12 Дарс. Феъли нафй

Феъли нафй музореъ каби тусланади. Қочмайди, қочирилмайди.

шах- си	музаккар			муаннас
	1	2	Жамъ	1	2	жамъ
غائب	لا يَفَُرَّ	لا يَفَُرَّانِ	لا يَفَرُّونَ	لا تَفَُرَّ	لا تَفَُرَّانِ	لا يَفَْرِرْنَ
مُخاطَب	لا تَفرِّ	لا تَفرِّانِ	لا تَفرِّونَ	لا تَفِرِِّينَ	لا تَفِرِّانِ	لا تَفْرِرْنَ
مُتَكَلِّم	لا أ فِرُِّ					لا نفَِرُّ
غائب	لا يُفَُرَّ	لا يُفَُرَّانِ	لا يُفَرُّونَ	لا تُفَرَّ	لا تُفََرَّانِ	لا يُفَرَِرْنَ
مُخاطَب	لا تُفرِّ	لا تُفرِّانِ	لا تُفَرِّونَ	لا تُفَرِِّينَ	لا تُفَرِّانِ	لا تُفْرَِرْنَ
مُتَكَلِّم	لا أ ُفَرُِّ					لا نُفََرُّ

Амри белом.

Амри беломни маълум феъли музоре мухотабидан 4 қоидага биноан олинади. تَفرِّ феълининг айн боби касрали бўлгани учун унинг охирини 3 хил ўқиш мумкин.

музаккар			муаннас
1	2	жамъ	1	2	жамъ
فِرَّ	فِرَّا	فِرُّوا	فِرِّي	فِرّا	إفْرِرْنَ

Жамъи муаннас сиғасида кейинги ر сокинли бўлиб қолгани учун идғом шарти бузилган ва у ечилиб кетган.

.

Амри бо-лом.

Қочсин, қочирилсин

шах- си	музаккар			муаннас
	1	2	жамъ	1	2	жамъ
غائب	لِيَفَُرَّ	لِيَفَُرَّا	لِيَفَرُّوا	لِتَفَُرَّ	لِتَفَُرَّا	لِيَفَْرِرْنَ
مُتَكَلِّم	لِأ فِرُِّ					لِنَفَِرُّ
غائب	لِيُفَُرَّ	ْ لِيُفَُرَّا	لِيُفَرُّوا	لِتُفَُرَّ	لِتُفَُرَّا	لِيُفَْرَِرْن
مُخاطَب	لِتُفرِّ	لِتُفرِّا	لِتُفَرِّوا	لِتُفَرِِّي	لِتُفَرِّا	لِتُفْرَِرْنَ
مُتَكَلِّم	لِأُفَـرُِّ					لِنُفَـرُّ

Феъли наҳй.

Феъли наҳй қилмасликни талаб қилинадиган феъл бўлиб аввалигаلا ноҳияни олиб келинади. У феъли жаҳд каби тусланади. Қочмасин, қочирилмасин.

шах- си	музаккар			муаннас
	1	2	жамъ	1	2	жамъ
غائب	لا يَفَُرَّ	لا يَفَُرَّا	لا يَفَرُّوا	لا تَفَُرَّ	لا تَفَُرَّا	لا يَفَْرِرْنَ
مُخاطَب	لا تَفرِّ	لا تَفرِّا	لا تَفرِّوا	لا تَفِرِِّي	لا تَفِرِّا	لا تَفْرِرْنَ
مُتَكَلِّم	لا أ فِرُِّ					لا نفَِرُّ
غائب	لا يُفَُرَّ	لا يُفَُرَّا	لا يُفَرُّوا	لا تُفَرَّ	لا تُفَرَّا	لا يُفَْرَِرْنَ
مُخاطَب	لا تُفرِّ	لا تُفرِّا	لا تُفَرِّوا	لا تُفَرِِّي	لا تُفَرِّا	لا تُفْرَِرْنَ
مُتَكَلِّم	لا أُ فِرُِّ					لا نُفَرُّ

Исми замон ва исми макон.

مَفِرٌّ бўлиб аслида مَفْرِرٌ эди, айн боби касрали феъллардан бўлгани учун шу вазнда келган, 5 қоидага асосан идғом қилинди.

воҳид	тасния	жамъ	маъноси
مَفِرٌّ	مَفِرَّانِ	مَفارُّ	қочишнинг жойи ва вақти

Исми олат.

воҳид	тасния	жамъ	маъноси
مِفْرارٌ	مِفْرارانِ	مَفاريرُ	қочишнинг 1,2,кўп асбоби.

Бу ерда икки бир хил ҳарф қўшни бўлиб келмагани учун идғомнинг биринчи шарти бузилган.

Исми тафзил.

أفَرُُّ бўлиб аслида أفعـَلُ... أفرَرُ эди, биринчи ر нинг ҳаракатини ف га олиб берамиз ва идғом қиламиз. Муаннаси فُرّى бўлиб аслида فُعْلَى... فُرْرَى эди, бунда ҳам 5 қоидага асосан идғом қиламиз.

музаккар			муаннас
1	2	жамъ	1	2	жамъ
أفَرُّ	أفَرَّنِ	أفَرّوُنَ	فُرّى	فُرَّيانِ	فُرّياتٌ