазды, өрлемені, қияқазды өту, кенорнын кен алу телімдеріне (қабаттарға, панелдерге, діңгектерге) бөлу;
кен қазуға берілген жер телімінде кенорнын қазатын және бір немесе бірнеше өндірістік бірліктерден (шақты, цех) тұратын тау кен кәсіпорны;
белгілі бір блоктың (камераның, қабаттың) шегінде қазып алу;
жауаптардың барлығы дұрыс.
SSS 4
Жер бетімен тікелей қатынасы бар, адамдарды, материалдрды, құрал жабдықтарды, кенді түсіріп шығаруға арналған тік немесе көлбеу қазба:
қуақаз, (штрек);
квершлаг;
оқпан;
өрлеме;
кен құдығы.
SSS 5
Кенді қазып алу тәсілдері бөлінеді:
тік және көлбеу қазу;
қарапайым және құрамды қазып алу;
негізгі және көмекші қазу;
жаппай және бөлектеп қазып алу;
дұрыс жауабы жоқ.
SSS 6
Құлама бағыты бойынша тасымалдық және желдетістік деңгейжиектермен, ал созылым бағытында кеніш алабының шекарасымен шектелетін кеніш алабының бөлігі, ол:
қабат;
қияқаз, (орт);
қуақаз;
штольня;
кенжар.
SSS 7
Панельдік қуақаздармен шектелген шектелетін кеніш алабының бөлігі, ол:
кенжар;
қабат;
штольня;
лава;
панель.
SSS 8
«Пайдалы қазбаларды жерастында қазу» түсінігіне сай анықтаманы көрсеитіңіз:
пайдалы қазбаларды тікелей жерүстінде қазып алу;
қатты минералды шикізатты газтәріздес немесе сұйық күйге айналдыру және жер бетіне шығару мақсатымен химиялық, физикалық, физика-химиялық түрде әсер ету;
жер қыртысында жүргізілетін пайдалы қазбаларды алумен байланысты барлық процестер;
мұхиттар мен теңіздердің түбінен пайдалы қазбаларды алу;
жауаптардың барлығы дұрыс;
SSS 9
Жоғалған кенніңмөлшерінің балансық қорға қатынасы, ол:
кеніш алабын пайдалану коэффициенті;
құнарсыздану коэффициенті;
түсім (алу) коэффициенті;
коэффициент потери;
шпурды пайдалану коэффициенті.
SSS 10
Даярлау дегеніміз:
кенорнын кен алу телімдеріне (қабаттарға, панелдерге, діңгектерге) бөлетін қуақазды, өрлемені, қияқазды өту;
массивтен кенді алу, уату;
кенді тікелей жер бетінде қазып алу;
кеннің әр алуан түрі немесе кен мен жыныс бөлек-бөлек қазып алып, жер бетіне берілетін тазарта қазып алу;
қазып алынған кенді қоймаларға қабылдау және орналастыру жұмыстарын ұйымдастыру.
SSS 11
Күрт құлама, кені бағалы кенорындарын ашудың негізгі қарапайым тәсілін көрсетіңіз:
кенішті қиып өтетін көлбеу оқпан;
кен денесінен біршама қашықтықта өткен көлбеу оқпандармен ашу тәсілі;
кенорнының құлама бүйірінен түскен тік оқпан және қылуеттермен ашу тәсілі;
кенорнының қапталдарында орналасқан көлбеу оқпандармен ашу;
кенішті қиып өтетін қос тік оқпан.
SSS 12
Кенорындарын қазу тәжірибесінде блокты созылым ұзындығы бағытында қазып алу қалай жүргізіледі. Дұрыс емес жауапты көрсетіңіз:
кен көтеру оқпанынан шақты алабының шекарасына қарай;
шақты алабының шекарасынан кен көтеру оқпанына қарай;
төменнен жоғары қарай;
құрамды, яғни кен көтеру оқпанынан шақты алабының шекарасына қарай және керісінше;
барлық жауаптар дұрыс.
SSS 13
Тазарта қазу дегеніміз, ол:
кенорнын кен алу телімдеріне (қабаттарға, панелдерге, діңгектерге) бөлетін қуақазды, өрлемені, қияқазды өту;
тазарта қазу кеңістігінде кенде ысырмалармен (скрепер) және науалармен (конвейер) жеткізу;
С) пайдалы қазбаларды тікелей жерүстінде қазып алу;
D) қазып алынған кенді қоймаларға қабылдау және орналастыру жұмыстарын ұйымдастыру;
Е) кен қазу телімінен тікелей кенді қазып алу технологиялық процесі және тау кен қысымын басқару.
SSS 14
Жайпақ кен денелерін қазу кезінде тазарта қазу кеңістігінде уатылған кен жеткізілуі мүмкін:
электровоздармен және өзіндік салмақ күшімен;
ысырмалармен және науамен;
төсеніштермен және өз салмағымен;
атылыс күшімен;
тек қана өзінің салмақ күшімен.
SSS 15
Кенді тазарта қазып алудың негізгі өндірістік процестері, олар:
даярлау және тілме жұмыстары;
ашу және даярлау;
шпурларды немесе ұңғымаларды оқтау;
кенді уату, екінші қайтара ұсақтау, уатылған кенді шығару және тасымалдық қазбаларға дейін жеткізу, кен қысымын басқару;
желдету және бекіту.
SSS 16
Пайдалы қазба кенорындарын жерастылық қазудың негізгі кезеңдері:
кенорнын ашу, даярлау және тазарта қазу;
бұрғылау және оқтау;
қазым кеңістікті толтырмалау және күтіп ұстау;
даярлау және кенді жеткізу;
жауаптардың барлығы дұрыс.
SSS 17
Кенді жеткізу дегеніміз:
негізгі деңгейжиектерде кенді тасымалдау;
кенді уату және екінші қайтара ұсақтау;
кен алу телімдерінен кенді қазып алу технологиялық процесі және тазарта қазу кеңістігінде тау кен қысымын басқару;
кенорнын кен алу телімдеріне (қабаттарға, панелдерге, діңгектерге) бөлетін қуақазды, өрлемені, қияқазды өту;
тазарта қазу кезіндегі уатылған кенді кенжардан тасымалдау деңгейжиегіне жеткізу
SSS 18
Кенорнын немесе оның бөлігін қазу жүйесі дегеніміз:
А) уақытпен кеңістікте ретімен өткен дайындық тілме және тазалай қазу ұңғымаларын, олардың қабаттағы жұмысының бағыт-бағдарының түрі және тазалай қазу тәсілдерінің өз ара байланыстығын айтады;
В) кен алу телімдерінен кенді қазып алу технологиялық процесі және тазарта қазу кеңістігінде тау кен қысымын басқару;
С) кенді уату, екінші қайтара ұсақтау, уатылған кенді шығару және тасымалдық қазбаларға дейін жеткізу, кен қысымын басқару;
D) кенорнын кен алу телімдеріне (қабаттарға, панелдерге, діңгектерге) бөлетін қуақазды, өрлемені, қияқазды өту;
Е) ашу және даярлау, кені уату, қзбаларды бекіту және бос кеңістікті толтырмалау жұмыстары.
SSS 19
Ашық қазым кеңістікті қазу жүйелерінің негізгі қолдану шарттары, олар:
кенді бектітпелерді пайдаланып уатуға және шығаруға мүмкіндік беретін, кен мен жанас жыныстардың төзімділігі;
кеніш ауданын үлкен көлемде аршуға мүмкіндік беретін кен мен жанас жыныстардың берік және төзімді болуы;
кен мен жанас жыныстар беріктілігі мен төзімділігінің орташа болуы;
кен денелері қуатының (қалыңдығы) төмен болуы;
E) жанас жыныстар жеңіл әрі жылдам құлатылатын болуы.
SSS 20
Кенді қоймалап қазу жүйелерінің негізгі қолдану шарттары, олар:
кенді бектітпелерсіз және жанас жыныстарды құлатпай уатуға және шығаруға мүмкіндік беретін, кен мен жанас жыныстардың берік, төзімділігінің жоғары болуы, сондай-ақ кеннің бір бірімен жабысу, тотығу және өздігінен жану қасиеттерінің болмауы;
кеніш ауданын үлкен көлемде аршуға мүмкіндік беретін кеннің берік ал жанас жыныстардың төзімді болуы;
кен мен жанас жыныстар беріктілігі мен төзімділігінің орташа болуы;
кен денелері қуатының төмен болуы;
жанас жыныстар жеңіл, әрі жылдам құлатылатын болуы..
SSS 21
Тазарта қазу кеңістігін толтырмалап қазу жүйелерінің негізгі қолдану шарттары, олар:
кенді бектітпелерсіз және жанас жыныстарды құлатпай уатуға және шығаруға мүмкіндік беретін, кен мен жанас жыныстардың берік, төзімділігінің жоғары болуы, сондай-ақ кеннің бір бірімен жабысу, тотығу және өздігінен жану қасиеттерінің болмауы;
кеніш ауданын үлкен көлемде аршуға мүмкіндік беретін кеннің берік ал жанас жыныстардың төзімді болуы;
кен мен жанас жыныстар беріктілігі мен төзімділігінің орташа болуы;
жанас жыныстар жеңіл, әрі жылдам құлатылатын болуы;
дұрыс жауабы жоқ;
SSS 22
Тазарта қазу кеңістігін толтырмалап қазу жүйелерінің негізгі қолдану шарттары, олар:
кенді бектітпелерсіз және жанас жыныстарды құлатпай уатуға және шығаруға мүмкіндік беретін, кен мен жанас жыныстардың берік, төзімділігінің жоғары болуы, сондай-ақ кеннің бір бірімен жабысу, тотығу және өздігінен жану қасиеттерінің болмауы;
кеніш ауданын үлкен көлемде аршуға мүмкіндік беретін кеннің берік ал жанас жыныстардың төзімді болуы;
кен мен жанас жыныстар беріктілігі мен төзімділігінің орташа болуы;
кен денелері қуатының (қалыңдығының) төмен болуы;
кен мен жанас жыныстардың тым тұрақсыз, төзімсіз болуы.
Сұрақтардың нөмірлері |
Дұрыс жауабы |
1 |
C |
2 |
B |
3 |
A |
4 |
C |
5 |
D |
6 |
A |
7 |
E |
8 |
C |
9 |
D |
10 |
A |
11 |
C |
12 |
C |
13 |
E |
14 |
B |
15 |
D |
16 |
A |
17 |
E |
18 |
A |
19 |
B |
20 |
A |
21 |
C |
22 |
D |
