12.6. Таңбаланган антидене мен антигендердің қатынасымен жүретін реакциялар 12.6.1. Иммундыфлюоресценция реакциясы - ифр (Кунс тәсілі)

ИФР-ды қолданудың үш тәсілі бар: төте, жанама және комплементгің қатынасуымен. Кунс реакциясы микробтардың антигенін, немесе антиденелерді анықтау үшін колданылатын шұғыл-диагностикалықтәсіл түрі. Төте тәсілдің принципі: тіннің, немесе микробтардың антигенін флюорохромдармен белгіленген антиденелері бар иммунды сарысумен ондейді. Антиденелерді ультракүлгін сәуле беретін люминисцентгік микроскоппен қарағанда олар сәулелеңеді. Егерде антигендер аталған антиденелерге сәйкес келсе олар қосылғанда микроскоппен қарағанда бактерияларың айнала шеттері жасыл түсті сәуле шығарады.

Жанама ИФР. Антиген-антидене комплексін флюорохроммен белгіленген антиглобулиндік сарысумен (антиденелерге қарсы антиденелер) анықтауға негізделген.

Ол үшін микробтардан жасалған жағындыны солардың антигендеріне қарсы иммундық сарысумен оңдейді. Антигендермен байланыспаған антиденелерді шайып тастап, антигенмен байланысып қалған антиденелерге флюорохроммен өңделген антиглобулиндік сарысуды қосады. Соның нәтижесінде микроб+антимикробтық сарсу+ флюорохромммен оңделген антиглобулин комплексі құрылады. Комплекстің бар-жоғын люминесценттік микроскоппен анықтайды (29-сызбанұсқа).

12.6.2. Иммундыферменттік тәсіл немесе талдау ифт

ИФТ дегеніміз антигендерді соларға сәйкес ферментпен (пероксидазасы, бета-галактозидаза, сілтілік фосфотаза) белгіленген антиденелермен анықтау. Антиген ферментпен таңбаланған иммунды сарысумен қосылғаннан кейін, сол қосындыға ферментпен ыдыратылатын зат (хромоген) құйылады. Зат ферментпен ыдыратылып реакциядағы сұйықтың түсін өзгертеді. Байланысқан антигенмен антиденелердің саны неғұрлым көп болса соғұрлым сұйықтың түсі күрендеу болады.

Қатаңфазалық ИФТ-реакцияның кең қолданылатын тәсілі. Принципі-антигенді, немесе антиденені қатаң тасымаладаушының үстіне, мысалы, полистрол планшетасының шұңқүрларының бетіне қондыруға негізделген.

Антиденелерді анықтағанда планшетаның шүңқұрына ретімен аурудың қан сарысуы, ферментпен өңделген антиглобулиндік сарысу, фермент ыдырататын хромоген құйылады. Әрбір компонент қосылғаннан кейін шұңқұрдан байланбаған заттарды мұқият жуып-шайып отырады. Реакцияның оң нәтижесінде шұңқырдағы сұйықтың түсі өзгереді. Катаңфазалық тасымалдаушыға антиденлерді қондырып ' антигендерді анықтауға болады, ол үшін тек қана антиглобулиндік сарысудың орнына, ферментпен өңцелген антигенге қарсы иммундық сарысу қосылады.

_____________________________________________________________________________________259

ИФТ-ның басқа да түрлері бар, мысалы, бәсекелік ИФТ.

ИФТ внрустық, бактериялық, паразитарлық ауруларға диагноз қою үшін, сонымен қатар гормондардың, дәрі-дәрмектің, биологиялық белсенді препараттардың зерттеліп отырған заттаардағы ең төменгі өлшемін анықтау үшін колданады.

12.6.3. Радиоиммунды тәсіл (рит)

Радионуклидпен (J125, С14, НЗ, Сr51) белгіленген антиген, немесе антидене арқылы антиген- антидене реакцияларын анықтауға қолданылатын өте жоғары денгейдегі сезімталдығы бар тәсіл. Антигенмен антидене тығыз байланысқа түскеннен кейін қүрылған радиоактивті комплексті жекелендіріп оның родиоактивтігін арнаулы санағышпен өлшейді. Радиоактивті сәулелендірудің қарқыны қүрьшған іюмплекстің санына тікелей пропорционалды байланыста болады.

РИТ-ның ИФТ-ға үқсайтын қатаңфазалық және бәсекелік түрлері бар. Жүргізу прициптері бірдей.

РИТ микробтардың, антигендердің, гормондардың, ферменттердің, дәрілердің, иммундыгло- булиндердің тағы да басқа заттардың ең төменгі өлшемін анықгау үшін қолданылады. Бірақ, тәсілдің белгілі экологиялық кауіптілігі бар.