Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
korporativtik_karzhy_shpor (1).docx
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
146.51 Кб
Скачать

10 Билет

1. Негізгі қаражаттардың және материалдық емесе активтердің экономикалық табиғаты, құрамы және құрылымы.

Негізгі құрал дегеніміз- ол еңбек құралдарына жататын жалпы материалдық- заттық құндылықтарға бөлінген қаржы. Ол кезегінде негізгі өндірістік материалдарды өндірісте пайдаланатын еңбек құралдары. Өндірістік мекемелердің негізгі қаржысы өнеркәсіптік өндірістік және өндірістік емес, өндіріске жатпайтын болып бөлінеді. Ұйымның өндірістік қуатын өндірістік- кәсіптік құралдар анықтайды. Өнеркәсіптік- өндірістік құралдар активті (жұмыс машиналары және қондырғылар) және пассивті бөліктерден тұрады. Бұл үлкен бөліктер өз кезегінде өз арнауларына байланысты кіші бөліктерге бөлінеді (олар өндірістік ғимараттар, қоймалар, жұмыс және күш машиналары, қондырғылар, өлшеуіш аспаптар, мен қондырғылар, тасымалдау құралдары және т.б.). Бұлай бөлшектеу олардың тиімді пайдалануын анықтау үшін қажет. Негізгі құралдар өндіріс процесінде тозады, алғашқы сапаларын жояды және өз құнын бірте- бірте жаңа шығарылған өнімге аударады. Негізгі құралдар құны пайдалану мерзімі ішінде бірте- бірте өтеледі. Ол ай сайынғы амортизациялық бөліну арқылы болады. Жұмыс істеген мерзім ішінде негізгі қордың молральды ескіруі жүреді. Сондықтан амортизация арқылы жиналған қор қондырғылардың жаңа, қуатты түрлерін алуға жұмсалады. Бұл өндірістің кеңеюіне, өркендеуіне мүмкіндік береді. Амортизациялық бөлінудің жылдық соммасын есептеу үшін аммортизациялық нормалар қолданылады және баланс құнынан пайыз ретінде анықталады. Ол нормалар негізгі құралдың активті бөлігіне белгіленеді. Бұл жерде: НiA- негізгі қордың i- группасының формасы Fб- негізігі қордың баланстық құны Fл- негізгі қордың жойылатын құны Т- негізігі қордың жұмыс істеген мерзімі

2. Негізгі құралдардың мәні мен мазмұны

Негізгі құралдар дегеніміз - өндірісте ұзақ уақыт бойы яғни бір жылдан артық уақыт бойы пайдаланылатын, өзінің бастапқы заттай нысанын (пішінін, түрін) сақтай отырып, құнын шығарылған өнімге, орындалған жұмысқа көрсетілген қызметке біртіндеп бөліп-бөліп есептелген амортизациялық аударым мөлшерінде ауыстыратын еңбек құралдарын, яғни материалдық активтерді айтамыз. Негізгі құралдарға ұйымның қозғалмайтын мүлік, жер учаскелері, үйлер мен ғимараттар, өткізгіш тетіктер, машиналар мен жабдықтар, өлшеуіш және реттеуіш аспаптары, есептеуіш машиналар мен техникалары және олардың бағдарламалық құралдары, көлік тасымалдау құралдары, аспаптар, өндірістік және шаруашылық құрал-саймандары, өнім және жұмыс малдары, көп жылдық көшеттер, шаруашылықтың ішкі жолы тағы да басқаларын жатқызамыз. Негізгі құралдар кез-келген өндірістің маңызды факторларының бірі болып табылады. Олардың жағдайы мен тиімді пайдалануы қоғамның шаруашылық қызметінің нәтижелеріне тікелей әсер етеді.

Осы мақсатқа байланысты мынадай міндеттер қойылады:

• Негізгі құралдарды жіктеп бағалау;

• Негізгі құралдар қозғалысының есебін жүргізу;

• Негізгі құралдардың амортизациясын есептеу;

• Негізгі құралдарды түгендеу;

• Негізгі құралдардың құрамы мен қамтамасыз етілуін талдау;

• Негізгі құралдардың тиімді пайдалануын талдау;

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]