19 Пішіні дұрыс емес грам оң таяқшалары және жіп тәрізді бұтақталған бактериялар

Актиномицеттер - бұтақталған, жiп тәріздес немесе таяқша тәріздес грам-оң бактериялар. өз атауын (грек тiлiнен аударғанда actis – сәуле, тyces - саңырауқұлақ) олар зақымдаған тiндерде – сәуле тәріздес, тығыз шатысып қалған, орталықтан шетке қарай тартылған, ұштары колба тәріздес жуанданып аяқталатын друза түзуi арқылы иеленген. Актиномицеттер, санырауқұлақтар сияқты жiп тәріздес езара айқасқан жасушалар (гифалар) - мицелиилер түзедi. Олар, қоректік ортаға жасушалары кіріңкіреп өскен кезде субстратты мицелий, ал ортаның беткейiнде өскенде үлпiлдек түзедi. Актиномицетгер мицелилерi фрагментациялану аркылы таяқшаға немесе коктарға ұқcac болып кебейеді, Олардың үлпiлдек гифаларында кебеюде қызмет атқаратын споралар түзiледi. Актиномицеттерігн споралары жоғары температураға шыдамайды.

Актиномицеттермен филогенетикалық жағынан ортақ нокардиотәрізді (нокардиопiшiндi) актиномицеттер - бұрыс пiшiндi, таяқша тәріздес жинақтаушы топ тұрады. Олардың кейбiр өкiлдерi бұтакша пiшiндi болып келедi. Оларға Corynebacteriuт, Mycobacteriuт, Nocardia туыстастықтары жатады.

Грам теріс бактериялардың жасуша қабырғасы жұқа 14-18нм. Ерекшелігі регидты қабаты жұқа, пептигликанның 1-2 қабатынан тұрады. Бұлжерде әрқашан диаминоциелин қышқылы бар. Жасуша қабырғасының құрамында көп липопротеині фосфолипидті, фосфоқантты және көп ақуыз бар, тейхой қышқылы болмайды. Жасуша қабырғасының пламтикалық қабаты: липопротеин, липополисахарид және сыртқы мембранадан тұратын күрделі құрылым құрайды.

20 Спирохеттер және спираль тәрізді бактериялар.

Морфологиясы. Спирохеталар (sріrа - иірім, сhаіtе- шаш) иірімделген, нәзік, қозғалғыш бактериялар. Спирохета денесі протоплазматикалық цилиндрді қоршайтын көп қабатты сыртқы жасушалық қабықшадан . Протоплазматикалық цилиндр цитоплазмалық мембранамен қоршалған цитоплазманы құрайды. плазмалық цилиндрдің айналасында, жасуша қабығының тереңінде қозғалатқыш аппарат орналасады, ол периплазматикалық талшықтардан (фибриллалардан - эндоталшықтар) құрылған. Фибриллалар қабықша мен протоплазматикалық цилиндр арасында орналасады. Фибриллалардың бір ұшы иазмалық цилиндрдың полюсына, блефаропластқа тіркелген, ал келесі ұшы бос. Жасушаның екі ен саны бірдей фибриллалар шығады. Бір жасушада периплазматикалық фибриллалардың саны спирохета түріне байланысты 2-100 дейін болады. Лептоспираларда бұл эндоталшықтар қабықшаға бекіп, жіпшені қүрайды. Периплазматикалық фибриллалар спирохеталардың қозғалғыш аппараты болып келеді (өз өсінде айналу, иілу, жылжу). Олар талшықты бақтерияларға қолайсыз қоймалжың ортада қозғалуға қабілетті. Капсулалары мен споралары болмайды, бірақ циста тәрізді құрылым түзуге қабілетті. Спирохеталар-Грам теріс. Дифференциалды бояу тәсілі - Романовский-Гимзе әдісі. Осы бояу әдісімен асық ерекшелігін ажыратуға болады. Күмістендіру әдісімен де бояуға болады.

Спирохеталардың арасында суда, топырақта өз бетінше тіршілік ететін, және де әр түрлі жануарлармен ассоцияцияланған жағдайда болатын түрлері кездеседі. Адам патологиясында туыстастық маңызды: трепонема, боррелия, лептоспира. Трепонемалар - мерез, фрамбезия, пинта, беджель; боррелиалар - эпидемиялық, биттік, аргастық кенелік беррелиоздар, иксод кенелік боррелиоздар, қайталама сүзек; лептоспиралар - лептоспироз, брахиспироз ауруларын қоздырады.