22.Қандай қабат суларын білесіз? Судың қаттылығы неше топқа бөлінеді?

Бір жəне сол қабатта жатушы мұнайлы су қабаттық судың осы мұнайлы қабатқа қатынасы бойынша аталады.Ол, əдетте, мұнайлы жəне газ қабаттарының төменгі аймақтарында қайда тиімді байлам жармасында өзбетінше суы бар қабаттары бөлініп шығады. Табандық немесе кенерелі деп, шоғырдың асты жəне сонның айналасында коллектордың тесіктерін толтырушы суды атайды. Қайда кенерелі сулар антиклиналдық қатпарлардың шайылған жоғарғы бөліктерінде немесе мұнайлы бар қабаттар. Жатысты басқы бөліктерінде болады. Аралық деп, судың мұнайы бар қабатының өзінде жатушы сулы қабатшаларға ұштастырылуын атайды. Жоғарғы жəне төменгі сулар мұнайы бар қабаттың жоғарғы жəне төменгі таза сулы қабаттарға ұштасады. Шоғырдың мұнайлы жəне газды бөліктерінің тиімді қабаттарында да суы бар. Бұл шоғыр құрылған уақыттан бері қалған суды қалдықты деп атайды.Қабаттардың байланыстық суы бар жəне тиімді бөліктері біртұтас гидродинамикалық жүйесі жəне кен орнындарын пайдалану кезінде шоғырды қоршаушы резервуардың суы бар бөлігі ықпал жасамайтын қабаттық

сұйықтардың қасиеттері мен қабаттық қысымының əр түрлі өзгерістері болып табылады. Жоғарыда айтылғанынан шығатыны: қабаттық су екі топқа бөлінуі тиіс. Бірінші тобы – мұнай қабаттында байланыстық жəне ұсталынып қалған түрлеріне бөлінетін суы. Екінші тобы мұнай қабатының суы бар бөлігінде жаушысы. Екінші тобы

а) пішіндік кенералік;

б) жоғарғы пішіндік (жоғарғы кенералік);

в) табандық жəне

г) аралықты суларға бөлінеді.

Мұнай қабатында бұдан басқа қашқан сулар қосылуы мүмкін, яғни, бақа мұнай немесе су қабаттарыныа, жерасты сулары немесе қабатқа жасанды енгізілген сулар. Қашқан сулар жоғарғы, төменгі, тектоникалық, жерасты жəне қабатқа жасандыенгізілген түрлеріне бөлінеді.

Барлық дерлік қабаттың мұнайы болатын бөлігінде жыныспен берік

байланысқан жəне пайдаланудың қарапайым тəсілдері кезінде қабаттан

шығаруға келмейтін судың кейбір мөлшері сақталады. Бұл су жекелеген

түйірлерді жұқа қабықшалармен қаптаумен түйірлердің өзара жанасу нүктелері тұсында едəуір ұсақ тесіктік кеңістікті құрады, сөйтіп, қабаттың түтікшеге жуық тесіктері бола алды.

Осылайша, байланыстық су қабат жынысы секілді бастапқыда өзбетінше жатып қалған немесе төтенше жағдайлар себеп болып, осы тесікті кеңістіктерде мұнай пайда болғаннан бұрын ішінде болуы жəне солардың өз орнын алған.

Сол қайтара зерттеу жолымен байланыстық су құрамы тесіктік кеңістіктен 5-56% құрайтындығы белгілейді. Осы зерттеулер кезінде бұрғылау таза мұнаймен жүргізілгенді, сондықтан, суда дайындалатын бұрғылық ерітіндінің ықпал етуіне судың қатысуын жазып қою мүмкін емес.

Қаттылық дегеніміз судағы кальций, магний, темір 2 валентті, катиондарының еріген тұздар мөлшері. Ол уақытша және тұрақты болып бөлінеді. Уақытша карбонатты, тұрақты – карбонатты емес.

Судың жалпы қаттылығы: Жо=Жк+Жнк

Табиғи сулар кальций, магний, темір катиондарына байланысты:

-өте жұмсақ(1,5мг-экв)

-жұмсақ(1,5-3мг-экв)

-қаттылау(3-6мг-экв)

-қатты (6 мг-экв)

Уақытша қаттылықты термикалық әдіспен, тұрақты қаттылықты химиялық әдіспен сода немесе сілті қосу арқылы кетіреді.