Есеп № 27

50 жасар К. деген науқас ауруханаға әлсіздікке, ұйқышылдыққа, есте сақтау қабілетінің төмендеуіне, жиі бас ауырсынуына, іш қатуға шағымданып келген. Соңғы жарты жыл ішінде тәбетінің төмендеуіне қарамастан, қатты толып кеткен. Әрдайым тоңып жүреді. Бір жыл бұрын қалқанша безіне операция жасатқан.

Тексеру кезінде анықталғаны: науқас шамалы семіздік жағдайында, беті домаланған, қозғалыстары баяу. Пульсі минутына 58 рет, дене температурасы 35,4º С, негізгі алмасуы 27% төмендеген. Қандағы холестерин мөлшері жоғарлаған, глюкоза деңгейі – 3,8 ммоль/л.

1. Эндокриндік жүйенің қандай ауруы дамыған?

2. Есте сақтау қабілетінің төмендеуін, ұйқышылдықты немен түсіндіруге болады?

3. Негізгі алмасудың төмендеуін және гипогликемияны немен түсіндіруге болады?

Асқорыту жүйесі

Есеп № 1

Екі топ жануарлар алынып, асқазан секрециясын ынталандыру мақсатында, бірінші топ жануарларына вагустық, ал екінші топжануарларына – стрессорлық стимуляция жасалды.

Вагустық стимуляцияға жауап ретінде бөлінген сөл стрессорлық стимуляция кезіндегі бөлінетін сөлмен бірдей болады ма?

Есеп № 2

Тәжірибелік иттерге асқазан секрециясын ынталандыру үшін инсулин және гистамин қолданған.

Ваготомиядан кейін қай заттың асқазан секрециясына әсері жойылады?

Есеп № 3

Тәжірибелік иттерді «жалған тамақтандырудан» кейін 7 минут өткенде құрамында шырышы, тұз қышқылы және пепсині жоғары сөл бөліне бастайды.

Егер алдын ала ваготомия жасалған болса, асқазаннан сөлінің бөлінуі байқалады ма?

Есеп № 4

Пилокарпинді қайталап енгізу арқылы тәжірибелік иттерде гиперсаливация туындатып, асқазан сөлінің асқорыту қабілетін зерттеген.

Тәжірибелік иттерде асқазан сөлінің протеолиздік белсенділігі өзгерді ме? Өзгерсе, қалай және неге өзгереді?

Есеп № 5

Тәжірибелік иттің И.П. Павлов бойынша бөлектенген асқазанына ас (ет) қабылдаған кезде, асқазан сөлінің секрециясы көптеген сағаттарға созылған. Бұл кезде бөлектенген асқазаннан 4 сағаттың ішінде қорыту қабілеті 3,9-ға тең, орташа 38 мл сөл бөлінген. Асқазанға тікелей фистулдық тесік арқылы ет енгізген кезде де бөлектенген асқазанда асқазан сөлі бөлінген, бірақ 4 сағаттың ішінде қорыту қабілеті 3,2-ге тең болатын 24 мл сөл ғана түзілген.

Тәжірибенің екінші жағдайындағы бөлінген асқазан сөлінің көлемінің және қорыту қабілетінің төмендеуін қалай түсіндіруге болады?

Есеп № 6

Асқазаны бөлектенген тәжірибелік иттерде ас (ет немесе сүт) қабылдау 5-6 сағат бойы асқазан сөлінің секрециясын шақыратыны анықталған.

Ал гастроэзофаготомия жасалған иттерге «жалған тамақтандыру» тәжірибесін жасаған кезде, асты қабылдау актысы асқазан сөлінің қарқынды секрециясын туындататыны анықталды, бірақ бұл секреция 10 минуттық «жалған тамақтандырудан» кейін тек шамамен 3 сағатқа ғана созылған.

«Жалған тамақтандыру» тәжірибесі кезіндегі асқазан секрециясы ұзақтығының қысқаруын немен түсіндіруге болады?

Есеп № 7

И.П. Павлов бойынша асқазаны бөлектенген тәжірибелік иттерде, ұлтабарына тұз қышқылының аздаған мөлшерін енгізгенде, жауап ретінде асқазан секрециясының жоғарлайтының байқаған.

Ал ваготомия жаслаған иттерде тұз қышқылын енгізуге жауап ретінде асқазан секрециясының жоғарлауы байқалады ма?

Есеп № 8

Салмағы 160-180 г болатын егеуқұйрықтарға күн сайын бұлшықетіне 100 г салмағына 0,5-1,0 мг есеппен гидрокортизон енгізілген. 10-15 инъекциядан кейін барлық жануарларда асқазанның секрециялық бөлімдерінде эрозия немесе ойық жара пайда болған.

Тәжірибелік жануарлар асқазанындағы «гидрокортизондық» ойық жараның пайда болу механизмін түсіндіріңіз.

Есеп № 9

Тәжірибе жүзінде асқазанның ойық жара ауруын алу үшін пилорустық сфинктеріне, аздап саңылау қалдырып, лигатура қояды (Шей әдісі).

Асқазанның пилорустық бөліміне лигатура қою арқлы алынатын асқазанның ойық жара ауруының даму механизмін түсіндіріңіз.

Есеп № 10

Ащы ішекке өттің түсуінің жеткіліксіздігі және айқын стеаторея байқалған науқаста көптеген геморрагиялар пайда болған.

Анықталған патологиялық үрдістердің өзара байланысты механизмдерін түсіндіріңіз.

Есеп № 11

Науқас А., 39 жаста, 5 жыл бойы айқан гиперсекреция және жоғарғы қышқылдықпен қосарланған созылмалы гастрит бойынша дәрігердің бақылауында болған.

Науқастың ащы ішегінде қуыстық және қабырғалық асқорыту бұзылыстары дамуы мүмкін бе?

Есеп № 12

Науқаста соматотроптық гормонның тұрақты жоғарғы өндірілуімен көрінетін диэнцефалдық патологиясы негізінде макросомия, акромегалия көріністері пайда болған. Осыған қосымша бір уақытта гастриттің белгілері де дамыған. Боасу-Эвальд сынамасы бойынша таңғы астаты қабылдаған соң 45 минут өткенде асқазанның секрециялық қызметін тексеру мақсатында 220 мл асқазан ішілік зат алынған. Тексерген кезде бос тұз қышқылының деңгейі 68 титрлік брлікке, жалпы қышқылдығы 87 титрлік бірлікке тең болған.

1. Бұл жағдайдағы асқазанның секрециялық қызметінің бұзылу сипатын түсіндіріңіз.

2. Жоғарыда көрсетілген организмнің гормондық балансының бұзылуы мен асқазанның секрециялық қызметінің өзгеруі арасында байланыс бар ма?

Есеп № 13

Ойық жара ауруымен ауыратын науқастың асқазан биоптатыны иммуноцитохимиялық зерттеу жүргізген кезде G-жасушалардың күрт жоғарлауы және D-жасушалардың төмендеуі анықталған.

Бұл жағдайдағы асқазанның ойық жарасы дамуының патогендік механизмі қандай?

Есеп № 14

Асқазанның субтотальдық резекциясын жасағаннан кейін 3 жыл өткенде науқаста өршімелі анемия дамыған. Қанды тексерген кезде анықталғаны: эритроцит – 1,9х10⁶ 1 мкл-де, лейкоцит – 3х10³ 1 мкл-де, тромбоцит – 100х10³ 1 мкл-де. Жұғындыда: мегалоциттер, гиперсегменттелген нейтрофилдер бар.

Анықталған қан патологиясы мен ертеректе жасалған асқазан резекциясы арасында байланыс бар ма?

Есеп № 15

Асқазанның субтотальдық резекциясы жасалған науқаста тағам қабыл-даған соң айқын әлсіздік, басының айналуы, тахикардия, гипотония байқа-лады. Сонымен қосымша гипергликемия, гипернатриемия, гипокалиемия анықталады.

Көрсетілген симптомдар кешеніне анықтамы беріңіз және ол симптомдардың даму механизмін түсіндіріңіз.

Есеп № 16

25 жастағы К. деген науқас өзінің балалық шағынан бері сүт тағамдарын қабылдай алмайтыны жайлы айтты. Науқастың айтуы бойынша, сүт тағамдары жиркеніш туындатады, ал қабылдаған кезде – құсу, асқазанда ауырлық сезімі, ішінің кебуі, іш өту байқалады.

Науқастың дене бітімі астеникалық, жағдайы қанағаттанарлық. Тағамды аз көлемде, көбіне нәруызды тағамдарды (ет, шұжық, жұмыртқа) қабылдайды.

Көмірсулармен жүргізілген сынама кезінде, сүтті қанттың 50 граммын қабылдау, глюкоза мен сахарозаға қарағанда, қанда қант деңгейін жоғарлатпаған.

Сүт, казеин, лактоглобулиндермен жасалған тері сынамалары теріс нәтиже берген. Қан сарысуын тексергенде G және E иммуноглобулиндер мөлшерінің нормамен салыстырғанда жоғарлағаны анықталмаған.

Науқастың сүт тағамдарын қабылдай алмау себебін және даму механизмін түсіндіріңіз.