39. Операциялар және оның түрлері.

Арттыру және азайту операциялары: ++ және - -. Бұл операциялар кез келген операторға 1-ді қосуға немесе азайтуға мүмкіндік береді. Көрсетілген операциялардың екі формасын ажыратады, постфикстік және префикстік. Олар өз арасында тек қай кезде арттыру немесе азайту болатынына байланысты ажыратылады. Арттыру және азайту операциялары өрнектің ортасындада орындалуы мүмкін, және де осы операциялар өрнек есептелгеннен кейін де, есептелмей тұрып та орындалуы мүмкін. Мысал қарастырайық:

Мысал: L=10 болсын;

онда, х=L++; x айнымалысына 10 мәнін меншіктеу болады.

х=++b; x айнымалысына 11 мәнін меншіктеу.

Екі жағдайда да L 11-ге тең болады.

2-мысал:

Sum=a+b++;

Sum=a+ ++b;

b++ - постфикстік түр: b айнымалысы оның мәні қолданылғаннан кейін өзгереді.

++b – префикстік түр: b айнымалысы оның мәні қолданылмай тұрып өзгереді.

Бірінші жағдайда: “a және b-ны қосу, нәтижесін sum-ға меншіктеу және b айнымалысын бірге арттыру”.

Екінші жағдайда: “b айнымалысын бірге арттыру, a және b-ны қосу, және нәтижесін sum-ға меншіктеу”.

3-мысал:

{ maіn()

іnt a, b, s=0;

a=b=g;

s=a+b++;

prіntf("%d %d\n", s, b)

s=a+ ++b;

prіntf("%d %d\n", s, b)

}

43-44-45. Объектілі-бағытталған ортаның компоненттері.

Компоненттер дегеніміз жұмыс істейтін программада құрылатын, көрінетін бейнелер тұрғызылатын элементтер болып табылады. Компоненттер палитрасының ішінде бейне ретінде көрінбейтін де компоненттер жеткілікті. Сонымен, бұл тарауда біз Delphi ортасының негізгі компоненттеріне тоқталамыз.

SТANDARD беті. SТANDARD бетінде программа құруға ең қажетті Windows-ге арналған стандарты интерфейстік элементтерден тұратын компоненттер палитрасы орналасқан.

Frame – басқа компоненттерді орналастыруға арналған контейнер қызметін атқарады (қызметі форма терезесімен бірдей). Формадан айырмашылығы компоненттерге дайындық құра отырып, компоненттер палитрасында орналасады.

MainMenu – Программаның бас менюі. Бұл компонент күрделі иерархиялық меню құрып жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

Label – форманың бетіне мәтін шығаруға аранлаған. Компоненттің қасиеті мәтіннің түрі мен орналасуын анықтайды.

Edit – енгізу өрісі – символдар жолынжөндеуге арналған.

Button – командалық батырма.

Memo – бірнеше жолдан тұратын мәтіндік редактор құру элементі болып табылады.

RadioButton – қызметі басқа батырмалардың қызметімен байланысты болатын тәуелді батырма болып табылады. Егер сұхбат терезесінде бірнеше ауыстырып қосқыш пайдаланылатын болса, онда әрбір топты RadioGroup компоненті арқылы беруге болады.

CheckBox – басқаларға тәуелсіз ауыстырып қосқыш батырманы сипаттайды.

ListBox – қажетті элементті таңдауға болатын тізімді береді.

ComboBox – енгізу өрісіне мәліметтерді клавиатурадан теріп енгізуге немесе тізімнен таңдауға мүмкіндік береді.

SYSTEM беті. Бұл бетте басқару қызметі бар компоненттер келтірілген, оның ішінде Windows үшін стандартты OLE (Object Linking and Embedding) және DDE (Dinamic Data Exchange) мәліметтерімен алмасуды сүйемелдейтін де компоненттері бар.

Timer – таймер. Бұл компонент шынайы уақыт аралығын есептеу қызметін атқарады.

PaintBox – сурет салуға арналған терезе. Графикалық бейнелерді салуға арналған тіктөртбұрышты бөлік құрады.

MediaPlayer – мультимедиалық ойнатқыш. Бұл компоненттің көмегімен әртүрлі мультимедиалық құрылғылар басқарылады.

OleContainer – OLE – контейнер. Байланыстырылатын немесе енгізілетін объектілерді қабылдау қызметін атқарады.

ППППППППППППП