Кестені толтыра отырып, өзіңіздің біліміңізд тексеріңіз:

№

Сырқаттар

Ұқсас клиникалық және рентгенологиялық көріністері

Ерекше клиникалық және рентгенологиялық көріністері

Орта тісжегісі

Терең тісжегісі

Ұлпаның созылмалы гангренозды қабынуы

Периодонттың созылмалы фиброзды қабынуы

Периодонттың созылмалы гранульденуші қабынуы

Периодонттың созылмалы гранулематозды қабынуы

периодонттың созылмалы фиброзды қабынуы

1. сыздап ауыратын ұзаққа созылатын, тістеген кезде үдейе түсетін ауыру сезімі

2. жағымсыз әсер, ауырлық, керу, ыңғайсыздық немесе тістеген кезде сәл ауыру сезімі, тісжегі қуысының немесе жыланкөздің болуы

3. өзбетінше пайда болатын, жедел, үздіксі, ұлғая түсетін, тіске тигн кезде немесе тістеген кезде ауыру сезімдері. «Өсіп кеткен тіс» симптомы. Бет әлпетінің жұмсақ тіндерінің ісінуі. Кейде дене қызуының жоғарылауы, әлсіздік

4. өзбетінше пайда болатын, жедел, үздіксіз, тіске тиген кезде немесе тістеген кезде ұлғая түсетін ауыру сезімі, бет әлпетінің жұмсақ тіндерінің ісінуі, әлсіздік, кейде жыланкөз пайда болады. Мұндай көріністер ертеректе де болған

5. шағымы болмауы да мүмкін, кейде тісжегі қуысына жне онда ас қалдықтарының тұрып қалуына шағымданады. Арасында ауырлық және тісінде керу сезімдер пайда болады

Периодонттың созылмалы гранульденуші қабынуы

Периодонттың созылмалы гранулематозды қабынуы

Периодонттың созылмалы фиброзды қабынуы

1. Тісжегі қуысы сауыт қуысымен байланысады, соғып тексергенде қатты ауыру сезімі, қызару, жазықтану, ауыспалы қатпарын және лимфа түйіндерін сипап тексергенде ауыру сезімі анықталады. Кейде асимметрия немесе жыланкөз пайда болады. Рентгенограммада – жиегі жалын тәрізді, сүйек тінінің сорылуы анықталады;

2. сауыт қуысымен байланыспайтын, тіс жегі қуысы, тісті сүңгілеп, қағып текергенде ауыру сезімі жоқ. Тіс түбір ұшы аймағындағы кілегей қабығы өзгермеген. Температуралық тітіркендіргіштерге уыру сезімі анықталмайды. ЭОМ 100 мкА жоғары;

3. сауыт қуысымен боайланыспайтын, тісжегі қуысы, тіс түбірұшы аймағында қызыл иегі қызарып, ісінген, сипап тексергенде ауыру сезімі анықталады. Лимфаденит. Тісті сүңгілеп тексергенде ауыру сезімі жоқ, қағып тексергенде қатты аурады. Салқын және ыстық тітіркендіргіштерге жауабы жоқ. ЭОМ 100 мкА. Асимметрия байқалуы мүмкін;

4. тісі бұрын ұлпа қабынуынан емделіп пломбаланған, түсі өзгерген, тісті қағып тексергенде ауыру сезімі жоқ, айналасындағы қызылиегі өзгермеген. Рентгенограммада – тіс түбір өзегі пломбаланған, тіс түбір ұшы аймағында периодонт саңылауы біркелкі кеңейген, сүйек тіні сорылмаған, гиперцементоз анықталады;

5. тісжегі қуысы сауыт қуысымен байланысқан, тісті сүңгілеп және қағып тексергенде ауыру сезімі жоқ. Температуралық тітіркендіргіштерге жауабы жоқ. ЭОМ 100 мкА жоғары. Тістің түсі өзгерген. Рентгенограммада – тіс түбір ұшы аумағында, жиегі тегіс сүйек тінінің сорылуы анықталады.

Периодонттың созылмалы гранульденуші қабынуы

Периодонттың созылмалы гранулематозды қабынуы

Аурудың сиптомдары

Периодонттың созылмалы ганулдене қабынуы

Периодонттың Созылмалы ганулематозды қабынуының өршуі

Өз бетінше пайда болатын, ұстама тәрізді ауыру сезімі

Тістеген кезде ұлғая түсетін, үздіксіз сыздап ауыратын ауыру сезімі

Аймақтық лимфа түйіндерін сипап тексергенде:

а) ұлғайған, ауырады;

б) өзгеріссіз;

Тіс түсі:

а) өзгерген;

б) өзгермеген;

Тісжегі қуысы сауыт қуысымен:

а) байланысқан;

б) байланыспаған;

сауыт қуысын, түбі өзегі ауызында сүңгілеп тексергенде:

а) ауырады;

б) ауырайды;

Көрші тістерін қағып тексергенде:

а) ауырады;

б) ауырмайды;

Салқын ауаға:

а) таралатын қатты ауырк сезімі пайда болады;

б)жауабы жоқ;

Рентгенографияда:

а) периодонт саңылауында өзгерістер жоқ;

б) сүйек тінінің сорылуынсыз, периодонт саңылауы кеңейген;

в) түбір ұшы аймағында, шекарасы анық, сүйек тінінің сорнылуы анықталады;

г) түбір ұшы аймағында, «от жалыны» тәрізді сүйек тінінің сорынлуы анықталады.

Іс әрекеттің бірізділігі және компоненттері

Іс әрекеттің шарттары мен құралдары

Өз өзін бақылау критериі

фиброзды

гранульденуші

гранулематозды

1. науқасты сұрап тексеріңіз:

А) шағымын анықтаңыз

Науқаспен толық байланыс

тісжегі қуысының болуы

ауыру сезімі жоқ

ауырлық, ыңғайсыздық, тісті керу, кейде тістеген кезде ауыру сезімі және жыланкөздің болуы

кейде тісінде ауырлық сезімі болады

Б) сырқат анамнезін анықтаңыз

Науқаспен толық байланыс

салқыннан, ыстықтан, кейде ауыру сезімі өз бетінше пайда болған. Тісі бұрын емделген болуы мүмкін. Кейде тістеген кезде ауыру сезімі пайда болуы немесе бет әлпетінің асимметриясы болады.

өршуі болмайды

сырқат жиі өршиді, жыланкөзден бөлініс анықталып, тіс түбір ұшы проекциясында ісінуі мүмкін

кейде өршуі мүмкін

2. науқасты қарап тексеріңіз

А) сырт көрінісін

Науқасты креслоға дұрыс отырғызды, табиғи жарықпен жақсы қамтамасызданды

науқастың сырт көрінісі өзгеріссіз

терісінде жыланкөздерден қалған тыртықтар немесе бөлінісі бар жыланкөздер анықталуы мүмкін

Б) ауыз ішілік: тіс қатарын

Ауыз қуысын және тіс қатарын тексеруге арналған аспаптар

әр түрлі кезеңдегі тісжегісі бар тістер болуы мүмкін

себепші тісті

сауыт қуысымен байланысқан, үлкен тісжегі қуысы. тұрақты пломбасы болуы мүмкін немесе тісінің түсі өзгерген (қою)

тіс түбір ұшы проекциясы аймағындағы кілегей қабатын

өзгермеген

одан тараған тыртық немес жыланкөз болуы мүмкін

өте сирек жағдайда жыланкөз немесе тыртық болады

ауыз қуысының басқа кілегей қабатын

өзгеріссіз, бірақ өзбетінше сырқаттар симптомы пайда болуы мүмкін (пародонт қабынуы, лейкоплакия және т.б.)

3. Тісжегі қуысын сүңгілеп тексеріңіз

стоматологиялық айна, зонд

сауыт қуысына және тіс түбір өзегі ауызына зондты енгізгенде ауыру сезімінсіз

4. Тісті соғып тексеріңіз

ауыру сезімінсіз

ауыру сезімінсіз өтуі мүмкін

ауыру сезімінсіз

5. Аймақтық лимфа түйіндерін сипап тексеріңіз

өзгеріссіз

кейде ұлғайып, ауыруы мүмкін

өзгеріссіз

6. Вазопарез симптомы: ұртын (ернін) айнаның көмегіен керіп, себепші тіс түбі ұшы проекциясына орта көлемді штопфермен басып тексеріңіз

стоматологиялық айна, орта штопфер

теріс

штопферді алғаннан кейін, қызылиектегі өзгеріс тез қалпына келеді

оң

кейде оң

қызылиектен аспапты алған соң, орнында біразға дейін тереңдік сақталады

7. Алғашқы нақтамасы

науқасты зерттеу анализдерінің қорытындылары

8. Қосымша зерттеу әдісітерін қолданыңыз:

А) температуралық қоздырғыштарға жауабын анықтаңыз;

болмайды

Б) себепші тіс ұлпасының электр қозғыштығын тексеріңіз

ЭОД аппараты

тіс ұлпасының электрқозғыштығы болмайды; тіс ұлпасы 100мкА ток күшіне жауап қайтармайды

В) себепші тістің рентгенограммасын қараңыз

рентгенонақтамалау бөлмесі, негатоскоп

периодонтальді саңылаудың кеңеюі, әдетте, тіс түбір ұшы маңында, сүйек тіні сорылмаған

тіс түбір ұшы аймағында, шекарасы анық емес, сүйек тінінің сорылуы бар

тіс түбір ұшы аймағында, шекарасы анық, сүйек тінінің сорылуы бар

9. Салыстырмалы нақтамалау жүргізіңіз

4 кестесін қараңыз

10. Соңғы нақтамасын қойыңыз

Нақтамасы

Созылмалы фиброзды периодонт қабынуы

Созылмалы гранулематозды периодонт қабынуы

Созылмалы гранульденуші периодонт қабынуы

Созылмалы гангренозды периодонт қабынуы

Орта тісжегісі

Терең тісжегісі

Шағымы

тісінде ауырлық сезімі болуы мүмкін

кейде тісінде ауырлық сезімі болуы мүмкін

тісінде ауырлық, ыңғайсыздық, керу сезімдері, кейде тістеген кезінде ауыруы мүмкін

тіжегі қуысына тағам қалдықтары енгенде және ыстықтан пайда болатын ұзаққа созылған ауыру сезімі

химиялық тітіркендіркендіргіштердің әсерінен ауыру сезімі пайда болы мүмкін

температуралық тітіркешдіргіштердің әсерінен пайда болатын аз уақытқа созылатын ауыру сезімі

Қарап тескеру

тісжегі қуысы сауыт қуысымен байланысқан

тісжегі қуысы

өте сирек жағдайда жыланкөз кездеседі

ауыспалы қатпарда жыланкөз болуы мүмкін, вазопарез симптомы оң

жабынды дентин деңгейінде

ұлпа маңы дентині деңгейінде

Тісжегі қуысын сүңгілеп тексеріп қарау

зонды сауыт қуысына және түбір өзек сағасына енгізіп тексергенде ауыру сезімі болмайды

тіс түбір өзегі сағасына зондты енгізгенде ауырады

қабырғаларында (дентин кіреуке байламында) ауырады

ауыру сезімі табанында

Соғып тексеру

ауырмайды

ауыруы мүмкін

аздап ауыруы мүмкін

ауырмайды

Аймақтық лимфа түйіндерінің жағдайы

өзгеріссіз

Аздап

ұлғайып, ауыруы мүмкін

өзгеріссіз

Температуралық тітіркендіргіштерге жауабы

болмайды

ұзаққа созылған ауыру сезімі

аз уақытқа созылған ауыру сезімі болуы мүкін

аз уақатқа созылған ауыру сезімі

Рентген зерттеулерінің қорытындысы

периодонтальді саңылаудың біркелкі кеңеюі

тіс түбір ұшы аймағында шекарасы анық сүйек тінінің сорылуы

тіс түбір ұшы аймағында шекарасы анық емес сүйек тінінің сорылуы

созылмалы периодонт қабынуының бір түріне тән өзгерістер

периодонтта өзгерістер жоқ

ЭОМ қорытындысы

100 мкА-ден жоғары

70-100 мкА

2-6 мкА

Жалпы жағдайы

бұзылмаған

Перифириялық қан көрінісі

өзгеріссіз