13.2.5.2.Моноклоналды антиденелер

Антидененің қүрылысы мен пайда болу тегі әр жақты екені белгілі. В-лимфоцитгердің бір түрі тек кана ӨЗІне ТӘН антидене Сыныбын және түпсыныбьш бөлт шы.аради.Сондықтан, анхигендерді организмге ^"Гъш™ В-лимфоциттердің түрлі клондарымен синтезделген иммундыглобулиндердш

^Г^^рімен, не бір клонымен синтезделген антиденелерді алу үшін В-лимфоциттің жасуцисьпГне оның^онын лабораториялық жағдайда таза дақыл ретінде өсіріп, оларды антидене өндіруге мәжбүр ету' керек Бірақ бүл тәсіл тәжірибеде іске аспайды, ейткені В-лимфоцитгер ш үі»о оспеидк Сол ^Ыіес^е Гьш немі ғалымдары Келлер мен Мильштейн моноклоналды антиденелерді гибридом арқьшы ІТжольш ойлапТапГан. Олар В-лимфоцитгі миеломаның (қатерлі ісік түрі) жасушаларында осф.п

іиГьқГуш а^ан.Айть^антәсілменалынғанжасуш^^

шапшаң осіп-оніп В-лимфоцитгер жеке кезінде ондіретін антидене түрш боліп ніығаратын болды.

Тбр^

түқымьшың іш қүрсағында осіріледі. Өсірілген монокллоналдық антиденелерді белпл, әдіспен тазартып, стандартизациялип солардың негізінде диагностикалық препаратгарды дайындауға колданады.13.2.5.3. Иммундытоксиндер. Иммундыадгезиндер

Антитиденелерді іс жүзінде антигендік қасиеті бар микробтардың, жануарлар не адам жасуашала" мен тіндерінің кез келген қүрамына қарсы алуға болады. Мысалы, жасушалардың рецепторларына, о ішінде иммундыжауапты жасушаларға да, адгезиндерге, жасушаның компонентеріне, ферменттер^- комплементке, қан ақуыздарына, гормондарға, имундымодуляторларғатағы басқаларға қарсы антиденел алынған. Жасушаның жеке қүрлымына қарсы алынған арнайы антиденелер (көбінесе моноклона зерттеу жүмыстарында колданылады. Мысалы, жасушаларды таңбалауға, жасушалардың калыпты, неме патологиялық жағдайларда өзара қатынасын зерттеуге (имундыадгезиндер), дәрі-дәрмек препараттар" керек жеріне бағыттап жіберуге (имундытоксиндер) пайдаланады.

Жоғарғыда аталған антиденелер аурудың алдын алу не емдеу үшін әзірше колдана қойылған жо

Антилимфоцитарлық сарысу кейбір кезде лимфопоэзды тежеу үшін қажет болады. Дегенм имундытоксиндер мен адгезиндерді қолданылуының зор болашағы бар.

13.2.5.4. Абзимдер

Абзимдер ферментке үқсас антиденелер. Олар антигендік қасиеті бар биологиялық реакциялард^- қайбір аралық затына қарсы антиденелік спецфикалығы бар жасанды түрде алынған иммундыглобулинд

Абзимдердің әсері ферменттердің әсеріне үқсайды, яғни фермент-катализаторлардікіне үқсай; олар биолохимиялық реакциялардың қарқынын шексіз озгертеді. Мысалы, қанның үю механизімін коптеген ақуыз түрі қатынасады, егерде сол антигендік ақуыздардың біреуіне қарсы антидене алын* онда оны қолданып қан үю процесін шапшаңдатуға, немесе тежеуге болады.

13.2.6. Иммундымодуляторлар

Иммундықжүйенің ісіне әртүрлі факторлар мен затгар әсер етуі мүмкін: олармен организм күнделі кездесіп отырады (әләуметгік, экологиялық, кәсіпкерлік), немесе иммундық статус бүзылуымен байланы ауру мен патологияларды (біріншілік немесе екіншілік иммундытапшылық) арнайы емдеу, не алдын үшін қолданғанда байқалады.

Иммундъщ жүйенің ісіне әсер ететін заттарды иммуномодуляторлар деп атайды. Олар экзогенді' және эндогендік болып болінеді.

Экзогендік иммуномодуляторлардың қатарына иммундық жүйені белесендіруші, немесе тежеуи әсер ететін химиялық табиғаты және шығу тегі әр түрлі бөгде заттар жатады. Экзогендік иммуномодулятор- ларға әртүрлі адъювантгар, химиялық заттар, немесе синтетикалық жолмен алынған химиялық, физикалық әсер етушілер (радиация, климаттық факторлар) жатады.

Эндогендік иммуномодуляторларға ағзаың өзі, оның иммундыкомпетентті жасушалары және тағы басқаларымен өндіріліп шығарылып, иммундыжауапты жасушаларды белесендіріп, олардың осуін жән" атқаратын ісін үдететін көлемді топты олигопептидтер жатады.

Эндогендік иммуномодуляторларға-реттеуші пептидтер, (интерлейкиндер, интерферондар, миело^ пептидтер, тимустың пептидтері - тактивин, тимозин, тимо-поэтин, хемокиндер) жатады. Иммуномоду- ляторладың иммундық жүйеге екі түрлі әсер тигізуі мүмкін - белсендіру, не супрессиялау. Ол әсер спецификалық, немесе бейспецификалық болып иммундық жүйенің жеке бөліктерін белсендіруге, нв тежеуге бағытталады.

Иммунды белсендіру қасиет адъюванттарда (сорбенттар, полимерлер, полисахаридтер, ЛПС, БІДЖ -дан алынған қосынды - Фрейнд адъюванты) және басқа бактериялық (продигиозан, сальмазан, мурамилдипептид) заттарда; көптеген химиялық қосындыларда (левамизобетал, циклоспорин, циме- теидин), сонымен қатар иммундыцитокиндерде (интерлейкиндер, интерферондар, тимустың пептидтері, миелопептидтар т.б.) болады.

Иммунды супрессия әсері - цитостатистіктерде, пуриннің антагонистерінде (6-меркаптопурин), амин қышқылдарында, ферменттерде және де кортикостероидтарда, антилимфоцитарлық сарысуда, иммунды жауапты жасушалардың рецепторларына қарсы моноклоналды антиденелерде, сәулендірілуде (рентген сәулесі, гамма-сәулелену т.б.) болады.

Иммундымодуляторлар эр түрлі шығу тегі бар біріншілік және екіншілік иммунды тапшылықтарда, цатерлі ісік ауруларында, орган мен тін ауыстырғанда, иммундыпатологиял ық және аллергиялық ауруларды емдегенде және жүқпалы аурулардың алдын алғанда, емдегенде кең колданылады.Сол үшін иммунды- модуляторлық әсері бар неше түрлі препараттар жасалған. Оларға интерферон препаратгары (альфа, бета, гамма), лейкоферин, рекомибинанттық реаферон, виферон жатады. Интерлейкиндердің негізінде гендіқ инженерия әдісімен алынған интерлейкин-1, бета лейкин, ИЛ-2, -3, -6 т.б. жатады. Сол әдіспен айырша безден алынған пептидтердің негізінде такативин, тимозин,титулин, тимопоэтин жасалған. Кейінгі уақытта табиғи шикі заттың (жілік майы), сонымен қатар миелопептидтің негізінде рекомбинантты прапаратгар МП-1, МП-2, МП-3, МП-4 алынған.

Экзогендік иммуномодуляторларды айта кетсек, оларға микробтардан алынған пирогенал, продогиозан, сальмазин, ликопид, рибомунил, микобактерияның ЛПС-ы, тағы басқалары жатады.

Сонымен, иммунологиялық процестерге залалы тиетін жүқпалы, не жүқпалы емес патологиялық жағдайды ретке келтіру үшін медицинаның карауында ауқымды иммуномодуляторлар бар.