2.Сульфоқышқылдардың хлорангидридінің түзілуі

Сульфоқышқылға немесе оның тұздарына бес хлорлы фосформен немесе тионихлоридпен әрекеттеу арқылы сульфоқышқылының хлорангидридін (сульфохлоридін) алуға болады:

SO₂OH

бензол сульфоқышқылы немесе PCl₅ SO₂Cl + POCl₃ + HCl

SO₂Na хлорангидрид

бензол сульфоқышқылының

натрий тұзы

қыздыру O

СН₃ SO₂ОNa+ PCl₅ СН₃ S-Cl +POCl₃+NaCl

O

натрий-п-толуол-сульфанаты

Кейде ароматты көмірсутектерді хлорсульфон қышқылының (ClSO₃H) артық мөлшерімен тікелей әрекеттеу арқылы да сульфохлорангидридке айналдыруға болады:

+ ClSO₃H SO₂OCl + H₂SO₄

бензол хлорсульфон бензолсульфохлорангидрид

қышқылы

O O

С Н₃ – С – NH + ClSO₃H СН₃ –С – NH SO₂Cl

ацетаналид бензол сульфохлорангидридінің п-

ацетоамиді

Сульфоқышқылдың басқа функционалдық топтарын алуда, сульфохлоридтің аралық қосылыс ретінде маңызы өте үлкен, себебі оларды сульфоқышқылдан тікелей алуға болмайды. Сульфохлоридке спиртпен немесе фенолмен әрекеттеп-күрделі эфир, амиакпен-амид т.т. Бұл реакциялардың жылдамдығын көтеру үшін, процесті негізбен қатасуымен жүргізеді.

3.Сульфоқышқылдың амидін алу

SO₂Cl + 2 NH₃ SO₂NH₂ + NH₄Cl

Сульфоқышқылдардың амиды негіздің әрекетімен емес, қышқылдың судағы ыстық ерітіндісімен гидролизденіп сульфоқышқыл мен аммиак түзеді және карбон қышқылының амидіне қарағанда, сульфоқышқыл амидінің гидролизденуі баяу, өте жай жүреді:

75% H₂SO₄

ArSO₂NH₂ + H₂O ArSO₃H +NH₄

^{қыздыру}

сульфоқышқыл амиді сульфоқышқыл

Карбон қышқылдарына қарағанда, сульфоқышқыл күштірек қышқылдар; сульфо тобы (ArSO₂) –ОН топтан сутегінің үзілуіне өте үлкен әсер етеді, ал ацил-тобы (RCO) –OH тобынансутегі протонын жай бөледі. Сол сияқты, сульфо тобы, амид тобының протонында NH₂-тобынан жеңіл бөледі.

O О -

Ar-S- NH₂ + ОН Ar–S–NH

O O

суда ерімейді суда ериді