11.2.5. Ішек қүртына (гельмннттерге) қарсы нммунитеттің ерекшелігі

Ішек құртына қарсы пайда болган иммунитетте басты рөлді эозинофилдер атқарады. Оның низімі антиденетәуелді жасуша арқьшы отетін цитотоксикалық процеске негізделген. Антиденелермен "сендірілген эозинофилдер ішек құртын зақымдайтын токсикалық заттарды бөліп шығарады. Сонымен ішек құртын жоюда тіндік базофилдердің қатысы бар. Биологиялық белсенді токсикалық заттар ектің перисталтикасын күшейтіп паразиттерді және оның қалдықтарын тысқа шығарады. Ішек күрты ырған ауруларда аллергия көрнісі қатарласып жүреді.

11.2.6. Трансплантациялық иммунитет

Трансплантациялық иммунитет деп макроорганизмнің алмастырылған бөгде тінге (трансплантатқа) рсы пайда болған иммунды жауабын айтады. Бүл процестің механизімін жетік білудің өте зор едициналық маңызы бар, өйткені тін немесе орган алмастырудыңжетістігі сол механизімге байланысты. Бөгде тін мен жасушалардың қүрамында генетикалық жат антигендер болатындықтан оларға қарсы жауап туады. Ол антигендер трансплантациялық, немесе гистосәйкестік антигендер деп аталады. )лардың көпшілігі цитоплазмалық мембранада орналасқан. Бір үрықтас егіздер арасында бірінен біріне ^!н немесе орган ауыстырғанда иммундық жауап болмайды, өйткені олардың антигендері генетикалық ғыдан бір тектес болып келеді. Организм трансплантациялық бөгде антигендермен кездескенде жасушалық және гуморалдық .імунды фкторлар арқылы жауап қайтарады. Жасушалық иммунитеттің негізгі факторы Т-киллерлер. "лар ауыстырылған тінге көшіп онда цитотоксикалық әсер етеді.

Сонымен қатар, бөгде антигендерге қарсы қүрылған спецификалық антиденелердің (гемагглю- нинтдер, гемолизиндер, лейкотоксиндер, цитотоксиндер) трансплантациялық иммунитет қүрылуына р әсері бар. Олар трансплантатты ыдырату үшін қүрылатын реакцияны іске қосады.

Ауыстырылған тін немесе жасушалардың иммундық процестер арқылы зақымдануы екі сатыдан түрады. Бірінші сатыда ауыстырлған заттың (трансплантаттың) айналасында иммундық жауап жасушаларының шоғырлануы байқалады. Екінші сатыда трансплантаттың ыдырауы басталып, бүл процеске Т-киллерлер, белсендірілген макрофагтар, табиғи киллерлер тағы басқалары іске белсенді қатысады. Процесті фагоциттер аяқтайды.

Трансплантатты бөліп тастау кезінде Т- және В-жасушалардың ақпаратты есте сақтаушы түрлерінің кпоны қүрылады. Сол жасушалар мен тіндерді қайталап ауыстыру кезінде шапшаң және қарқынды иммунды жауап қайтарылады.

Клиникалық көрнісіне сәйкес трансплант бөлініп тасталуының үш түрін ажыратады: жедел, аса жедел және үзартылған мерзімді.

Жедел бөліп тастау - механизімі бірінші иммунды жауапқа сәйкес. Ем қолданбаған кезде бір жүма, не бір ай аралығында болатын иммундық жүйенің қалыпты жауабы.

Аса жедел бөліп тастау немесе бөліп тастаудың дагдарысы - екінші иммундық жауапқа негізделген трансплантациядан кейін бірінші тәуліктің арасында болатын көрніс. Өту механизіміне антиденелер, комплемент, қанды үйытатын факторлар катысады. Сонымен қата, иммунды кабыну қан үйыту жүйесі іске қосылады. Осы процестердің әсерінен трансплантант шапшаң ыдырап бөлініп шығарылады.

Үзартылган мерзімді бөліп тастау - механизімі жедел түрге уқсас. Операциядан кейін емделген ауруларда бірнеше жылдар өткеннен кейін пайда болатын түрі.

Сондықтан, тін, немесе орган алмастыру кезінде донор мен реципиентті гистосәйкестік антигендері бойынша қадағалап тексеру қажет.___________________________________________________________________________________242