Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
korporativtik_karzhy_shpor (1).docx
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
146.51 Кб
Скачать

3. Ақшалай қаражат ағынын жоспарлау

Қаражат ағындарының уақыт аралығында бөлінуі - олардың маңызды қасиеттерінің бірі. Қаражат ағынының осы қасиеті тұрақты экономика жағдайында салыстырмалы қысқа мерзімді талдауға (1 жылға дейін) ықпалы аз, сондықтан ол көбінде ескеріле бермейді. Есепті жылдың әр айында түскен пайдаларды қосу арқылы сатудың жылдық көлемін анықтауға болады. Ал қалған қаражат ағындарымен де дәл осындай әрекет жасалады, ол өз кезегінде олардың қорытынды мәнін қалауынша пайдалануға мүмкіндік береді. Дегенмен, ұзақ мерзімді кезеңдерде, немесе ауыр инфляция жағдайында мәліметтердің салыстырылуын қамтамасыз етудің күрделі мәселесі туындайды. Бір жыл, не одан астам уақыт аралығымен алынған қаражаттың номиналды (атаулы) сомасының бұл жағдайлардағы құндылығы бірдей болмайды. Алайда мәселе тек инфляцияны есепке алуда ғана емес. Қаржылық басқарудың негізгі принциптерінің біріне ақшаның нақты құнының уақыт аралығына тәуелділігін жатқызуға болады. Экономикалық теорияда бұл қасиет уақытша жағымды қалау деп аталады. Ақшаның инфляциялық құнсыздануымен қатар, аталған экономикалық феноменнің тағы да үш маңызды себебі бар. Біріншіден, «бүгінгі» ақша «ертеңгі» ақшаға қарағанда, әр уақытта да құндырақ, себебі соңғының қолға тимеу қаупі бар. Ақша алушы үшін «ертеңгі» күн неғұрлым қашық болған сайын, соғұрлым бұл қауіп жоғары. Екіншіден, экономикалық субъект «бүгінгі» ақша қаражаты оларды тиімді орналастыру арқылы табысқа кенелуі мүмкін, ал келешектегі ақшаның дәл қазір ондай мүмкіндіктері болмайды. «Бүгінгі » ақша иесі онымен белгілі бір уақытқа (мысалы, 1 айға қарыз беретін болса) қоштаса отырып, болашақта одан айырылу қаупіне (қайтарылмау себебінен), және де инвестицияның пайдасыздығы нәтижесінде экономикалық шығындарға ұшырауы мүмкін. Одан басқа оның төлеу қабілеті төмендейді, себебі ақшаның орнына алынатын кез келген міндеттемелердің өтімділігі (ликвидность) «тірі» ақшаға қарағанда төмен болады. Басқаша айтқанда, несие берушінің өтімділікті жоғалту қаупі артады. Бұл уақытша жағымды қалаудың үшінші себебі. Әрине, көптеген ақша иелері мұндай маңызды қосымша тәуәкелге тегін келіспейді. Сондықтан олар несиені ұсына отырып, қарыз алушыға несиенің материалды және моралды шығындарын толық өтей алатын шарттарды белгілейді. Осы өтелімнің сандық мөлшерінің шамасы пайыздық мөлшерлемеде көрініс табады. Ол арқылы «бүгінгі» ақшаның келешектегі құны да (егер қарызға берілетін болса) «ертеңгі» ақшаның қазіргі бағасы да (ағымдағы келтірілген баға) мысалы, тауар жеткізілгеннен немесе қызмет көрсетілгеннен кейінгі төленуі тиіс мөлшері анықталуы мүмкін. Бірінші жағдайда өсіру операциясы туралы айтылады, сондықтан ақшаның келешектегі бағасы (үдемелі) өсірілген деп аталады. Екінші жағдайда дисконттау немесе келешектегі бағаның бүгінгі бағаға келтірілуі орындалады. Дисконтталған, келтірілген немесе ақшаның ағындағы құны осыдан шыққан. Пайыздық мөлшерлеме бойынша ақша құнының өсуі түсінікті, әрі қарапайым, себебі қарызға ақша алуда немесе беруде онымен жиі кездесеміз. Алайда қаржы үшін ақша қаражат ағынын дисконттау анағұрлым маңызды. Шын мәнінде, дисконттау дегеніміз «кері » өсіру болып табылады, бірақ қаржылық есептеулер үшін нақтылаулар маңызды. Сондықтан пайыздық есептеулердің тура және кері міндеттерін мұқият қарастыру керек. Оларды ақша қаражат ағынына қатысты қарастырмас бұрын жекеленген сомалардың (бір реттік төлемдер) өте қарапайым операцияларын игеру қажет.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]