Оңтүстік қазақстан мемлекеттік фармацевтика академиясы

Акушерия және гинекология курсымен АМСЖ кафедрасы

Тәжірибелік сабаққа арналған әдістемелік өңдеу

№14 тақырып: Радиациялық және аралас зақымдану кезіндегі алғашқы медициналық көмек

Оқытылатын курс пен семестр: II курс және IV семестр

Мамандық: 5B11040 – Дәрігерлік емдеу ісі

Сағат саны: 2

2013ж.

Әдістемелік өңдеу акушерия және гинекология курсымен АМСЖ кафедра мәжілісінде талқыланды және бекітілді.

Хаттама № __ «__» _______ 2013 ж.

Акушерия және гинекология курсымен

АМСЖ кафедра меңгерушісі

м.ғ.к., доцент ________________________ Югай Н.В.

Өңдеген: оқытушы Сырманова З.К.

1. Тақырыбы: Радиациялылық және аралас зақымдану кезіндегі алғашқы медициналық көмек

2. Мақсаты:

-өзіндік жұмыс дағдысын дамыту және бекіту;

-ластанған аймақта сәулелі ауру кезінде алғашқы медициналық көмек көрсету мен оның ерекшеліктерін оқып үйрену;

-оқушылардың АҚ ұйымдастыру мен ТЖ зардаптарын жою бойынша іс-шараларға қатысу кезіндегі белсенді азаматтық позициясы мен білімге талпынысын арттыру.

3. Оқыту мақсаты:

-радиациялы және аралас зақымдану кезінде алғашқы медициналық көмек көрсете алуы;

-құрастырылған оқу жағдайларын бағдарлау және тиімді шешімді таба білу;

-интерактивті оқу технологияларын ендіру;

-топ және топтар арасындағы қарым-қатынасты дамыту.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

+Радиациялық және аралас зақымдану кезінде алғашқы медициналық қызмет көрсету.

• Студент біліп келуге тиісті мәліметтер:

-сәулелі ауру дамуының кезеңдерін, оның бастапқы белгілерін;

-АИ-2, АИ-4 жеке қобдишаларының қолдану инструкциясын білу.

• Студент меңгеріп келуге тиісті дағдылар:

-йодпен емдеу жүргізуді, радиациялы зақымдану кезінде медициналық қорғаныс заттарын қолдану;

-ТЖ алғашқы медициналық қызмет көрсету.

5. Білім берудің және оқытудың әдістері: сұрау, рольдік ойын, жұптасып жұмыс істеу, тесттік тапсырмаларды орындау, ситуациалык есептерді шешу.

Студенттердін тәжірибелік сабағына дайындығын теориалық сұрактар арқылы тексеру.

Сұрактар:

1.Радиация деген не және ол аркылы пайда болатын сәуле түрлерін түсіндіріп беріңдер?

2.Тірі организімдердегі ионизация арқылы соматикалық және генетикалық өзгерістерді түсіндіріп беріңдер.

3.Жедел сәуле ауруының неше ауырлық деңгейін ажыратады?

4.Жедел сәуле ауруының ағымының неше кезенін ажыратады?

5.АИ-2 жеке қобдишаның құрамына қандай дәрі-дәрмектер кіреді?

6.Радиациялық апат кезінде медициналық қорғау заттарына қандай дәрі-дәрмектер жатады.

7.АИ-2 және АИ-4 жеке қобдишаларының айырмашылығы?

Рольдік ойын Радиациялық зақымдану кездерінде көрсетілетін алғашқы медициналық көмек

Оқушылар жұптасып жұмыс істеу үшін 2 топқа бөлінеді (басқарушының бұйрығы бойынша орындарымен ауысады):

+ бірінші топ зардап шегушілер;

+ екінші топ медициналық көмек көрсететіндер.

Жаттуғыды бастамай жатып екінші топтағы оқушылар бірінші топтағыларға радиациялы зақымдану кезінде алғашқы медициналық көмек (өзіне және бір-біріне көмек) сәулелі аурудың алғашқы белгілерін азайту немесе жоюды көздейтінін (біріншілік реакцияның алдын-алу мақсатында жеке дәрі-қобдишасынан құсуға қарсы дәрі – РСД немесе этаперазиннің бір таблеткасын қабылдайды) түсіндіреді. Ары қарай сәулелену қаупі бар болса (аймақтың радиоактивті зақымдануы кезінде) радиоқорғаныс дәрісін – цистамин – бірден 6 таблеткасын қабылдайды. Радиоактивті уланған аймақтан шыққаң сон жартылай санитарлық өңдеу өткізіледі.

Екінші топтағы оқушылар алғашқы медициналық көмек көрсетуге кіріседі, төменде көрсетілген кезек бойынша және АИ-2 құрамындағы медициналық дәрі-дәрмектерді қолдана отырып:

+ зақымданушыларда асфикцияның (ауа жетпеу) барлық түрін жою: ауыз қуысынан бөгде заттарды, құсу массасын және тағы басқа дем алуға кедергі болатын заттарды. Ол үшін зақымданушының ауызын ашып басын бір шетке бұрып, шүберекпен оралған саусақпен ауыз қуысын тазалау керек;

+ өмірлік көрсеткіштер бойынша тез көмек көрсету, оған жүрекке уқалау мен жасанды тыныс алу (өкпенің жасанды деп алуы);

+ келесі жолдармен артериальды қан кетуді уақытша тоқтату керек: қатты қан кетіп жатқан жерден жоғарыға жгут салу, жарақаттан жоғарғы жерінде артерияны саусақпен басу немесе жарақат ішінде залалсыздандырылған дәке анжысымен басу;

+ герметикті таңғыш салу (кеуде қуысының жарақатында кеуде қуысының ішіне ауа кіруін жою үшін);

+ қол-аяқтарды иммобилизациялау (бекіту) (сынық кезінде, буындар жарақаттанғанда немесе күйік кезінде);

+ жарақат аймағын залалсыздандырылған таңғыш заттармен жабу.

Әр топкаалғашқы медициналық көмек көрсетіп жатқанда қосымша қыстырма беріледі:

-сәулелену басталғанға дейін бұрын радиоактивтік зақымдану қаупі кезінде жеке сақтандыру үшін не қабылдайды?(4-ұя – алқызыл түстегі екі пеналдағы радиациядан қорғау дәрмегі № 1, әрқайсысы 6 таблеткалы цистамин);

-адам радиоактивті затпен зақымданған жағдайда не қабылдайды? (6-ұя – ақ түсті пеналдағы радиациядан қорғау дәрмегі № 2, йодты калий – 10 күн бойы әр күн сайын 1 таблеткадан);

-бас ауырғанда, қатты соққы тигенде және құсықты тоқтату үшін сәуленің бастапқы әсері кезінде не пайдаланылады? (7-ұя – көк түсті пеналдағы құсуға қарсы дәрмек этаперазин – 1 таблеткадан);

-сандырақтап қалған жағдайда не қабылдайды? (1-ұя – ауруды басатын дәрмек салынған шприц түтікті, 2% промодел ерітіндісі – 1мл).

Бұны білу керек! Бірлескен зақымдану кездерінде көрсетілетін алғашқы медициналық көмек жалпы ережелермен көрсетіледі және ашық жарақаттарға қоршаған ортадан инфекция түсуі мүмкін болатындықтан қосалқы іс-шараларды қолдануға тура келеді.