АННОТАЦИЯ

«Ратбек АвтоМаркет» ЖШС-нің қызметі, мақсаты жэне мэні курстық жобасы 2 бөлімнен жэне 30 беттен түрады. Курстық жобада 11-сурет, 5-қосымша кесте көрсетілген. Курстық жүмыс бірнеше бөлімдерді қамтиды. Олар: «Кіріспе», «Мэліметтер базасы және мэліметтер базасын басқару жүйесі. Мэліметтер базасының негізгі түсінігі», ««Ратбек АвтоМаркет» ЖШС-нің қызметі, мақсаты жэне мэні». Кіріспе бөлімінде жалпылама түрде білімдер қоры туралы маңыздылығы мен мэні баяндалады. Негізгі бөлімінде Microsoft Access 2010 мэліметтер базасын басқару жүйесі туралы және серіктестіңтің қызметкерлерінің кестелері айтылған. Қорытынды бөлімде жалпы істелген жүмыс туралы қысқаша шолу жасалған және соңғы бөлімде эдебиеттер тізімі көрсетілген.

Курстық жобаның мақсаты білімдер базасын құруды үйрену. Microsoft Access 2010 мэліметтер базасын басқару жүйесімен жұмыс істеуді үйрену және кең ауқымда қолдаануға мүмкіндік береді.

МАЗМҮНЫ

АННОТАЦИЯ 3

НОРМАТИВТІ СІЛТЕМЕЛЕР 5

АНЫҚТАМАЛАР 6

БЕЛГІЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР 7

КІРІСПЕ 8

1.1 ДЕРЕКТЕР МОДЕЛІ ЖӘНЕ ТҮРЛЕРІ 11

2. МӘЛІМЕТТЕР БАЗАСЫ ӨРІСТЕРШЩ ҚАСИЕТТЕРІ 14

3. МӘЛІМЕТТЕР ТИПІ 16

4. МӘЛІМЕТТЕР БАЗАСЫНЫҢ ОБЪЕКТІЛЕРІ 17

2 «РАТБЕК АВТОМАРКЕТ» ЖШС-НІҢ ҚЫЗМЕТІ, МАҚСАТЫ ЖӘНЕ МӘШ 19

2.2 «РАТБЕК АВТОМАРКЕТ» ЖШС ЖҮМЫСШЫЛАРЫНЫҢ ЖАРНАЛАРЫН МҚБЖ - ДЕ ІСКЕ АСЫРУ 19

ҚОРЫТЫНДЫ 28

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 29

НОРМАТИВТІ СІЛТЕМЕЛЕР

1. Курстық жұмыста келесі қүжаттарға сілтемелер қолданылған:

2. ҚР СТ 1.5-2010 Стандарттардың мазмүны, оны түзу, рэсімдеуге қойылатын жалпы талаптар.

3. МЖМБС 2.701 - 84 КҚБЖ (ЕСКД). Схемалар. Түрлері мен типтері. Орындауға қойылатын жалпы талаптар.

4. МЖМБС 2.321 - 84 КҚБЖ (ЕСКД). Әріптік белгілеу.

5. СТ ОҚМУ 4.02 - 2010 Университет стандарты. Сапа менеджменті жүйесі қү-жаттардың түзу, мазмүндау мен рэсімдеуге қойылатын жалпы талаптар.

6. СТ РК 34.002 - 2002 Ақпараттық технологиялар. Дербес электронды есептеуіш машиналар.

7. СТ РК 2.1 - 2009 ҚР өлшеулер тұтастығын қамтамасыз ететін мемлекеттік жүйе. Түсініктер жэне анықтамалар. •

8. ӘҢ ОҚМУ 7.14 - 2010 Курстық жобалау. Мазмүны, тақырыбы, құрылымы, жетекшілік, рэсімдеу, белгілеулер жэне қорғау.

АНЫҚТАМАЛАР

1. Деректер қоры деп- компьютер жадында сақтайтын, арнайы түрде ұйымдасқан, өзара байланысқан мэліметтер жиынтығын айтамыз.

2. Деректер қоры дегеніміз - мэліметтерді сақтауға арналған үйымдасқан құрылым. Бұл деректер қорының құрылымына ақпаратпен қатар, оларды ұйымдастыруға, қолдануға арналған тэсілдер мен эдістер кіреді

3. Иерархиялық модель - мэліметтер арасындағы байланысты реттелген графтар арқылы сипаттауға болады. Қандайда бір программалау тілінде иерархиялық деректер қоры құрылымын есептеу үшін тармақ мәліметтер типі пайдалынылады.

4. Өріс типі ( Тип поля ). Берілген өрістегі мэліметтер типін анықтайды.

5. Өріс өлшемі ( Размер поля ). Берілген өріске енгізілген символдардың ақырғы ұзындығын анықтайды.

6. Енгізу қаласы ( Маска ввода ).Енгізудің түрін анықтайды ( енгізуді автоматтандыру қүралы ).

7. Қолтаңба ( Подпись ). Берілген өріс үшін кесте бағанының тақырыбын анықтайды ( егер қолтаңба көрсетілмесе, онда баған тақырыбына өріс атауы қасиеті пайдалынады ).

8. Үнсіз келісім бойынша қабылданатын мэн ( Значение по умолчания). Үяшыққа автоматты түрде енгізілетін мэн (енгізуді автоматтандыруқұралы ).

9. Мэнге қойылатын шарт. ( Условие на значение ). Мәліметтерді енгізудің дұрыстығын тексеру үшін қолданылатын шектеу.

10. Қате туралы хабар ( Сообщение об ошибке ). Қате мэліметтерді енгізу кезінде пайда болатын ескерту ( Мәнге қойылатын шарт қасиеті берілген кезде тексеру автоматты түрде жүзеге асырылады).

11. Міндетті өріс ( Объязательное поле ). Мэліметтер базасын толтырғанда берілген өрісті міндетті түрде толтыру қажеттігін анықтайтын қасиет.

12. Бос жолдар ( Пустые строки ).Бос жолдан тү_ратын мэліметтерді енгізуге рү_қсат беретін қасиет.

БЕЛГІЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР

1. ЖШС - Жауапкершілігі шектеулі серіктестік ^:

2. PLC-Programmable Logic Controller программалық логикалық контроллер.

3: ОЖ - Операциялық жүйе.

4. ОРС - OLE for Process Control.

5. БҚ - Бағдарламалық қамтамасыз ету

6. PLC-Programmable Logic Controller программалық логикалық контроллер.

7. ОЖ - Операциялық жүйе.

8. АРЖ - Автоматты реттеу жүйесі.

9. АБЖ - Автоматты басқару жүйесі.

10. ОРС - OLE for Process Control.

11. OLE - кірістірілген диаграммалар.

12. БҚ - Бағдарламалық қамтамасыз ету.

КІРІСПЕ

Дамыған елдердегі білім беру жүйесінде ерекше маңызды болып табылатын мэселелердің бірі - оқытуды ақпараттандыру, яғни оқу үрдісінде ақиараттық технологияларды пайдалану болып табылады. Қазіргі таңда елімізде білім беру жүйесінде жаңашылдық қатарына ақпараттық кеңістікті қүруға еніп, көкейтесті мэселе ретінде күн тэртібінен түспей отырғандығы мэлім. Ақпарат мемлекеттің даму деңгейін анықтайтын стратегиялық ресурсқа (қорға) айналып, ақпарттық мәдениетті қалыптастыру, яғни мэлімет өңдеу мен оны тасымалдау ісін атқару өркениетті дамудың қажетті шарты болып табылады. Қазіргі кездегі қоғам индустриялдық кезеңнен кейінгі дамудың ақпараттық кезеңіне аяқ басты. ^;

Ақпарттандыру жағдайында оқушылар меңгеруге тиісті білім, білік, дағдының көлемі күннен-күнге артып, мазмүны өзгеріп отыр. Оның басты сипаттарына - ақпараттық технологияларды кеңінен пайдалану адамдардың көптеген қызмет түрлерін компьютерлендіру, комьютерлік өңдеудің мүмкіндігін жоғарлату жүйелерін жасау істері жатады.

Компьютерлік өңдеудің мүмкіндігін жоғарлату, ол адамзат қызметінің әртүрлі өрісінде қолданылатын ақпаратты іздеу, жинау, өңдеу жэне пайдалануға байланысты сүрақтарды зерттейді. Компьютерлік өңдеуде мэліметтер қорын оқытудың мүмкіндігін жоғарлатуда қолданушы ЭЕМ-нің көмегі арқылы қабылдайды жэне қолдана алады.

Өзектілігі: Әлемдік ақпараттық кеңістікке ену жағдайында компьютерлік өңдеудің мүмкіндігін жоғарлатуды меңгертудің тиімді әдіс-тәсілдерін таңдау; Адамзат қызметінің эртүрлі өрісінде қолданылатын ақпаратты іздеу, өңдеу жэне пайдалануға байланысты сүрақтарды зерттеу.

Ғылыми жаңашылдығы: бүгінгі күнгі мәліметтер қорын басқару жүйелері (МҚБЖ) өз қүрылымында тек қана мәліметтерді ғана емес, сонымен қатар түтынушылармен немесе басқа да программалық-ақпараттық кешендермен қарым-қатынас жүзеге асырылатын эдістерді (яғни, программалық код) орналастыруға мүмкіндік жасау.

Жүмыстың практикалық маңыздылығы: Пайдаланушылардың теория жүзінде алған білімдерін лаборатория түрінде пысықтап, практика жүзінде іске асыру. Қазіргі ахуалы: Теориялық және әдістемелік түрғыдан зерттеліп, жетілдіру үстінде.

Жүмыстың мақсаты - мәліметтер қорын қүру. Ол мэліметтерді кесте, форма, сұрату, есеп беруші жэне макростар көмегі арқылы қүрып, мәліметтерді өңдеуге - есеп берушіні пайдалана білу.

Міндеті: ^;

• компьютерлік өңдеудің мүмкіндіктерін үйрету арқылы қолданушылардың қызығушылығын арттыру.

• компьютерлік өңцеудің мүмкіндіктерін жоғарлату және жүмыс істеу жолдары жөнінде қолданушылардың көзқарасын қалыптастыру.

• компьютерлік өңдеудің мүмкіншілігін түсінуге, салыстыру арқылы оның артықшылығы мен кемшіліктерін білуге үйрету.

• Microsoft Access жүйесінің жұмысымен таныстыру, оны күнделікті өмірде қолдана білуге үйрету.

• Microsoft Access жүйесінде жұмыс істеуді үйрету арқылы қолданушылардың ақпараттық мэдениетін қалыптастыру. Жұмыстың зерттеу обьектісі - қазіргі заманда программалауда және ақпаратты өңдеуде Мэліметтер қоры (Microsoft Access) бағдарламасы кең түрде қолданылады. Алғашқы кезде, яғни, мәліметтер қоры түсінігі қалыптаса бастаған жылдары, бүл қорларда тек қана мәліметтер сақталып жүрді. Бірақ бүгінгі күнгі мэліметтер қорын басқару жүйелері (МҚБЖ) өз қүрылымында тек қана мәліметтерді ғана емес, сонымен қатар түлынушылармен немесе басқа да программалық-ақпараттық кешендермен қарым-қатынас жүзеге асырылатын әдістерді (яғни, программалық код) де орналастыруға мүмкіндік береді. Теориялық және эдістемелік негізі: Кіріспе, 3 тараудан, эксперименттік бөлімнен, қорытындыдан жэне пайдаланған дерек көздерінен түрады. "Кіріспеде" зерттеуде таңдап алынған тақырыптың көкейкестілігі дэлелденген жэне нысаны, пэні, мақсаты, міндеттері мен теориялық-практикалық мэні айқындалған.

I тарауда. Мэліметтер қоры туралы жалпы түсініктер жэне ақпараттық жүйелер.Бүгінгі күнгі мэліметтер қоры, жэне оны пайдаланушылар туралы бірер сөз. Access - ті автоматтандырылған жүмыс орны ретінде пайдаланудың тиімді жолдары. Яғни Мілметтер Қорын басқару. Бүл тарау толығымен Microsoft Access жүйесінде жұмыс істеу. Негізгі обьектілерді, яғни Сұрату обьектісі, Қолданбалы обьектілер, Есеп обьектісі, Макрос обьектісі, Модуль обьектісі туралы жэне олармен жүмыстарды ұйымдастыруға арналған.

II тарауда. Бүл тарауда жаңа мэліметтер қорын құру жэне негізгі обьектілерді құру тэсілдері қарастырылған. Сонымен бірге Қорытынды және пайдаланылған эдебиеттермен толықтырылған.

1 МӘЛІМЕТТЕР БАЗАСЫ ЖӘНЕ МӘЛІМЕТТЕР БАЗАСЫН БАСҚАРУ ЖҮЙЕСІ. МӘЛІМЕТТЕР БАЗАСЫНЫҢ НЕГІЗГІ ТҮСІНІП

Деректер қоры-ақпараттық жүйелердің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Ақпараттық жүйе өз алдына басқару функциясын орындау үшін әр длуан денгейдегі жүмыстарды ақпаратпен жабдықтаған объект туралы ақпаратты жинау, тасымалдау, қайта өңдеу бойынша қатынас жүйесін білдіреді.

Деректер қоры деп- компьютер жадында сақтайтын, арнайы түрде ұйымдасқан, өзара байланысқан мэліметтер жиынтығын айтамыз.

Ақпараттық жүйелердің мысалына: банктік жүйелер, кэсіпорындарда, автаматты түрде басқару жүйелері, авияция немесе темір жол билеттерін, мейрамхана номерлерін алдын ала белгілеу жэне тағы басқа жатады.

Пайдалану облысы бойынша келесі класстарды бөліп айтуға болады:

1)Ғылыми зерттеуге арналған;

2)Автоматталған жобаларға арналған;

3)¥йымдастырушы басқарудағы ақпараттық жүйелер;

4)Техналогиялық процессорды баспаға арналған.

Деректер қорын басқару жүйесін көптеген қолданушылар деректер қорын құру, енгізу, бірлесіп пайдалану және програмалау құралдардың жиынтығын айтады.

Деректер қоры дегеніміз - мэліметтерді сақтауға арналған ұйымдасқан қүрылым. Бүл деректер қорының құрылымына ақпаратпен қатар, оларды ұйымдастыруға, қолдануға арналған тәсілдер мен эдістер кіреді [1].

Деректер қоры деректер қорын басқару жүйесімен (ДҚБЖ) тығыз байланысты. Бүл программалық қүрылымдар кешені жаңа қордың қүрылымын құруға, оны деректермен толтыруға, мазмұнын редактрлеуге жэне ақпаратты визуалдандыруға арналған. Қор ақпараттарын визуалдау дегеніміз берілген критерий бойынша экранға шығаратын мәліметтерді таңдап, оларды белгілі бір ретке келтіріп, безендіріп артынан баспаға немесе байланыс каналдарына беруді айтамыз. Әлемде деректер қорын басқаратын көптеген жүйелер бар.

Мэліметтер базасының пайда болуы жалпы алғанда есептеуіш техникалардың жетілдірілуі мен олардың құнының төмендеуіне байланысты. Алғашқы кезде есептеуіш техникалар тек "қолмен" шығаруға болмайтын математикалық күрделі есептеулерді шығару үшін қолданылды. Кейін компьютерлік техпологиялардың дамуына байланысты бүндай есептеулер тек автоматтандырылған жүйелер арқылы есептеле бастады. Сол уақытта компьютерлерді ақпаратты сақтау мен өңдеу үшін қолдану ойластырылды. Адам өмірінің кез келген саласында қажет -¹

болатын ақпараттар мен мәліметтерді есептеуіш техника арқылы сақтау, өңцеу жэне беру/алу өте ыңғайлы болып шықты. Соған сәйкес қазіргі заманда адамдар өз қызметтерінде ақпаратты көп пайдаланатындықтан есептеуіш техникалар ақпаратты сақтау мен өңдеуге ыңғайлы етіліп жетілдірілуде.

Жұмыстың басты мақсаты болып жоғарыда келтірілген сүрақтар мен жұмыс тақырыбын жан-жақты, тыңғылықты жэне терең түрде қарастыру болып табылады.

1.1 Деректер моделі және түрлері

*

1. Иерархиялық модель - мэліметтер арасындағы байланысты реттелген графтар арқылы сипаттауға болады. Қандайда бір программалау тілінде иерархиялық деректер қоры қүрылымын есептеу үшін тармақ мэліметтер типі пай д алыны л ады.

2. Желілік модель - мәліметтердің элементтерінің еркін графтар түріндегі өзара байланысын білдіреді. Желілік деректер қорының схемасын сипаттауға екі тип пайдалынылады: жазба жэне байланыс.

3. Реляциялық модель - мэліметтердің реляциялық моделін JBM фирмасының қызметкері Эдгар Код үсынған жэне ол қатынас ұғымына негізделеді.

Қатынас деп -картеж деп аталатын элементтер жиынын айтады, қатынасты бейнелеудің көрнекті формасы екі өлшемді кесте болып табылады.

4. Постреляциялық модель - мәліметтердің постреляциялық моделі кестенің жазбаларында сақталған мәліметтердің бөлімбеушілік шектеуін алып тастайтын кеңейтілген реляциялық моделі болып табылады. Постреляциялық модель көп мэнді, яғни мэндерді ішкі мэліметтерден қүралған өрістерден тұрады.

5. Көп өлшемді модель - ол көп жүйелерге талдау жүргізу жэне шешім қабылдау үшін ақпаратты жедел өңдеуге мүмкіндік береді.

Қордағы мэліметтерді қарастыратын көп өлшемді тэсілі реляциялық деректер қорын пайдаланылады. Көп өлшемді жүйелерге талдау жүргізу жэне шешім қабылдау үшін ақпараттық желі өңдеуге мүмкіндік береді. Обьектіге бағытталған деректер қоры қү_рамына тармақ түрінде берілген мәліметтер. Бүл деректер қорының логикалық құрамының сырттай иерархиялық деректер қоры үсынылады .

6. Объектіге бағытталған модель - объектіге бағытталған модель тармақталған түрінде беріледі. Объектіге бағытталған деректер қорының логикалық қүрылымы сырттай иерархиялы деректер қорына үқсас.

Ақпараттарды реттеу үшін ақпараттардың тақырыптары, өзара қисынды біріктірілген арнайы анықтамалар, каталогтар, картотекалар, энциклопедиялар және т.б. бар. Сонымен қатар, ақпараттардың ағымы үнемі үлғаюда жэне бүгінгі күнде ешқандай анықтамалар ақпаратты үнемі жэне өз уақытында жаңартып отырмақ түгіл, оны сыйғыза да алмайды. Бүл проблеманы шешу үшін көмекке компьютерлік технологиялар келеді. Компьютерде есептеуді жүргізетін, графикалық бейнелерді, мәтіндерді құруға арналған бағдарламадан басқа, үлкен көлемді ақпараттарды сақтау, өңдеу жэне іздеу үшін арнайы бағдарламалар бар. Мұндай бағдарламалар деректер базасын басқару жүйесі ( ДББЖ ) деп аталады. Ол туралы айтпас бүрын, деректер базасы деген түсінікті қарастырайық. Қандай да бір тасушыда, мысалы, қағазда, кино - таспада,

магнитік дискіде сақталған арнайы үйымдастырылған деректердің жиынтығын деректер базасы деп түсінуге болады. Бір базада орналасқан деректер базасы қисынды болуы керек. Бүл нақты параметрлері, қасиеттері бойынша, яғни бір -біріне қатысының белгілері бойынша деректерді біріктіру жолымен іске асырылады.

Деректер базасының жіктелуі

Деректер базасы негізінен үш белгісі бойынша жіктеледі. Бірінші белгісі-сақталынған информацияның сипатына қарай деректер базасы фактографиялық жэне қүжаттық болып бөлінеді.

Фактографиялық деректер базасы қатаң анықталған пішімде ұсынылған, жазылған объектілер туралы қысқаша міліметтерден түрады.

Құжаттық деректер базасы эр типтегі: мэтіндік, графикалық, дыбыстық, мультимедиялық кең көлемдегі информациядан түрады. Құжаттың ДБ - бұл архив.

Екінші белгісі - информацияларды сақтау эдісі бойынша деректер базасы орталықтандырылған жэне бөліктелінген болып бөлінеді.

Орталықтандырылған деректер базасында барлық информациялар бір компьютерде сақталады. Бөлектелінген деректер базасы компьютердің жергілікті жэне ауқымды желілерінде қолданылады жэне информацияның эр түрлі бөліктері бөлек компьютерде сақталуы мүмкін.

Үшінші белгісі — инфомацияны үйымдастыру қүрылымы бойынша деректер базасы реляциялық, иерархиялық жэне желілік болып бөлінеді.

Реляциялық ДБ деп өзінің құрамды бөліктерінің өзара байланысынан қүрастырылған деректер базасын айтады. Қарапайым жағдайда ол бір тікбүрышты кесте құрайды. Күрделі реаляциялық деректер базасы көптеген тікбұрышты кестеден тұрады. Бүдан деректер базасының екінші аты туындайды - кестелік деректер базасы.

Кестелердегі деректердің арасында қатынастың өте кең тарағаны жэне эсіресе жиі қолданылатыны - қатарларында объектілер туралы информациядан, ал бағандарында объектінің жеке қасиеттерінен түратын қатынасы бар « объект - қасиет » типі болып табылады.

Реляциялық деректер базасында қатарлар жазбалар деп, ал бағаналар өрістер деп аталады.

Кестенің эрбір өрісінің аты бар, мысалы, фамилиясы, аты, туған жылы, жынысы, үлты деп те өріске ат беруге болады.

Бір жазба деректер базасының бір ғана объектісі туралы информациядан тұрады. Біз өрістердің аттары болады деп айттық жэне олар осымен бір -бірінен ерекшеленеді.Ал жазбалар бір - бірінен немен ерекшеленеді? Жазбалар бір - бірінен өрістің түйінді мэнімен ерекшеленеді.Деректер базасының кілті деген - басқа жазбаларда қайталанбайтын мәндері бар өріс.

Реляциялық деректер базасында өрістердің негізгі төрт типі қолданылады: сандық, символдық, күн, логикалық. ^:

Сандық тип мағынасы тек сандар: бүтін, бөлшек, ондық ( салмақ, адамдар саны, арақашықтық және т.б. ) болатын өрістерден тұрады.

Символдық тип символдық информациясы бар өрістерден тұрады, бірақ символдық информация цифрлардан, мысалы, реттік нөмір, телефон нөмірлері, т.б. түруы мүмкін. Сонда бүл өрістерге символдық тип беру қажет.

Күн типінің күнтізбелік күндерден ( кк/аа/жжжж ) тұратын өрістері бар.

Логикалық тип «Иэ» - «Жоқ» немесе «Ақиқат» - «Жалған» деген екі мэнді қабылдай алатын өрістерден тұрады.

МБ қүрылғаннан кейін жазбалармен мынадай келесі операцияларды: жазбаларды қосуға жэне өшіруге, оларды түзетуге, сүрату бойынша есептерді сү-рыптауға, пішімдеуге, информацияларды іздеуді іске асыруға болады. Информацияларды іздеу іздеудің шарты бойынша іске асырылады. Іздеу шарты логикалық өрнек формасында жазылады.

Информацияларды жылдам іздеу үшін деректер базасының жазбасын сү-рыптап алған жөн. Жазбаларды өрістер бойынша өсу немесе кему ретінде немесе алфавиттік ретте сұрыптауға болады, сонда өзімізді қызықтыратын информация аламыз.

Мэліметтер базасын құрастырғанда оған қандай деректер енгізіледі, олар қалай сақталады, қандай өрістер түйінді болады, өрістердің типі қандай болатынын анықтап, сонымен қатар оларға қатынауды қалай орындауға болатынын нақты ойластыру қажет. Бүл процесс мэліметтер базасын жобалау деп аталады. Жобалау компьютердің көмегінсіз іске асырылады. Жобалау дегеніміз - мэліметтер базасын теориялық түрде түрғызу.

Мэліметтер базасы дегеніміз ақпаратты сақтауға жэне жинақтауға арналған ұйымдасқан қүрылым. Ең алғаш мэліметтер базасы үғымы жаңадан қалыптасқан кезде онда шындығында мәліметтер сақталатын.Бірақ қазіргі кездегі көптеген мэліметтер базасын басқару жүйелері өздерінің құрылымдарында тек мәліметтерді ғана емес, сонымен қатар оның олардың тұтынушылармен жэне басқа да ақпараттық — программалық кешендермен қарым - қатынасының эдістерін де қамтиды. Сондықтан біз қазіргі заманғы мэліметтер базасында тек мэліметтерді ғана емес, ақпарат та сақталады деп айта аламыз.

Осы айтылғанды мысалмен түсіндіре кетелік. Үлкен банкінің мэліметтер базасын қарастыралық. Мұнда түтынушы туралы, оның адресі жайлы, қаржылық амалдары, несие алу тарихы жэне т.б. мәліметтер бар.Бүл мэліметтер базасына көптеген банк қызметкерлері қатынай алады, бірақ олардың іштерінде тұтастай базаға кіріп, оған өзгерістер кіргізе алатын қызметкер жоқ. Сонымен қатар эрбір қызметкердің өзіне берілген нақты мэліметтермен жұмыс істеуін қамтамасыз ететін мэліметтер базасының эдістері мен қүралдары да бар.

Мэліметтер базасын басқару жүйесі дегеніміз жаңа мэлэметтер базасын құруға, оны мэліметтермен толтыруға, оның мазмұнын редакциялауға, оларды реттеуге, безендіруге жэне басқа қүрылғыларына шығаруға немесе байланыс арналарына жөнелтуге арналған программалық қүралдар кешені.

Дүние жүзінде мәліметтер базасын басқару жүйелерінің түрлері өте көп. Олардың эрбіреуінің түрлі объектілермен жұмыс істеу ерекшеліктеріне, қолданушыға ұсынатын қызмет түрінің өзгешелігіне қарамастан, оларда ортақ ұғымдар кешені қалыптасқан. Сондықтан бізге бір ғана мәліметтер базасын

басқару жүйесін қарастырсақ жеткілікті. Солардың ішінен Microsoft Office программасының қүрамына кіретін Microsoft Access 2010 мэліметтер базасын басқару жүйесін таңдап алдық.

Деректер қорын жобалау технологиясын жаңа түрде келтіру

Сұраныс - сақталынған мэліметтерді өшіру немесе түрлендіру, таңдау бойынша амалдарды анықтайтын, арнайы түрде сипатталатын қажетті қүрал болып табылады. Сұраныстарды орындау нэтижесі жауап деп аталатын жаңа кесте немесе жаңартылған кесте болып табылады. SQL сұраныстар тілі айнымалы реляциялық есептеулерге негізделген. SQL -тілі кестелерге амалдар қолдануға (құру, өшіру, қүрылымын өзгерту) жэне кесте мэліметтеріне (таңцау, қосу, өшіру, өзгерту) амалдарын орындауға арналған. SQL тілі процедуралық емес тіл болып табылады. Сондықтан ішкі программадағы ұйымдастыру, енгізу- шығаруды басқару операциялары қамтылмайды. SQL-ді пайдаланудың екі эдісі бар:

1. Статистикалық

2. Динамикалық

Бүл тілдің негізгі міндеті: сүраныстарды даярлау мен орындау болып табылады.

Деректер қорын жобалау техникасы жүйесінің тиімділігі.

Ақпараттық жүйелердің тиімді жұмыс жасауы олардың архитектурасына байланысты. Қазіргі уақытта клиент -сервер архитектурасы пайдаланылады.

Архитектура коорпоративті деректер қоры және дербес деректер қорын қосатын компьютерлік желі. Соған қатысты бүл архитектура таратылған деректер қорының мэліметтерін талап коорпоративті деректер қоры копьютер серверінде орналасады, ал дербес деректер қоры коорпоративті деректер қоры клиенті болып табылады. Ақпараттық жүйелердің клиент-сервер архитектурасы бойынша ұйымдастырудың артықшылығы орталықтардан сақтау, қызмет көрсету үйлесімдігі, жалпы коорпоративты ақпарат ұйымы болып табылады.