3.1.2 Беттік сулардың күйі

Шаруашылық- тұрмыстық және «ауыз су» ГОСТу 2874-82 бойынша судың көрсеткіштері үшін шектік жіберілетін концентрациялар келесілер:

Хлориды(CL ) - 350 мг/л

Сульфаты(SO ) - 500 мг/л

Общая минерализация

(сухой остаток) - 1000 мг/л

Общая жесткость - 7,0 мг.экв/л

Водородный показатель(рН) - 6,0 - 9,0

АО «ПетроКазахстан» ай сайын беттік суқоймаларынан судың пробасынжүргізеді және лабораторияда оның анализін алады.

Жақын жерлерде жатқан суайдындардан алынған анализ пробасы бойынша хлоридтер бойынша (367-497 мг/л) ПДК жоғарылауын және жалпы минералдануын көрсеткен.

3.2 Жер асты ауыз су көздерінің күйлері

Шаруашылық ауыз су сулары үшін шектік ықтимал концентрациялары «беттік сулардың күйі» тарауында берілген.

Елді мекендердің шаруашылық ауыз су суымен қамтылуы бұлақтардың тұтқышында, құдықтарда және артезианды скважиналарда алынады.

ОАО «ПетроКазахстан» лабораториясы әрдайым ауыз су көздерінен (артезианды скважиналардан, бұлақтардан, құдықтардан) судың сынама сұрыпын жүргізіп отырады.

Елді мекендердің ауыз су көздерінің сулары барлық параметрлері бойынша «ауыз су» ГОСТ нормасына жауап береді.

Шаруашылық ауыз су сумен қамтуының барлық көздерінің ортақ кемшілігі қорек аумағында санитарлы қорғаудың бекітілген және көрсетілген аймақтарында болмауы. Қорек көздерінің көбісі гидрогеологиялық зерттеулер жүргізілмей және арнайыландырылған жобалық ұйымның қатысуынсыз жабдықталған .осының салдарынан, артезианды скважиналар мен бұлақтардың қоректену облысында тұмшалығы қамтамасыз етілмеген мұнай өндірістік және басқа да обьектілер пайда болған. Сондықтан да шаруашылық ауыз сумен қамту көздерінің ластану қаупі бар. Ласталмай тұрғанда жер асты ащы сулары көздерінің санитарлық қорғау зонасын орналастыру және негіздеу бойынша есептеудің жобалық жұмыстары мен арнайы зерттеулер жүргізу керек.

3.2.1 Мүмкін болатын ластау көздерінің сипаттамасы

Мұнайды бұрғылау, жинау және тасымалдау кезінде топырақ және грунт ластану жерлері болады. Оны ауызша үш типке бөлуге болады: мұнаймен ластану, мұнай өндірістік ағын суларымен ластану (НСВ) және аралас (мұнаймен және НСВ).

Ластанудың бірінші түрінде топырақтың құнарлылығының жоғалуы өсімдіктерге жеңіл бензин фракцияларының әсерімен және ауыр көмірсутегілерімен мазуттау себебіне байланысты топырақ қасиетінің агрохимиялық және биологиялық нашарлауымен байланысты. Микрофлора арасында өсімдіктерді қоректік заттарменқамтамасыз ету деңгейін төмендететін сапрофитті бактериялар саны көбеюде. Топырақ , марганец, молибден, кобальт, қорғасын, мырыштың микроэлементті құрамы өзгереді.

Топырақтың ластануы топырақ құрылысының бұзылуын, топырақтың тұздануын(хлоридтермен), сулы-физикалық қасиетті нашарлатады және егінді қабаттың тығыздалуын және гумусты заттардың бұзылуын тудырады.

Ластанудың аралас түрі (суланған мұнай) топыраққа қиындау әсер етеді. Бұл кезде битумды сорлар пайда болады, микрофлора мен фаунаның ұзақ жәбірленуі байқалады.

Топырақтың ластануы мұнай құбырларының герметизациясының бұзылуында, ағын сулардың су айдындарында, ДНС,КНС сұйықтардың ағып кетуінде, ұңғымаларда жөндеу жүргізгенде және т.б. жағдайларда болады.

Құмкөл кен орнында 2003 жылы 40,4га жер ластанған болатын. Олардың 28 га бұзылған (заезжено), 4,5 га мазутталған, 7,9 га тұздалған. Қалпына келтіріліп, жер пайдаланушыларға берілгені 40,4 га, олардан:мазутталғаны -4,5 га, тұздалғаны -7,9 га және тапталғаны -28 га.

2003 жылы аудан бойынша мұнай құбырларының 106 үзілуі болған, олардың шығыс линиясы 97 және арынды линиясы 9. Ағын сулы су айдындарында 25 үзіліс болған (14 келтіруші және 11 айырушы линияларда).ұңғымада жөндеу жұмыстарының саны: ағымдық -68 және жерасты -105.