Бббббббббб

Битумдар мен олардың түрлері. Битумның қасиеті үш компоненттің асфальттың, смоланың және майдың көлемдерінен тәуелді. Асфальттық-бетондардың әр-түрлілігі: Құмдық асфальттық-бетон бұрыннан битумдық-минералдық материал ретінде баяғыдан белгілі. Ерекшеліктері: бағасы төмен, құмды тастардың фракциялануын қажет етпейтді, мықтылығы жағынан құмды тасыт асфальттық-беттоннан қарағанда өте жақсы.Мұнайлық битумдар табиғиға қарағанда 5...6 есе артық.Жолдық автобитумдар: тотықтырылған – бұл дегеніміз мұнайды өндіру кезінде пайда болатын қалдық продуктылардың және продуктылардың тотықтырылуы.Гудрон – бұл мазут пен бутимның арасындағы продукт.БАЗ – бет жағының активті заттары, бұл беткі жағының минералдық дәндерінің (карбон қышқылдарының кальцийлері) тұтасуын жақсартады.Минералдық ұнтақ – ұсақталған ізбестік немесе доломит, бұл минералдық дәндермен асфальтты байланыстыратын зат.Табиғи битумоминоздық материалдар – бұл битуммен сіңірілген әр түрлі табиғи жыныстары (ізбестер, құмдықтар, долмиттар және т.б.). олардың құрамында 10-нан 80 %-ға дейін битум бар.

Гггггггггг

Грунттың көлемдік салмағы.Көлемдік салмағы деп табиғи орналасқан грунттың салмағын айтады. Көлемдік салмағы табиғи орналасқан грунттың салмағының табиғи орналасқан көлемінің қатынасымен анықталады.құмның мәні аз, ал саздікі көп. Тау жыныстарының көлемдік салмағы ,шөмішкі типті жұмыс органдарының грунттарының салмағын анықтағанда көлемдік салмақ қолданылады.

Грунттың үлестік салмағы.Үлестік салмақ деп грунттың қатты бөлімдерінен тұратын салмақты айтады. Үлестік салмақ грунттың қатты бөлшектерінің салмағы осы бөлімшелерді ығыстырғанда пайда болатын сұйықтықтың көлемінің қатынасымен анықталады.

Грунттың дымқылдылығы.Дымқылдылық грунттың ішіндегі сулардың көлемімен сипатталады. Дымқылдылық грунттағы сулардың салмағының құрғық грунттың салмағымен анықталады, %-бен көрсетілген.Әдетте құмдық-саздық грунттардың дымқылдылығы өз шегінде болады. Сазды грунттардың саны, құмды грунттардың санынан аз. Дымқылдылық грунттардың механикалық қасиеттеріне мәнді әсерлерін тигізеді. Дымқылдылық көбейгенде грунттың мықтылығы және оның тасымалдану тәсілі, және сонымен қатар грунтты кескенде күш көрсету әрекеттері төмендейді.

Грунттың қопсытылуы.Грунттың қопсытылуы грунтты өндіру барысында оның көбеюімен сипатталады. Қопсыту коэфиценттерімен анықталады. Ал ол қопсытылған қалпындағы грунттың көлемінің табиғи қалпының қатынастарымен анықталады.Грунтты қопсыту түсінінгінде деп грунттың нығыздалып, тығыздалған табиғи қалпын сипаттайтын қалдықты қопсыту ескерілуі керек (жаңбыр, сулардың әрекеттерінен).Қалдықты қопсытулардың мәні шегінен аспайды.

Грунттың ұсақ тетіктілігі.Грунттың ұсақ тетіктілігі грунттағы ұсақ тетіктер көлемімен сипатталады. Грунттағы ұсақ тетіктер көлемінің, барлық грунттар көлемінің қатынасымен анықталады, %-да.Грунт ұсақ тектілі болса, онда ол қопсылған болады және олардан грунттың мықтылығы шамалы болады.

Грунттың иілімділігі.Грунттың иілімділік сыртқы күштер әсерімен көлемін өзгертусіз және бұзылусыз өзінің формасын өзгертетін грунттың қасиетін сипаттайды. Иілімділік байланған және байланбаған грунттарда болады. Иілімділік белгілі бір дымқылдылық болған жағдайда пайда болады. Бұл дымқылдылықтың жоғарғы шекі болып ағымдылық шекара, ал төменгі шегі болып домалату шекарасы болып табылады. Грунттың иілімділік сандарының бөлінулері

№ р.р.	Грунттардың түрлері	Иілімділіктер саны
1.	Құмдақ	1-ден 7-ге дейін
2.	Саз бен құмнан тұратын жыныс	7 ден 17-ге дейін
3.	Саз	17-ден 35-тен асады.

Грунттың жыбысқақтығы.Грунттың жабысқақтылығы машиналардың жұмыс органдарына және олардың жұмыс органдарына грунт жабысатын қабылеттіліктермен сипатталады. Жабысқақтық байланған және аз шамалы байланған грунттарда болады. Груттың жабысу күшінің үлесінің мәні

№ р.р.	Грунттардың түрілері	Жабысу күшінің үлесінің мәні, Н/м2
1.	Саз	700-800
2.	Саз бен құмнан тұратын жыныс	400-600
3.	Құмдақ	100-300

Түрлілігі

Түрлілігі - бұл грунт бөлшектерінің үлкен төзімділікпен машиналардың жұмыс органдарына және олардың тозуларына әрекет ету қабілеттіліктермен сипатталады. Осының нәтижесінде жұмыс оргнадарының параметрлері және кесу шарттары да өзгереді. Түрлілік көбінесе құмды грунттарда болады, себебі олардың көптеген бөліктері үшкір жиекті.

Грунттардың ішкі үйкеліс коэфиценті (грунт пен грунттың үйкелісінің коэфиценті).Грунттың ішкі үйкеліс коэфиценті грунттың қатты бөліктерінің орындарын ауыстыру шартындағы бір-бірімен үйкелісін сипаттайды. Грунттың ішкі үйкеліс коэфицентінің көмегімен машиналардың жұмыс органдарының толықтыру мүмкіндіктері анықталады. Грунттың ішкі үйкеліс коэфиценті грунттң типінен тәуелді.Грунттың ішкі үйкеліс коэфиценттерінің мәні

№ р.р.	Грунттардың түрлері	μ1 ішкі үйкеліс коэфиценті
1.	Құм	0,53-0,6
2.	Құмдақ	0,65-0,8
2.	Саз бен құмнан тұратын жыныс	0,8-1,1
3.	Саз	0,95-1,2

Грунттың сыртқы үйкеліс коэфиценті (металл мен грунттың үйкелісінің коэфиценті).

Грунттың сыртқы үйкеліс коэфиценті грунттың машиналардың жұмыс органдарынан орын ауыстыру қабілеттілігімен сипатталады. Коэфицент грунттың типінен, дымқылдығынан және жұмыс органының жұмыс органының жоғарғы жағдайынан тәуелді болып келеді. Өндіру қиындықтарына қарай грунттардың бөлінулеріҚұрылыста грунттар өндіру қиындықтарына қарай грунттар өндірістік мақсатта бөлінеді. Өндіру қиындықтары грунттың тығыздығынан тәуелді, ал олар динометриялық плотнометрмен ДорНИИ деп аталатын стандартты инструментпен анықталады.

ЖЖЖЖЖЖЖЖЖЖ

Жұмыс мүшелердің жіктелемі. Машиналардың жұмыс органдарыМашиналардың жұмыс органдарының құрылымы оның қандай операция атқаратындығымен анықталады. Бұл тек қана грунтты массивтен бөлу, оны бөлу және араластыру, бөлу және оның құрылымы және т.б. Осыны ескере отырып, машиналардың негізгі жұмыс органдары келесілерге бөлеміз.1.Тіс.Тіс тек қана грунтты жалпы массивтан бөлуге ғана қолданыладыОл қопарғыштардың, кирковщмктердің, қопарғыштардың және басқа машиналардың жұмыс органдарының бөлек кескіш элекменттерінің құрылымында (б сур.) соқаларда, шөміштерде және т.б. өз бетінше жұмыс істейтін жұмыс органы ретінде қолдануға болады .Тістің негізгі параметрлері:1.тістің ұзындығы (b) – жұмыс органының құрылымынан және машиналардың күштік параметрлерінде тәуелді қолданылады.2.тістің жалпақтығы (1) - жұмыс органының құрылымынан және мықтылығынан тәуелді қолданылады.1.Бұрыштар:а) кесу бұрышы σ=35-50 ;б) құру бұрышы β= 30-40;в) артқы бұрыш α=5-7. Құмдақтар мен құмдар байланбаған және аз байланған грунттарға жатады, ал саз бен құмнан тұратын тау жыныстары байланғанға жатады. 2. Отвал.Отвал жалпы массивтан жоңқаны бөлуінуі мен грунттың қалыптасуына және сонымен қатар жер бетінде орын ауыстыруларына арналған.Ол көбінесе бульдозерлерің және автогрейдерлердің жұмыс құралы ретінде қолданылады.Негізгі параметрлері болып:1) Отвалдың биіктігі – Но – базалық машиналардың ауыртпалық мүмкіндіктерінен тәуелді.2) Отвалдың жалпақтылығы – Во – ол базалық машиналардың жалпақтығынан тәуелді құрылымдық қабылданылады.3) Күнқағарының биіктігі – Нк – отвалдың типінен және грунтты өндіру қасиеттерінен тәуелді.4) Отвалдың қисықтығының радиуысы – Rо – грунттың өңдеу типінің құрылымынан тәуелді қабылдаймыз.5) Бұрыштары. Ожау.Ожау грунттың құрылымын ішке орналастыру үшін грунтты кесуге арналған.Ожау экскаватор мен скреперлердің жұмыс органдары ретінде қолданылады.Негізі параметрлері болып:1.ожаудың сыйымдылығы – Qк;2.ожаудың жалпақтылығы - Dк;3.ожаудың биіктігі – Нк;4.ожаудың ұзындығы – Lк;5.бұрыштары.а) тістері бар ожау үшін:.б) кесетін пышақтары бар ожау үшін.Кейбір машиналар әр мінезді жұмыстарды атқара алады, мысалыға алатын болсақ, бүльдозерлер құрылысы алаңын дайындайды және жер төсеміне жұмыс атқара алады, яғни негізгі жұмысымен қоса көмекші жұмысты да атқара алады.

Жіктелім, сепарация, тарсылдауСепарация (лат. separatio — отделение) — в технике, различные процессы разделения смешанных объёмов разнородных частиц смесей жидкостей разной плотности, эмульсий, твёрдых материалов, взвесей твёрдых частиц или капелек в газе.Процесс сепарации.При сепарации не происходит изменения химического состава разделяемых веществ. Сепарация возможна если присутствуют различия в характеристиках компонентов в смеси: в размерах твёрдых частиц, в их массах, в форме, плотности, коэффициентах трения, прочности, упругости, смачиваемости поверхности, магнитной восприимчивости, электропроводности, радиоактивности и других.Свойства, отличающие продукты сепарации, не обязательно должны совпадать с признаками, по которым разделяют смесь компонентов в производстве. К примеру, при сепарации побочной породы и угля продукты при одинаковой плотности могут содержать разное количество золы, отличающий качественный уголь. В самом процессе сепарации принимает участие очень большое количество отдельных мелких частиц, среди которых встречаются частицы с промежуточными свойствами по отношению к необходимыми признаками. Из исходной смеси после промышленных сепараций не могут получиться абсолютно чистые фракции разделяемых компонентов, а лишь продукты с преобладающим их содержанием.

ҚҚҚҚҚҚҚҚҚҚ

Құрылысы автоматтандыру мен механикаландырудың мәні. Құрылыс, жол және коммуналдық машинақұрылысы халыық шаруашылығының негізгі салаларының бірі болып келеді. Саланың өнімі азаматтық, индустриалдық, жол және әуежай құрылысының кешендік механизациясының, автоматтандырудың және роботтандырудың негізін құрайды. Қазақстанның жол саласы бойынша бағдарламасына сәйкес, бір мың км. ғана жолдың жөндеу және салу жұмыстары жоспарланып отырған жоқ.Бұл бағдарламаны жүзеге асыру үшін құрылыс, жөндеу, және жол күтімінің барлық кешенінің техникалық дайындығын қамтамасыз ететін, ЖҚМ шығару үшін машина құрылыс кешенінің құрылуын қамтитын айтарлықтай материалдық шығындарын және материалдық-техникалық базаны дайындауды қажет етеді. Бұл ақпараттандыру бағдарламаларымен бірге жүреді, яғни компъютерлік техникамен және компъютерлермен қамтамасыз ету, ал ол аударылған позицияларды жүзеге асыру мүмкіндігі үшін интеллектуалыдық қызметкерлерді дайындайды қажет етеді. Осыған сәйкес машиналарды, компьютерлерді жақсы қолдану үшін, сонымен қатар машина құрылысын жүзеге асыру үшін құрылыстық, жолдардың және әуежайлардың машиналарының дамуына келесі бағыттар анықталған.