Жарақаттанудың экономикалық зардаптары

Жұмыстың мақсаты. Өндірістік жарақаттану мен сырқаттың материалдық зардаптарын есептеу тәсілін меңгеру. Жазатайым жағдай нәтижесінде мемлекетке келетін шығынды есептеу. Жарақаттанудан, ауруға шалдығудан кәсіпорынға келетін шығынды есептеу. Уақытша еңбекке жарамсыздыққа байланысты жәрдем ақы көлемін анықтау.

Өз бетімен жұмысқа тапсырма. Өндірістік жарақаттанудың экономикалық зардаптарын есептеу тәртібін, шығынды анықтауды және орынын толтыру тәртібін оқып үйрену.

Жалпы ереже. Жұмыс істеушілер мен жазатайым жағдайдың жалпы мемлекеттік шығыны П_ж.м. төмендегі қосылғыштар қосындысымен анықталады:

П_ж.м.=П_е+П_ж.а+П_ө

мұндағы П_е – емдеуге кеткен шығын теңге;

П_ж.а. – уақытша еңбек жарамсыздыққа байланысты төленген өтемақы, теңге;

Пө – өнімнің азаюына, оның сапасының төмендеуіне, сынған жабдықтарды жөндеуге және жазатайым жағдайды тергеуге байланысты шығын, теңге.

П_е= П_стац+П_а+П_ск теңге

мұндағы , П_стац – стационарлық емдеу құны, теңге;

Па – амбулаториялық емдеу құны, теңге;

П_ск – санаториялық – курорттық емдеу құны, теңге.

П_ө=П_ө.ө+П_с+П_жаб+П_м тенге

мұндағы П_ө.ө - өндірілмеген өнім құны, теңге;

П_с -өнім сапасының төмендеуінен болған шығын, теңге;

П_жаб – сынған жабдықтарды, қираған үйлерді, ғимараттарды қалпына келтіруге кеткен шығын, теңге;

П_м – бүлінген материалдар мен құрал жабдықтар құны, теңге;

П_ө.ө=а*Д_е.ж

мұндағы а – жұмыс істеушінің ауысымдық еңбек өнімділігі, теңге/күн;

Д_е.ж – жарақаттануға байланысты еңбекке жарамсыз күндер саны.

П_с=С₁-С₂·М

мұндағы С₂ өнімнің сапасы төмендегеннен кейінгі өзіндік құны, теңге;

С₁ - өнімнің сапасы төмендегенге дейінгі өзіндік құны, теңге;

М-сапасыз өнім саны.

Сонымен жалпы шығын:

П_ж.м=П_стат+П_а+П_ск+П_жа+П_ө.ө+ П_с+П_жаб+П_м

Жарақаттанушылыққа байланысты кәсіпорын шығыны төмендегідей қосылғыштар қосындысымен анықталады.

П_к=П_ж.а+П_ө.ө+П_с+П_жаб+П_м

Жарақаттанушылықтан болатын экономикалық шығындардың меншікті көрсеткіштері төмендегі формулалармен анықталады:

П_ж=П_к/Т

мұндағы П_ж - әрбір жазатайым жағдайға шаққандағы шығын, теңге;

Т – жазатайым жағдайлар саны.

П_е.ж.к=П_к/Дт

мұндағы П_е.ж.к - жарақаттануға байланысты әрбір еңбекке жарамсыз күнге шаққандағы шығын, теңге;

Дт- жарақаттануға байланысты еңбекке жарамсыз күндер саны.