Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
korporativtik_karzhy_shpor (1).docx
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
146.51 Кб
Скачать

2. Үстеме капитал

Капиталдың ағымдағы құны - капитал құрылымын сипаттайды және баланстық бағамен қатар рыноктық бағада да көрсетілуі мүмкін. Олардың әрбірінің өздерінің артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Баланстық бағалаудан негізгі кемшілігі – капиталдың нақты құны мен оның көлемінен ауытқуы болып табылады.

Нарықтық баға – айтарлықтай нақты болып табылады, себебі корпорацияның бағалы қағаздарын рынокта сатудан алынатын нақты табыстарын анықтайды. Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 13 мамырдағы № 415 – II ҚР 3 “Акционерлік қоғам туралы” заңына сәйкес корпорацияның өз акционерлерінен акцияларды рыноктық құнмен сатып алады.

Ағымдағы құн акционерлердің, пайшылардың капитал тарту және жасалған несиелік келісім шарттар мен коммерциялық несиелеу шарттары бойынша анықталған шығындарды есепке алғандықтан, ол басқарманың өткен кезеңдердегі іскерлігін бағалау жоспарындағы мүддені көрсетеді.

Жалпы, капитал құны – қаржыландыру көздерін таңдау кезіндегі шешім қабылдау критерийлері ретінде қолданылғандықтан капиталдың болашақ құнын және қосымша қаражат тартумен байланысты шығындарды есепке алған жөн.

Инвестициялық жобаны жүзеге асыру мысалы, инвестицияның болашақ табыстары қаншалықты оларды қаржыландырумен байланысты шығындарды өтейтіндігіне тәуелді. Бұл сұрақ тұрақты дивиденттер мен өз акцияларының құнының өсуіне мүдделі акционерлерді де, кредиторларды да толғандырады. Сәйкесінше, мұнда капитал құны корпорация болашақта пайдалануға тырысатын қаржыландыру формасының шекті ставкасы ретінде көрініс табады.

Капиталдың мақсатты құны – қарыз қаражаттары мен меншікті қаражаттар арасындағы күтілетін қатынасын сипаттайды. Корпорация қаржылық рычаг әсерін пайдаланып қосымша қарыздық қаржыландыруға ұмтылуы мүмкін. Мұндай жағдайда мүддені капиталдың жаңа құрылымы және оған сай келетін барлық қаржыландырудың жалпы құны көрсетеді.

Корпорациялық капиталдың жеке элементтеріне белгілі бір қатынас түрінде нақты мәселеге тәуелділігін ескере отырып,капитал әрбір элементтің құны және оның аталған қатынастағы үлесі негізінде бағалануы тиіс.

3. Корпорация қызметіндегі меншік капиталдың қызметі

Компания қаржысының негізі болып саналатын меншік капиталы экономикалық мазмұны жағынан келесідей құрамдас бөліктерден тұрады:

Жарғылық капиталдан (жай және артықшылығы бар акциялар);

Қосымша капиталдан (егер акциялар өздерінің есеп құнынан жоғары бағамен орналастырылса);

Бөлінбеген пайдадан, ол компанияның қызмет ету кезінен тапқан табысы.

Шетел компанияларының баланстық есеп берулерінде меншік капиталы дәл осы түрде сыныпталады. Қазақстандық кәсіпорындарда бөлінбеген пайданы неғұрлым ежелеу сыныптайды (резервтік капитал, резервтік қорлар, жинақ қорлары, өткен жылдардың бөлінбеген пайдасы, есепті жылдың бөлінбеген пайдасы).

Меншік капиталын басқару міндетіне келесілер жатады:

меншік капиталының мақсатты мөлшерін анықтау;

қажет болған жағдайда меншік капиталының мөлшерін бөлнбеген пайда немесе қосымша акциялар шығару есебінен ұлғайту;

жаңадан шығарылатын акциялардың мақсатты құрамын анықтау (жай және артықшылығы бар акциялардың үлесін);

дивиденттік саясатты анықтау және жүзеге асыру.

Меншік капиталының мақсатты мөлшерін анықта барысында есте сақтайтын жай, біріншіден, оның өсуі компанияның қаржылық тұрақтылығының жоғарылауы және акционерлердің, несие берушілердің, инвесторлардың оған деген сенімінің арта түсетіндігі. Екінші бір жайт, кәсіпорын капиталының белгіленген мөлшері кезінде меншік капитал үлесінің өсуі оның табыстылығының төмендеуіне әкеледі.

25 Билет

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]