12.4. Комплементтің қатынасуымен жүретін реакциялар

Комплементгің қатынасуымен жүретін реакциялар антиген-антидене комплексінің комплементгі белсендіруіне негізделген (комплемент байланыстыру реакциясы, радиалдық гемолиз т.б.).

___________________________________________________________________________________257

Комплементті байланыстыру реакциясы (КБР). Антиген мен антидене бір-біріне сәйкес келген уақыттаиммунды комплекс құрылады. АнтидененіңҒс-бөлшегі арқьшы комплекске комплемент жалғасады, яғңи антиген-антидене комплексі коплементгі байлайды. Бгерде антиген-антидене комплексі құрылмаса комплемент бос қалады. КБР -ның өту механизімі екі фазадан тұрады. Бірінші фазада антиген+антидене+комплемент қосындысы белгілі уақытқа термостатқа қойьшады. Уақыт өткеннен кейін оларға, эритроциттермен оған қарсы антиденелері бар гемолитикалық сарысуынан тұратын екінші «индикаторлық» жүйе еңгізіледі. Егерде зерттеліп отырған затта антигенге сәйкес антидене болса олар комплекс қүрып комплементті байлайды, сондықтан қосындыда бос комплемент болмайды. Екінші жүйені қосқан кезде эритроциттерге қарсы антиденелері бар иммунды гемолиткалық сарсу эритроциттерді ерітпейді, өйткені, ол процесс тек қана бос комплементтің көмегімен жүруі керек. Реакцияның нәтижесі оң болғанда пробиркада эритроциттердің «түйме» тәрізді түнба қүрғаны байқалады. Ал, зертелген затта антиген, не антидене болмаса, немесе олар бір-біріне сәйкес келмесе комплекс күрьшмайды да, комплемент бос болады, сондықтан ол екінші фазаға қосылылады. Бүл жағдайда гемолитикалық сарсу эритроциттерді ерітеді де, пробиркада гемолиз байқалады (мөлдір қызғылт сүйық), яғни реакцияның нәтижесі-теріс (27-сызбанұсқа).

КБР реакциясы бірқатар жүқпалы аурулардың диагнозын қою үшін колданылады (созда- Борде- Жангу реакциясы, мерезде- Вассерман реакциясы).

Радиалды гемолиздік реакция (РГР'). Қой эритроциттері мен комплементі бар агар қоймалжыңындағы шүңқырларда қойылады. Шүңқырға гемолитикалық сарысу қосылғаннан кейін реакцияның оң нәтижесінде антиденелердІң қоймалжыңға радиалды сіңуінен шүңқырдың айналасында гемолиздік белдем пайда болады. Тәсіл арқылы комплементтің, гемолитикалық сарсудың белсенділігін, түмау вирусына қарсы антиденелерді анықтауға болады.

Иммунды жабысу реакциясы (ИЖР). Комплемент жүйесін, иммунды сарысумен өңделген корпускулды антигендермен белседірілуіне негізделген. Соның нәтижесінде иммундық комплекстің қүрамындағы корпускулдық антигенге қосылатын комплементтің белсендірілген СЗЬ бөлігі пайда болады.

_________________________________________________________________________________________258

Эритроциттерде, тромбоциттерде, макрофагтарда С3b мен байланасатын рецепторлар болғандықтан,, оларды С3b бар иммундық комплекстерғе қосқанда, айтылған жасушалар қосьшып агглютинацияғатүседі-

12.5. Бейтараптау реакциясы (бр)

Иммунды сарсудағы антиденелердің, микробтардың сезімтал жасушаларын, немесе олардың токсиндерін, немесе тін жасушаларын зақымдаушы мүмкіншілігін бейтараптау реакциясы арқылы анықтайды. Ол антиденелердің микроб антигендерін байлау, яғни бейтараптау процесіне негізделген. Бейтараптау реакциясын (БР) антиген мен антидене қосындысын зертханалық жануарға еңгізу , неме сезімтал сынақ-нысандарына (жасуша дақылы, эмбрион) жүқтыру арқылы жүргізеді (28-сызбанүсқа) Жануарларда, не сынақ-нысандарда микробтардың, не олардың антигендерінің, токсиндерінің зақымдаушЫ әсері байқалмаған кезде иммунды сарысудың бейтараптау қасиеті бар екені көрсетіледі, яғни антиген" антидене комплексінің өзіндік байланыста екені дәлелденеді.