Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
korporativtik_karzhy_shpor (1).docx
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
146.51 Кб
Скачать

2. Нормаланатын және нормаланбайтын айналымдағы қаражаттар.

Айналам қаражаты басқарылу дәрежесі бойынша нормаланатын және нормаланбайтынға бөлінеді. Нормаланатын қаражатқа, әдетте, барлық өндірістік айналым қоры, сондай-ақ айналыс қорының кәсіпорын қоймасындағы сатылмаған дайын өнімнің қалдығы түріндегі бөлігі жатады.

Нормаланбайтын қаражатқа айналыс қорының қалған элементтері, яғни тұтынушыларға жіберілген, алайда әлі төленбеген өнім мен ақшалай қаражаттың және есеп айырысудың барлық түрі жатады. Алайда нормалардың болмауы айналым қаражатының осы элементтерінің мөлшерлері өз бетімен әрі шексіз өзгеруі мүмкін және олар бақыланбайды деп түсінуге болмайды. Кәсіпорындар арасындағы есеп айырысудың қолданылатын экономикалық санкциялар жүйесі қарастырылған.

Нормаланатын айналым қаражаты кәсіпорынның қаржы жоспарында (бизнес-жоспарында) көрсетіледі, ал нормаланбайтын айналым қаражаты іс жүзінде жоспарланбайтын объект б.т.

3. Айналым капиталының жіктелімі

Айналым қаражаттары (айналым капиталы) – бұл капиталдың бір бөлігі, яғни ағымдағы капиталға салынған активтер. Материалдық-заттай нысаны бойынша айналым қаражаттардың құрамына: еңбек құралдары (шикізат, материалдар, отын және т.б.), кәсіпорынның қоймасындағы дайын өнімдер, тауарларды алып-сату, ақша қаражаттары және есептелінген қаражаттар жатады.

Айналым капиталы жоспарлау, есептеу және талдау практикасында келесі белгілер бойынша топтастырылады:

  1. Өндіріс процесіндегі функционалдық рөліне байланысты – өндірістік айналым қоры (құрал-жабдық) және айналыс қоры

  2. Бақылау, жоспарлау және басқару практикасына байланысты – нормаланатын айнылм капиталы және нормаланбайтын қарыз капиталы;

  3. Айналым капитал қалыптасатын көзге байланысты – меншік айналым капиталы және қарыз айналым капиталы;

  4. Өтімділікке (ақшалай қаражатқа айналу жылдамдығы) байланысты – абсолюті өтімді қаражат, жылдам сатылатын айналым қаражаты, баяу сатылытын айналым қаражаты;

  5. Капиталды салу тәуекелінің дәрежеіне байланысты – салу тәуекелі барынша аз айналым капиталы, салу тәуекелі шамалы айнаылм капиталы, салу тәуекелі орташа айналым капиталы, салу тәуекелі жоғары айналым капиталы;

  6. Материалдық-мүліктік маңызына байланысты – еңбек құралы (шикізат, материал, отын, аяқталмаған өндіріс және т.б), дайые өнім мен тауар, есептердегі ақшалай қаражат пен құрал-жабдық.

20 Билет

1. Шығын деңгейлерінің көрсеткіші, оларды төмендетудің жолдары.

Әрбір коммерциялық кәсіпорын табыстың көлемін ұлғайту мақсатында өнімді өндіруге жұмсалатын шығындардың көлемін, олардың көлемін анықтау процесінде тиімді шешім қабылдауға тырысады. Шығындар ― дегеніміз белгілі бір мақсатты орындау кезінде қолданылатын ресурстардың ақшалай нысандағы өлшем бірлігі.

Шығындардың жіктелуі:

Бірінші белгісі запастағы бағалау мақсатындағы шығындар екі түрге бөлінеді.

  1. Өнімге жұмсалатын шығындар

  2. Кезең шығындары.

Өнімге жұмсалатын шығындар дайын өнімді өндірумен байланысты шығындар. Бұл шығындар запастардың құнына қосылған шығындар ретінде қарастырылады. Өнімге жұмсалатын шығындардың құрамы негізгі материалдар және қосымша шығындардан тұрады. Өнімге жұмсалатын шығындар өндірістік шығындар деп те аталады.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]