4.Прокатты арқалықтар
Иілуге
жұмыс істейтін прокатты арқалықтар
үшін қоставрлар (МЕСТ 8239-72), белдеу
беттері параллель Б түрлі қоставрлар
(ТШ 14-2-24-72) және ғимараттың көлбеу
жабуларында гидротехникалық қақпалардың
төсеме арқалықтары – стрингерлерде
швеллер (МЕСТ 8240-72) қолданылады.
Прокатталған сортаменттердің түрлері
көп, сол себепті керекті қарсыласу
моменті
кезінде иілетін элементтер үшін прокатты
арқалықтарды қабылдау дұрыс.
Прокатталған арқалықтардың қимасын табу және олардың көтеру мүмкіндігін тексеру
Бас жазықтардың бірінде иілетін прокатталған арқалықтардың беріктігі иілу моменті бойынша келесі формуламен тексеріледі:
(38)
Керекті қарсыласу моменті:
(39)
бұл жерде:
болаттың иілгендегі есепті қарсыласуы;
жұмыс шарты коэффитциенті.
Прокатталған
профильдердің номерін анықтаған соң
оның беріктігін серпімділік – созылымдылық
сатыда жұмыс істегенде болаттың аққыштық
шегі 580 кіші болғанда, жанама кернеу
болғанда арқалық бас жазықта иілгенде
(40)
Екі жазықтықта
иілгенде, және
болғанда:
(41)
бұл жерде:
– иілу моменттерінің мәндері;
болғанда
;
ал
болғанда
созылымдылық
деформациялардың дамуын ескеретін
коэффициенттер;
–
болаттың ығысуға есепті қарсыласуы;
қимасының
бас өстері бойынша қарсыласу моменттері.
және
қабырға
жазықтығында иілетін қоставрлы қима
үшін –
;
басқа қималар үшін –
Таза иілу аймағы бар кезде коэффициенттері келесі өрнектермен табылады:
Бір жазықта иілетін арқалықтардың серпімді-созылымдылық деформациясының дамуын ескергенде қарсыласу моменті келесі формуламен анықталады:
(42)
бұл жерде:
етіп қабылданып кейінгі есептеулерде
тура анықтап қолданылады.
Қабылданған қиманың ығысуға беріктігі келесі формуламен тексеріледі:
(43)
бұл жерде:
– тіреудегі ең үлкен көлденең қиюшы
күш;
және
– қиманың статикалық моменті мен инерция
моменті;
–
арқалықтың қабырғасының қалыңдығы.
Арқалықтың беріктігінен басқа жалпы орнықтылығы да тексеріледі. Егер жүк қатаң төсем арқылы берілетін болса, сығылатын белдеудің жылжуына кедергі жасайтын болса, сығылатын белдеулердің байланыстары арасындағы бөлім ұзындығы мен белдеу енінің қатынастары:
және
болғанда,
(44)
(114)
формулада
және
сығылатын
белдеудің ені
мен қалыңдығы;
белдеу өстерінің
ара қашықтығы;
серпімді жұмыс
істейтін арқалық
үшін
).
Сығылатын белдеулері жеткіліксіз бекітілген арқалықтың жалпы орнықтылығы төменгі формуламен тексеріледі:
(45)
бұл жерде:
– сығылатын белдеудің
қарсыласу моменті;
–
арқалықтардың жалпы
орнықтылығы тексерілгенде
0,95 –ке тең
етіп қабылданатын
жұмыс шарты
коэффициенті.
Егер
болғанда және
(егер
)
болғанда, онда
қоставрлы қималы
екі симметрия
өсі бар
арқалықтар үшін
етіп қабылданады.
Бұл
жағдайда орнықтылығын
жоғалтар кезде
–
материалдың серпімділік
– созылымдылық сатысында
келесі формуламен
анықталады:
(46)
бұл жерде:
-
арқалықтың бекітілуін
жүктің әсер
ететін жеріне
және қиманы
сипаттайтын
параметріне байланысты.
Қоставрлы
қималы арқалықтың
аралығында сығылатын
белдеудін екі
жерінен бекіткенде,
олар аралықты
өзара тең
бөлгенде:
болғанда жүктің
қай белдеуге
әсер еткеніне
қарамастан жүктің
түріне қарамастан
.
Қоставрлы прокаттар
үшін:
(47)
бұл жерде:
–
қиманың бұрағандағы
инерция моменті.
Басқа қималы арқалықтардың орнықтылықтарын тексеру
ҚР ҚНжЕ 5.04-23-2002 сәйкес жүргізілуі керек.
Егер де тексеру кезінде арқалықтардың орнықтылығы қамтамасыз етілмесе, онда оның сығылылатын белдеуінің есепті ұзындығын қосымша байланыс қою арқылы қысқарту керек.
Прокатты арқалықтың белдеуі мен қабырғаларының жергілікті орнықтылықтарын тексермесе де болады, өйткені прокаттау кезінде қабылданған өлшемдері олардың жергілікті орнықтылықтарын қамтамасыз етеді.
№4 дәріс. Тақырып: Құрастырмалы арқалықтарды есептеу және конструкциялау.
1.Құрама қималы арқалықтың қимасын тандау және жинақтау.
2.Ақалықтың биіктігі.
3.Қабырға қалындығы.
4.Арқалық белдеулері.