26.Қанығу дегеніміз не? Қандай қанығулар болады?

Қанығу фазалы өткізгіштікпен тығыз байланысты, тиімді қабаттың маңызды параметрі. Қанығу 3-ке бөлінеді. Тиімді қабаттағы көмірсутек құрамын анықтау үшін тж кеуегіндегі суға, мұнайға, газға қанығуын анықтау керек.

Суға қанығу дегеніміз сумен толтырылған ашық кеуектер көлемінің жалпы таужыныстардағы кеуектер көлеміне қатынасы.

S=Vв/Vпор

Мұнайға қанығу дегеніміз мұнаймен толтырылған ашық кеуектер көлемінің жалпы таужыныстардағы кеуектер көлеміне қатынасы.

Газға қанығу қысымы газбен толтырылған ашық кеуектер көлемінің жалпы таужыныстардағы кеуектер көлеміне қатынасы

27.Материалдың негізгі массасының бөлінуіне қарай шөгінді таужыныстар қалай бөлінеді?

Шөгінді жыныстар дегеніміз, минералды жинақтар, олар экзогенді жəне эндогенді күштердің нəтижесінде қалыптасады, бұл жағдай литосфераның жоғарғы жақтарында термодинамикалық жағдайларда тек физико-химиялық немесе организмдердің өмір сүру барысының нəтижесінде пайда болады. Негізгі материалды массасының бөлінуі

шөгінді жыныстардың үш тобына бөлінеді: 1) механикалық немесе сынықты; 2) биохимиялық; 3) күрделенген.

Бірінші топтағы сынықты жыныстарға жұмыр тастар, құмдар жəне алевриттер, қиыршық тастар, қайыршық, үшкір тастар, пилиттер жəне сол сияқты жыныстар жатады; бұл топ сынықтардың өлшемі бойынша бөлінеді, ал ірі сынықты жыныстыр жұмырлануына байланысты.

Екінші топтағы биохимиялық жыныстарға карбонатты жəне кремнийлі жыныстар, тұздар, аутигенді аллюмосиликатты түзілімдер, жəне де саздақты, темірлі, марганецті, фосфатты, көмірлі-битумды шөгінді түзілімдер; биохимиялық жыныстар үш топшаларға бөлінеді: а) таза химиялық; б) биогенді; в) био - немесе хэмогенді.

Үшінші топтағы күрделенген немесе полигенді жыныстарға: жұмыртастар, жент тастар, гравелиттер, құмтастар, алевролиттер, құмтасты əктастар жəне т.б.; олар екі негізгі топшаларға бөлінеді: а) сынықты жыныстардың

көптілігі; б) биохимиялық жыныстардың көптілігімен.

28.Қабаттың негізгі энергия көздері?

Қабаттың негізгі энергия көзі болып шеттік судың, табандық судың, газ.ды телпектегі газ қарқыны, ерітіндіден газ бөлініп шыққан кездегі мұнайдағы еріген газ қысымы, ауырлық күші, қабат серпімділігі. Бұл күштер бірге немесе бөлек болуы мүмкін. Сонымен мұнайлы қабаттың энергетикалық ресурсы қабаттағы қысымның болуына байланысты. Егер қабат қысымы жоғары болса, әртүрлі жағдайларда энергия қоры көп болады және мұнай кенішін толық пайдалануға болады.

Мұнайлы кенішті игеру процесінде қабат жымының төмендеуі, қабат энергиясының тез төмендеуіне әкеліп соғады. Бұл жағдайда мұнайды толық шығара алмаймыз. Өйткені энергияның жоқ болуына байланысты қабат бойымен ұңғыма түбіне мұнай ( жылжымайды ) жылжи алмай қалады. Игеруді тиімді пайдалану үшін қабаттағы қысымды немесе оның өзгеру динамикасын білу керек. Қабат энергиясын дұрыс пайдалану үшін осы қабат қысымын реттеп ( регулировка ) отыру керек.

Қабат қысымын жүйелі зерттеу тәжірибе кезінде үлкен роль атқарады, өйткені қабаттың гидродинамикалық сипаттамасы, оны пайдалану немесе қабаттағы сұйықтық пен газ, қабат қысымының өзгеруіне байланысты болады. Нақты бір заңдылыққа байланысты қабат қысымы тереңдеген сайын өседі, ол 0,8 – 1,2 атмосфера аралығында өзгереді.