1. Тақырыбы: Акушерлік жарақат. Рубежді бақылау.

2. Мақсаты: ананың босану жолдарының жарақаттараның негізгі себептерін диагностикалауды және жедел көмекті көрсетуді студенттердің біліміне сүйене отырып үйрету.

3. Оқыту міндеті:

● Босану жолдарындағы жұмсақ тіндерінің зақымдалуын диагностикалауды студенттерге үйрету.

● Жатырдың және жатыр мойнының жыртылуын диагностикалауды студенттерге үйрету.

●Қан ағу кезінде жедел көмек көрсетуді студенттерге үйрету.

●Жатыр мойнының және босану жолдарындағы жұмсақ тіндердің зақымдалуы кезінде тігіс салумен студенттерді таныстыру.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

• Вульваның, қынаптың және аралықтың жыртылуы. Клиникалық көрінісі және диагностикасы. Емі.

• Жатыр мойнының жыртылуы. Клиникалық көрінісі және диагностикасы. Емі.

• Жатырдың жыртылуы. Жіктелуі. Этиологиясы және патогенезі. Клиникалық көрінісі және диагностикасы. Емі.

• Босануадан кейінгі жыланкөздер. Себебі. Клиникалық көрінісі және диагностикасы. Емі.

• Қасаға буынының ажырауы және жыртылуы. Клиникалық көрінісі және диагностикасы. Емі.

5.Сабақ жүргізу мен оқыту әдісі:

1. Студенттердің бастапқы білім деңгейін бақылау.

2. Кіріспе.

3. Кіші топта жұмыс жасау.

4. Кіші топтағы жұмыстың қорытындысын талқылаудағы студенттердің интерактивті презентациясы.

5. Қортындысы.

6. Алған білімдерін қортынды бақылау ( сұрақтар, тесттар, ситуациялық есептер).

6. Әдебиеттер:

Орыс тілінде

Негізгі:

1. Акушерство: учебник + СД /под ред. Г.М.Савельевой, В.Г.Бреусенко. – М., ГЭОТАР-Медиа, 2008.

2. Бодяжина В.И., Жмакин К.Н. Акушерство- М.,2002.

Қосымша:

3. Клинические рекомендации. Акушерство и гинекология. Вып.2. Под ред. В.И.Кулакова. – М., ГЭОТАР-Медиа, 2008.

4.Л.А. Лысак. Сестринское дело в акушерстве и гинекологии. Ростов на Дону, Феникс, 2004.-С 79-89.

Қосымша:

1.Г.М. Савельева.- Акушерство.-Москва.- М, 2000.

2. Г.М. Савельева, Л.Г. Сиченава.- Акушерство и гинекология. ГЭОТАР. - М, 1997.

Қазақ тілінде

негізгі:

1. Бейсембаева Р.С., Раисова Ә.Т., Нұрқасымова Р.Ғ. «Акушерия». Алматы, «Білім», 2004ж.

2. Көзденова Р.Ә., Сейітмәмбетова Н.Қ. «Гинекология» Алматы, 2001ж

қосымша:

3. Нұрқасымұлы Жомарт. Гинекология - Алматы, 2007ж.

4. Ошибаев Н.Н., Нұрқасымұлы Ж. Акушериялық және гинекологиялық операциялар- Алматы, 2006 ж.

7. Бақылау (сұрақтар, тесттар, ситуациялық есептер)

Сұрақтар.

1. Босану жолдарындағы жұмсақ тіндерінің жарақатының себептері.

2. Жатыр мойнының жыртылуына әкелетін факторлар.

3. Жатырдың жыртылуының этиологиясы мен патогенезі.

4. Жатырдың жыртылуының «типтік» классикалық клиникасы.

5. Миометридің гистопатиялық өзгерісіндегі жатыр жыртылуының ерекшеліктері.

6. Қасаға буынының жыртылуы мен ажырауының клиникалық көрінісі.

7. Ананың босану жарақатының емі.

СОӨЖ №17

1. Тақырыбы: Акушерлік жарақат

2. Мақсаты: ананың босану жолдарының жарақаттараның негізгі себептерін диагностикалауды және жедел көмекті көрсетуді студенттердің біліміне сүйене отырып үйрету.

2. Оқыту міндеті:

• Босану жолдарындағы жұмсақ тіндерінің зақымдалуын диагностикалауды студенттерге үйрету.

• Жатырдың және жатыр мойнының жыртылуын диагностикалауды студенттерге үйрету.

• Қан ағу кезінде жедел көмек көрсетуді студенттерге үйрету.

• Жатыр мойнының және босану жолдарындағы жұмсақ тіндердің зақымдалуы кезінде тігіс салуды студенттерге таныстыру.

4. Сабақ жүргізу түрі: босану залында жұмыс, акушерлік жарақат бойынша қауіп тобын бөлу, фантоммен жұмыс жасау.

5. Тақырып бойыншы тапсырмалар:

1. Босану залында жұмыс жасау, акушерлік жарақат бойынша қауіп тобын бөлу,.

2. Босану залында жұмыс жасау, жатыр мойнын айнамен карау;

3. Босану залында жұмыс жасау, қынапты қарау;

4. Босану залында жұмыс жасау, жатыр мойнын, қынапты, аралықты тігу кезінде ассистент болу;

5. Қан тобын және резус факторын анықтау;

6. Босану залында жұмыс жасау, босанғаннан кейінгі ерте кезеңде босанған әйелді бақылау;

7. Әр түрлі әдіспен қан шығынының көлемін анықтау;

8. Босанған әйелдің артериялық қан қысымын, пульсін өлшеу;

9. Жатыр түбі биіктігін өлшеу;

10. Фантомда жұмыс жасау, босанғаннан кейінгі ерте кезеңде жатыр қуысын қолмен тексеру;

11. Босанғаннан кейінгі бөлімшеде жұмыс жасау, қасаға буыны ажырап босанған әйелді курациялау, жүргізу әдісі.

1. Үлестіру материалдары: Акушерия және неонатология бойынша негізгі клиникалық хаттамалар мен ҚР ДСМ бұйрықтары.

7. Әдебиеттер:

Орыс тілінде

Негізгі:

1. Акушерство: учебник + СД /под ред. Г.М.Савельевой, В.Г.Бреусенко. – М., ГЭОТАР-Медиа, 2008.

2. Бодяжина В.И., Жмакин К.Н. Акушерство- М.,2002.

қосымша:

3. Клинические рекомендации. Акушерство и гинекология. Вып.2. Под ред. В.И.Кулакова. – М., ГЭОТАР-Медиа, 2008.

4.Л.А. Лысак. Сестринское дело в акушерстве и гинекологии. Ростов на Дону, Феникс, 2004.-С 79-89.

Қосымша:

1.Г.М. Савельева.- Акушерство.-Москва.- М, 2000.

2. Г.М. Савельева, Л.Г. Сиченава.- Акушерство и гинекология. ГЭОТАР. - М, 1997.

Қазақ тілінде

негізгі:

1. Бейсембаева Р.С., Раисова Ә.Т., Нұрқасымова Р.Ғ. «Акушерия». Алматы, «Білім», 2004ж.

2. Көзденова Р.Ә., Сейітмәмбетова Н.Қ. «Гинекология» Алматы, 2001ж

қосымша:

3. Нұрқасымұлы Жомарт. Гинекология - Алматы, 2007ж.

4. Ошибаев Н., Нұрқасымұлы Ж. Акушериялық және гинекологиялық операциялар- Алматы, 2006ж.

7. Бақылау (сұрақтар, тесттер, ситуациялық есептер)

Сұрақтар.

1. Босану жолдарының жұмсақ тіндерінің жарақатының себептері.

2. Жатыр мойнының жыртылуына әкелетін факторлар.

3. Жатырдың жыртылуының этиологиясы мен патогенезі.

4. Жатырдың жыртылуының «типтік» классикалық клиникасы.

5. Миометрийдің гистопатиялық өзгерісіндегі жатыр жыртылуының ерекшеліктері.

6. Қасаға буынының жыртылуы мен ажырауының клиникалық көрінісі.

7. Ананың босану жарақатының емі.

8. Жарақат кезіндегі қан ағудың ерекшеліктері

БЛОК №5. Босану патологиясы

№ 17 Сабақ. Акушерлік жарақат

Бастапқы білім деңгейінің тесттері

1. Босану жолындағы жұмсақ тіндердің жарақаты алғаш босанушыларда жиі кездеседі:

Иә

Жоқ

2. Аралықтың жарылуының I сатысында - артқы жабысқақтың, қынаптың төменгі үштен бірі және де жамбас түбі бұлшықеттерінің бүтіндігі бұзылады

Иә

Жоқ

3. Жатырдың жыртылуы клиникалық ағымына байланысты жыртылу қаупі, басталған, жыртылған деп бөлінеді:

Иә

Жоқ

4. Аралықтың жыртылуының II сатысына аралықтың 2 см-ден жоғары, бірақ 1 см қынап күмбезіне жетпей жыртылуы жатады:

Иә

Жоқ

5.Нәрестенің туылуына механикалық кедергінің болуы жатыр жыртылуының патогенезінде басты фактор болып табылады:

Иә

Жоқ

6. Жатырдың босаңсуы және шамадан тыс жоғарыдан қысымның түсуінің бірігіп кездесуі, сол сияқты бөлінбеген бала жолдасын кіндіктен күшпен тартужЖатырдың айналуына алып келеді:

Иә

Жоқ

7. Әсіресе, қалыпты жамбас өлшемдерімен әйелде физиологиялық босану кезінде қасаға буынының ажырауы немесе жыртылуы болуы мүмкін:

Иә

Жоқ

8. Өздігінен пайда болған зәр –жыныс жыланкөздері жаншылу, өліеттену және де зәр шығыру жолдары мен қынап тіндерінің сылынуы салдарынан түзіледі:

Иә

Жоқ

9. Көбінесе жыртылу жатырдың төмегі сегменті аймағында кездеседі:

Иә

Жоқ

10. Жатыр денесінің жиырылғандығына қарамастан қынаптан қанағу жатыр мойнының жыртылуына тән:

Иә

Жоқ

БЛОК №5. Босану патологиясы

№ 17 Сабақ. Акушерлік жарақат

Бастапқы білім деңгейінің тесттерінің жауаптары

1. Иә

2. Жоқ

3. Иә

4. Иә

5. Иә

6. Иә

7. Жоқ

8. Иә

9. Иә

10. Иә

БЛОК №5. Босану патологиясы

№ 17 Сабақ. Акушерлік жарақат

Қорытынды білім деңгейінің тесттері

1. Ірі нәрестені босанған әйелде босану жолдарын айнамен қарау кезінде жатыр мойнының 3см-ге дейін, бірақ қынап күмбезіне жетпей жыртылуы байқалды. Диагноз қойыңыз:

А) жатыр мойнының жыртылуы, І дәрежесі

Б) жатыр мойнының жыртылуы, ІІ дәрежесі

В) жатыр мойнының жыртылуы, III дәрежесі

Г) жатыр мойнының жыртылуы, IV дәрежесі

Д) жатыр мойнының жыртылуы, V дәрежесі

2. Салмағы 4300,0 грамм нәресте босанған әйелде жатыр мойнын айнамен қарағанда жатыр мойнында қынап күмбезіне дейін жеткен қанталаған жыртылу байқалды. Диагноз қойыңыз:

А) жатыр мойнының жыртылуы, I дәрежесі

Б) жатыр мойнының жыртылуы, II дәрежесі

В) жатыр мойнының жыртылуы, III дәрежесі

Г) жатыр мойнының жыртылуы, IV дәрежесі

Д) жатыр мойнының жыртылуы, V дәрежесі

3. Ірі нәресте босанған әйелде қасаға буынының ажырауы диагностикаланды. Дәрігерлік тактика:

А) қасаға сүйегінің буындасуын операциялық жолмен қосу, сосын травматологта емделу

Б) төсектік тәртіп, жамбасты тығыз дәкемен байлау, травматологта емделу (ортопедиялық гамак)

В) жартылай төсектік тәртіп, жамбасты тығыз дәкемен байлау, травматологта емделу (ортопедиялық гамак)

Г) дәрілік ем: аурусыздандыратын препараттар, кальций препараты, витаминдер

Д) жамбасты тығыз дәкемен байлау, травматологта емделу (ортопедиялық гамак)

4.Босанудың бірінші кезеңінде жыныс жолдарынан қан ағуға алып келетін жиі себептер болып табылады:

А) жатыр мойнының жыртылуы

Б) жатырдың жыртылуы

В) босану әрекетінің әлсіздігі

Г) қынаптың жыртылуы

Д) аралықтың жыртылуы

5. Босанғаннан кейінгі жыланкөздің пайда болу себебі:

А) жатыр мойыны мен қынаптың жыртылуы

Б) шапшаң және қарқынды босану

В) кіші жамбастың бір жазықтығында нәресте басының ұзақ тұруы

Г) қуық пен тік ішекті уақытынан бұрын босату

Д) жүктілік кезінде ұзақ уақыт кольпит болса

6. Аралықтын жыртылуының III дәрежесін тігуде аурусыздандырудың қандай тәсілі қолданылады:

А)жергілікті инфильтрациялық анестезия

Б) спиналды анестезия

В) перидуралды анестезия

Г) инемен емдеу

Д) жалпы наркоз

7. Ортаңғы сызық бойымен аралықты кесу аталады:

А) эпизиотомия

Б) перинеотомия

В) лапаротомия

Г) амниотомия

Д) симфизиотомия

8.Қайта босанушы жүкті әйел мерзімі жеткен жүктілікпен босану әрекеті басталғанына 2 сағат болғанда келіп түсті. Бірінші жүктілігі кесар тілігімен аяқталған. Операциядан кейінгі кезең тігістің іріндеуімен асқынды. Тері жабындылары бозғылт, пульс 110 рет минутына. АҚҚ 100/80 мм.с.б.б. Ішін пальпациялаған кезде жатыр контуры анық емес, қасаға үстінде аурушылдық байқалады, құрсақтың сол жақ бүйірінде нәрестенің ұсақ мүшелері анықталады. Нәрестенің жүрек соғысы естілмейді.

PV: жатыр мойыны жайылған, жатыр ернеуінің ашылу 2 см, қағанақ қуығы бүтін, нәресте басы кіші жамбас кіреберісіне бекітілген. Диагноз қойыңыз:

А) Мерзімі жеткен жүктілік. Босанудың I кезеңінің әлсіздігі. Нәрестенің интранаталдық өлімі

Б) Мерзімі жеткен жүктілік. Босанудың II кезеңі. Жатырдың тігіс бойымен жыртылуы. Нәрестенің интранаталдық өлімі.

В) Мерзімі жеткен жүктілік. Босанудың I кезеңі. Жатырдың тігіс бойымен жыртылуы. Нәрестенің интранаталдық өлімі.

Г) Мерзімі жеткен жүктілік. Жатырдың тігіс бойымен жыртылуы. Нәрестенің интранаталдық өлімі.

9. Қалыпқа келмеген жатыр мойнының жыртылуы алып келеді:

А) цервикалды каналдың полипына

Б) қайталанып отыратын кольпитке

В) истмика-цервикалды жетіспеушілікке

Г) жатыр мойының полипына

Д) бартолин бездерінің кистасына

10. Жатырдың жыртылуының гистопатикалық себептеріне жатады:

А) тар жамбас

Б) бастың асинклитикалық бекуі

В) ірі нәресте

Г) нәрестенің көлденең жатуы

Д) жатыр тыртығы

БЛОК №5.Босану патологиясы

№ 17 сабақ. Акушерлік жарақаттар

Қорытынды білім деңгейінің тесттерінің жауаптары

1. Б

2. В

3. Б

4. А

5. В

6. Д

7. Б

8. В

9. В

10. Д