3. Прокариоттардағы днқ биосинтезі.

Прокариод клеткасында белок биосинтезі өте нәзік механизм б.т. Клетка белок синтезі өте күрделі және көпсатылы процесс. Бұл процеске 20 түрлі амин қышқылдары АТФ,ГТФ магнит ионы алуан түрлі ферменттер Т-РНК-ң барлық түрлері М – РНК , рибосома инициация , элонгация және терминация фак/ры қатысады. Белок синтезі процессін шамамен 4 негізгі кезеңге бөлуге болады.1Амин қышқылының белсенді және аминациаль Т-РНК –ң түзілуі.2Белок синтезіне комплек/ң түзілуі.3Полипеп/к тіз/ң синтезі.4Белоктың кеңістік құрыл/ң түз/уі.1.Амин қышқылының белсенуі үшін 20 түрлі амин қышқылы 20 түрлі аминоация Т-РНК синтетаза ферменттері .20 түрлі т-РНК АТФ және Магний ионы к/к.Амин қышқылдары 2 сатыдан тұратын реакция нәтижесінде белсенеді.Реакцияның 1-ші сатысына амин қышқылы және АТФ қатысады.Аминоацил аденилат.Реакцияның 2-ші сатысында аминоация Т-РНК түзіледі.2) Аминоацияаденилат + тРНК син/за.Аминоация тРНК-Ң + АМФ.

Белок синтезі/ң 2-ші кезеңінде рибосома және МРНК-н белок синтездеуші комплекс түзіледі. Бұл процеске МРНК рибосоманың 30 S ,50S суббөліктері инициялаушы аминоация ТРНК және Рибосомалар қатысады. МРНК алдымен рибосоманың 30 S бөлігімен байланысады, сосын бұларға инициациялаушы аминоацил тРНК қосылады. Прокариоттарда инициациялаушы аминоацил тРНК-ға формилмитионин тРНК, ал эукариодтарда митионнин тРНК жатады. Сонымен пайда болған бастапқы комплементке рибасоманың 50S бөлігі байланысып белок синтездеуші комплекс түзіледі.Белок биосинтезінің үшінші кезеңі ең маңызды процесс ол 3 сатыдан тұрады.1.Инициация- полипептид тізбек синтезінің басталуы.2.Полипептид тізбегінің ұзаруы.3.Терминация полипептид тізбегінің аяқталуы.Инициация процесі үшін белок синтездеуші комплекс инициация факторлары i F-1,i F-2, i F-3 ГТФ және магни йоны керек рибасоманың Р учаскесінде формил метионин тРНК орналасады.Белок синтездеуші комплекс ары қарай элонгация процесін жүргізеді оған 20 түрлі аминоацил тРНК элонгагация факторлары ЕF-TЦ ЕҒ-ТЦ пептидил трансфираза ферменті ГТФ магни иондары қатысады. Элонгация процесі 3 кезеңне тұрады.1.Аминоацил тРНК-ның рибасоманың А учаскесімен байланысуы.2.Пептидік байланыстың түзілуі.3.Рибасоманың жылжуы (транслакация) Терминация процесі үшін терминациялаушы кодон, терминация факторлары RF-1,RF-2,RF-3 және АТФ керек. Терминациялаушы кадондарға УАФ; УАГ, УГА кадондары жатады. Одан соң полипептед тізбегі рибасоманы қалдырып кетеді ал рибасома 30S және 50S бөліктерге бөлініп жаңа тізбек синтездеуге дайын тұрады. Белок биосинтезінің төртінші кезеңінде белоктың конформациясы оның 2-3 –4-ші реттік құрылымдары қалыптасады. Формил митионин және митионин амин қышқылдары белоктың N ұшына аминопептитаза ферменті әсерінен қырқылып тасталады. Белок биосинтезінің реттелуі 2 деңгейде жүреді.1.Транскрипция деңгейіндегі реттелу.2.Трансляция деңгейіндегі реттелу. Транскрипция деңгейіндегі реттелу гендердің белсенуі арқасында жүреді. ДНК өзі құлыптап тұрған белоктан босанады. Барлық гормондар транскрипция жылдамдығын арттырады. Трансляция деңгейіндегі реттілу инициация элонгация кезеңдерінде жүреді. Бұл реттелуде шектеуші фактор амин қышқылдары болып табылады.

№64 емтихан билеті