6. Ажыратқыштар мен айырғыштарды таңдау

Ажыратқыш электрқондырғыларындағы негізгі коммутациялық аппарат болып табылады, ол тізбекті кез келген режимде қосуға және ажыратуға арналшған.

Жоғары кернеулі ажыратқыштарға келесі талаптар қойылады:

ондаған амперден номиналды ажырау тогына дейінгі кез келген мәндегі токтың сенімді ажыратылуы;

жылдам әрекеттілігі;

ажырытылғаннан соң ажыратқыштың тез қосылуы;

12 Кв және одан жоғары ажыратқыштар үшін фазалық басқару мүмкіндігі;

Түйіспелер мен механикалық бөліктердің бақылауын ықшадау;

Жарылыс жән өрт қауіпсіздігі;

Тасымалдау және қызиет көрсету ықшамдылығы;

Оқу жобасында ажыратқыштарды тізбектің ең қуатты қосылысы бойынша таңдайды.ЛЭП қуатын желінің өткізу мүмкіндігіне тең деп алады.Трансформаторлардың орамдарының тізбегіндегі қуат трансформатор бойымен қуаттың ағуына тең.

РУ-12 кв-тағы айырғыштар мен ажыратқыштарды таңдау.

РУ-12 кв-та ең қуатты қосылыс-генератор болып табылады. Демек,айырғыштар мен ажыратқыштар осы тізбек бойынша таңдалады.

Элегазды ажыратқыштарды келесі шарттар бойынша таңдаймыз:

(66)

(67)

(68)

(69)

кА

мұндағы: - ажыратқыш орнатылған генератор орнатылған генератор тізбегінің номиналды тогы;

- ажыратқыш орнатылған генератор орнатылған генератор тізбегінің максималды тогы;

- 12кВ РУ-дың номиналды кернеуі,

8.1.1 Ажыратқыштарды таңдау.

ВГМ – 20 – 90/11200У3, ажыратқышын таңдаймыз.

12 кВ = 20 кВ

1000А > 90 А

Ажыратқыштарды келесі шарттар бойынша тексереміз:

- өшіру тоғы бойынша:

, (70)

;

где: - ажыратқыштың номиналды ажырау тоғы;

-қысқа тұйықталу тоғының ажыратғыштарын ажырату кезіндегі периодты құраушысы;

- апериодты құраушысының ажырау мүмкіндігіне :

(71)

мұнда -толық қ.т тоғындағы апериодты құраушысының нормаланған мөлшері. Ажыратқыш паспорты бойынша анықталады

кА

кА

44,1 кА > 5,22 кА

- термиялық тұрақтылыққа:

, (72)

мұнда: - рұқсат етілген жылу импульсы,

;

- термиялық тұрақтылық тоғы = 90 А; - термиялық тұрақтылық тоғының ағу уақыты, ;

- есептелген жылу импульсы,

мұнда: -қ.т-ң басталу моменті кезіндегі қ.т-ң периодты құраушысы;

(73)

- қорғаныстың іске қосылу уақыты;

- ажыратқыштың ажырау уақыты;

-қ.т-ң апериодты құраушысының сөну уақытының тұрақтысы,қабылдаймыз , Т_а=0,02

- электродинамикалық тұрақтылыққа:

, (74)

60 кА ≥ 17,2 кА

мұнда: - динамикалық тұрақтылық тоғы

- қ.т-ң соққы тогы;

ВГМ – 20 – 90/11200У3 таңдалған ажыратқыш барлыұ шарттарды қанағаттандырады.

8.1.2 ЗРУ-6 кВ үшін айырғышты таңдау

Айырғыш ажыратқышты таңдаған шарттар бойынша таңдалады.:

кА

кА

12 кВ = 12 кВ

1000 А > 90 А

РНДЗ – 2 – 12/2000У1 Айырғышын таңдаймыз

Айырғышты келесі шарттар бойынша тексереміз:

- термиялық тұрақтылыққа

(72)

кА²с

1200 кА²с > 11,8 кА²с

- электродинамикалық тұрақтылыққа (74):

кА паспорттық мәліметтер бойынша.

80 кА > 17,2 кА

Таңдалған айырғыш барлық шарттарды қанағаттандырады.

9-кесте – 12кВ айырғышының және ажыратқышының есептік және паспорттық деректері.

Таңдау шарттары	Есептік деректер	Паспорттық деректер
		ВГМ – 20 – 90/11200У3	РДЗ – 2 – 12/2000У1
	12	20	12
	1000	11200	2000
	1000	11200	1000
	3,8	90	--
	5,22	44,1	--
	11,8	1200	8100
	17,2	12	63

8.2 Генераторлар тізбегіндегі ажыратқыштарды таңдау

8.2.1 Ажыратқыштарды таңдау

Генераторлық ажыратұыш пен айырғышты таңдау кезінде екі қ.т-ң үлкенін алу керек:

1. Генератордан ток .

2. 

1. кА

2. кА

Ең үлкен қ.т тоғын қаьылдаймыз= 82,3 кА

Ажыратқыштарды келесі шарттар бойынша таңдаймыз :

кВ

кА

(75)

Қондырғыға майлы ажыратқыш қолданамыз HEC 3/6 ( АВВ өндірісі)

Таңдалған ажыратқышты тексереміз:

- ажырау тоғы бойынша:

кА

100 кА > 82,3 кА

- апериодты құраушысының ажырау мүмкіндігіне:

кА

кА

56 кА > 48,3 кА

- токтың толық ажырауына:

(76)

196 кА > 163,52 кА

- термиялық тұрақтылыққа:

кА²с

кА²с

92000 кА²с > 1219,2кА²с

3 электродинамикалық тұрақтылыққа :

250 кА > 238,31 кА

Таңдалған ажыратқыш барлық параметрлерге сәйкес.

8.2.2 Генераторлар тізбектеріндегі айырғыштарды таңдау.

кВ

кА

РВРЗ – 2 – 20/8000У3 айырғышын таңдаймыз

кА²с

кА²с

48920 кА²с >2031,9 кА²с

250 кА > 146,2 кА

Айырғыш барлыұқ шарттарды қанағаттандырады.

8.3 Тарайтын желілердің ажыратқыштарын таңдау

Ажыратұыштар төмендегідей шарттар бойынша таңдалады:

кВ

А

ВБЭ-10-20/630 УЗ вакуумды ажыратқышын таңдаймыз және жоңарыда келтірілген шарттар бойынша тексереміз:

-ажырау тоғына:

Мұнда кА

кА

Қ.т тоғы ажыратқыштың ажырау тоғынан көп болғандықтан,реакторды төмендегі шарттар бойынша таңдаймыз :

кВ (77)

(78)

(79)

(80)

А

реакторсыз анықтаймыз:

(81)

Ом

тоқты қамтамасыз ету үшін анықтаймыз:

(82)

Ом

анықтаймыз:

(83)

Ом

Реакторды таңдау шарттары:

10 кВ =10 кВ

А

Ом (84)

Реактор осы шарттарды құанағаттандырды РБСДГ10-2 1600 - 0,35УЗ

Реакторды келесі шарттарға тексереміз:

1.Қ.Т тоғын шектеуге қабілеттілігі.:

(85)

2. Электродинамикалық тұрақтылыққа:

где кА

3 Термиялық тұрақтылыққа:

, паспортта көрсетілген, мұнда кА и с

кА²с

кА²с

48920 кА²с > 11563,7 кА²с

1. Қалыпты жағдайдағы кернеу шығынына

(86)

(87)

мұнда и по [2]

А

(88)

5. Таралатын желілердегі қ.т кезіндегі генератор шығысындағы қалдық кернеуге:

(89)

РБСДГ 10-2 1600-0,35УЗ таңдалған реактор шарттарды қанағаттандырады.

8.4 Енгізу тізбегіне ажыратқышты және секциялық ажыратқышты таңдау

кВ

А

А

КМ типті КРУ-ға енгізілген ВВЭ-10-20/1600 УЗ ажыратқышын қабылдаймыз.

8.5 Өзіндік қажеттіліктер жүйесіндегі ажыратқыштарды таңдау

Таңдау шарттары:

кВ

кА (90)

ВВЭ-10-20/1600 УЗ ажыратқышын таңдап шарттра бойынша тексереміз :

1. Ажырау тоғы бойынша:

мұнда кА

20. кА > 13,2 кА

2 .Қ.Т Тоғының периодты құраушысының ажырау мүмкіндігіне.

Мұнда

кА

кА

5,64 кА > 2,03 кА

3 .Термиялық тұрақтылыққа :

кА²с

кА²с

3488,4 кА²с > 72,7 кА²с

1. Электродинамикалық тұрақтылыққа

80 кА > 17,2 кА

Барлық шарттар орындалады.

10-кесте. – Генератор тізбегіне арналған паспорттық және есептік мәндер .

Есептік деректер	Паспорттық деректер
	Ажыратқ. HEC 3/6	РВРЗ – 2 – 20/8000У3
кВ	кВ	кВ
кА	А	А
кА	кА	-------
	кА	-------
кА	кА	кА
кА2с	кА2с	кА2с

11-кесте. –СН жүйесінің есептік және паспорттық деректері.

Есептік деректер	Паспорттық деректер
	Ажыратқ. ВБЭ-10-20/1000 УЗ
кВ	кВ
кА	А
кА	кА
	кА
кА	кА
кА2с	кА2с