9.1.5.2. Вирустардың антигені

Вирус бөлшегінің қүрылысында бірнеше түрлі антигендер тобы бар: ядролық («өзектік») капсидтық (қабықтық) және суперкапсидтық.. Кейбір вирус бөлшегінің қабықғының бетінде ерекше У-антигендер- гемагглютинин және нейраминидаза ферменті кездеседі. Вирус антигендері шығу тегіне байланысты

__________________________________________________________________________________208

жіктеледі. Оның ішіндегі бір бөлігі-вирусоспецификалық. Олардың құрылысы туралы ақпарат виру нуклеин қышқылында орналасқан. Вирус антигендерінің басқа түрлері қожайын жасушасының қү^-" заттарынан тұрады (көмір сутегі, липидттер), олар вирустың жаңа бөлшегі бүршіктеніп қүрьшыуы кез^: вирустың сыртқы қабығымен қамтылып үсталуына байланысты қалыптасады.

Вирустың антигендік құрамы оның қүрылысына байланысты. Қүрлысы қарапайым вирустар антигендік спецификалығы рибо- және дезоксирибонуклеопротеидтермен тәуелді. Ол заттар суда жақ ерітелетіндігінен 8-антиген (лат. Solution-ерітінді) деп аталады. Құрлысы күрделі вирустардің антигендеріі бір бөлімі нуклеокапсидпен байланысты болса, ал басқасы сыртқы қабық суперкапсидте орын тапқан

Вирустардің кобінің антигендеріне жоғары дәрежелі өзгергіштік тән. Ол вирустың генетикал аппаратында үнемі өтіп отыратын мутациялық процестерімен байланысты, Мысал ретінде түмау жа АИВ вирустарын келтіруге болады. _;

9.1.6. Антигендер макроорганизмге енген кезде болатын процестер

Антигендердің организмге енуі және олардың иммундық жүйемен кездесуі сатылап өтіп, бі мерзімге созылады. Антиген ағзаға кірген және тараған кезеңдерінде иммунитетгің организмде кеңтараг әр түрлі факторларының қуатты қарсыласуымен үнемі кездесіп отырады.

Антигеннің организмге енуі мен тарауның әр түрлі тәсілдері бар. Олар организмнің өз бойын (эндогендік шығу тегі), не тыстан (экзогендік шьну тегі) тарауы мүмкін. Шығу тегі бойынша экзогец антигендер организмге мынандай жолдармен енуі мүмкін:

1. тері және шырышты қабықша арқылы (жара, микрожарақат, жәндік шағуы, қасыну т.б.);

2. ішек-қарын жүйесі арқылы сіңірілуі (эпителиалдық жасушалардың эндоцитозы);

3. жасуша арасындағы саңлау арқылы (аяқталмаған фагоцитозда, не болмаса жасуша ішінде өсеі облигаттық паразитгердің көмегімен); '

4. тікелей жасуша арқылы (жасуша арқылы тарайтын облигатты паразиттер, мысалы-вирустар).'

Антиген организмде лимфа (лимфогендік жол) және қанмен (гематогендік жол) басқа ағзаларІ

тіндерге тарайды. Антигеннің организмге тарауы белгілі бір ретпен жүреді, ол көбінесе лимі түйіншектерінде, бауырдың лимфоидтық тінінде, көк бауырда, өкпеде және басқа ағзаларда сүзіліп, й жерлерде иммундық қорғаныс факторларымен қатынасқа түседі. Ол факторлардың жауабы ретің антигендер бейтараптанып организмнен тысқа шығарылады. Бұл процесс жүрген кезде бірінші күр бастаушы түқым қуалайтын иммунитеттің факторлары болады, олардың күрделігіне және де әр түрлілігі қарамастан белсенділігін арттыруына ұзақ уақыт керек емес. Егерде антиген 4 сағаттың арасьщ бейтарапталып тысқа шығарылмаса, онда иммунитеттің жүре пайда болған жүйесінің факторлары і(і кіріседі. Олардың әсерінің нәтижелігі «өзімдік-бөтен» спецификалықты тану және де реттеуші і иммундық қорғау факторларын (спецификалық антидене, антиген, реактивті лимфоциттердің клоны)бөі шығару арқылы қамтамасыз етіледі. Процеске қатысу дәрежесіне қарамастан макроорганизмнің иммуң) қорғанысының барлық буыны мен деңгейінің ақгық тиімділігі мыналарға бағытталған:

1. антиген молекуласының белсенді учаскесін байланыстыру;

2. антигенді бүзу, не бөліп тастау;

3. толық ыдырату, оқшаулау (капсуламен қоршау), не болмаса антигеннің қалдығын макроор низмнен шығару.

Айта келгенде гомеостаз толық немесе жартылай қалпына келтіріледі. Сонымен қатарлас иммундық еске сақту, толеранттық, немесе аллергия пайда болады.