Инактивтелген биомассаны бөліп алу

Қазіргі кезде көптеген биопрепараттар микробиологиялық концентрат түрінде өндіріледі. Микробиолгиялық концентраттың негізгі бөлімі ауыл шаруашылығының мал азығын құнарландырауға қоспа ретінде ( азықтық ақуыз, азықтық антибиотик, аминқышқылы, фермент) қолданылады.

Микробиологиялық концентраттар культуральды сұйықтық белгілі ылғалдылыққа дейін кептірілген болып келеді. Демек, олар микроорганизм биомассасын, оның метоболизм өнімдерін, қоректік ортаның қалдық компонентін, көбік сөндіргішті және т.б. құрайды.

Кейбір жағдайда концентрат алуда культуральды сұйықтықты өңдеу қажет болады, дайын өнімді концентрлеу мақсатында немесе қажет емес компонент бөлінгенде.

Микробиологиялық концентратты алуда басқа биопрепаратпен салыстырғанда соңғы өнімді бөлу сатысының технологиясы қарапайым.

Жалпы барлық микробиологиялық концентрат үшін суды толығымен немесе суды біртіндеп жою болып саналады. Концентрат алуда негізгі технологиялық операция - булау және кептіру.

Тасымалдауда, ұзақ уақыт сақтауда жарамды ақуыз препаратын алуда жасуша биомассасының ылғалдылығын 8-10 % дейін кептіру керек. Микроорганизм массасының маңызды жағдайы, бағалы биологиялық активтік зат тез жойылып және әрмен қарай бұзыла бастайды.

Жасуша суспензиясы буланғаннан кейін, құрғақ заттың 24-26 % құрайтын арнайы кептіргіш қондырғыда кептіріледі.

Кептіргіш қондырғы. Жаншып үгетін білікті кептіргіш өнімділігі аз өндірілетін өндірісте қолданылады. Кептіру процесіндегі мұндай аппаратта айналатын барабанның ыстық бетіне биомасса суспензиясы жанасады. Мұндай кептіргіштің құрылысы бір және екі білікті батырылған және батырылмаған кептіргіш болып келеді. Батырылмаған ВСГ типтегі екі білікті кептіргіш екі жартылай көлденең болаттан жасалған барабаннан тұрады (50-сурет). Барабанның бу берілетін жанында жабылатын қақпағы бар. Барабан қатаң параллель құрастырылған.

50 Сурет- Екі білікті батырылмаған типтегі бу кептіргіш:

1-көлденең шнек;2-пышақ;3-қима;

4-барабан; 5-қақпақ; 6-конденсатты шығаратын түтік;

Барабанның жанының жоғарғы жағында барабан мен ваннаның арасында сына орнатылған, оған бимомасса концентраты үздіксіз түседі.

Биомасса концентраты ваннада шамамен 100⁰С температураға дейін қыздырылады және осы кезде судың бір бөлігі буланып кетеді. Барабан бір – біріне қарама – қарсы айналғанда жасуша биомассасы жұқа қабатпен оның бетіне жағылады, және ылғалдылығы 8-10 % дейін кептіріледі.

Құрғақ биомасса барабанның бетінен пышақпен сылынып алынады және көлденең шнекке құйылып түседі.Содан соң буып түюге беріледі.

Батырылған типтегі екі білікті кептіргіш аппарат СДА 1200/3600 жоғарыда айтылғаннан айырмашылығы бар кептіргіш барабан жасуша суспензиясымен ваннаға батырылған және өздігінен жұмыс істейді (51-сурет).Суспензия ваннада бұлғағыш араластырғышпен араластырылады, ваннаға берілер алдында жылу алмастырғышта қыздырылады. Білікті кептіргіште ақуыздың жоғалуы 15 % жетеді.

51 Сурет- Екі білікті батырылған типтегі бу кептіргіш:

1-шнек; 2-пышақ; 3-барабан;

4-ванналар; 5-араластырғыш;

6-жылуалмастырғыш;

52 Сурет - Ортадан тепкіш шаңдатқыш кептіргіш:

1- ортадантепкіш шашыратқыш механизм;

2-бағыталған аппарат;

3-жылу тасмалдауға арналған газ өткізгіш;

4-кептіргіш камера;

5-өнім жинауға арналған затвор;

6-пневмотранспорт құбыры;

Шашыратқыш кептіргіш микробиологиялық синтездің көптеген өнімін өндіруде қолданылады. Олар кептіргіш агенттің кептіргіш материалымен әрекеттесу әдісімен ажыратылады (тура ағымдағы, қарама – қарсы ағымдағы немесе аралас ағымдағы) температурамен және газ-тасымалдағыш құрамымен, шашыратқыш механизм қондырғысымен және т.б.

Азықтық ашытқыны кептіруде өнімділігі жоғары шашыратқыш кептіргіш қолданылады. 52-суретте ортадан тепкіш күш шашыратқыш кептіргіштің төменнен кептіргіш агент жүргізілген сызба нұсқасы келтірілген.

Ашықтық суспензиясы үздіксіз аз қысыммен үздіксіз шашыратқыш механизм табанша дискіге беріліп отырады 53-сурет.

Ортадан тепкіш күштің әсерінен диск айналғанда пайда болатын ертінді қабықша түрінде үздіксіз жоғарғы жылдамдықпен дискінің шет-шетіне көшеді және майда тамшыға 50-70 мкм ыдырайды. Кептіргіш агент (қыздырылған ауа немесе түтінді газ ауамен араласқан) кептіргіш камераға газ өтетін түтікпен беріледі, ол аппаратураға бағыттағыш аппарат көмегімен кептіргіш камерадан шығарылады, жылу тасымалдағыштың үлкен жылдамдығы құрылады және бір мезгілде спирал тәрізді жылу тасымалдағыштың жылжуы бағытталады.

Кептіргіш агенттің алғашқы температурасы азықтық ашытқыны кептіруде 300-350⁰С температураға жетеді. Ашытқы суспензиясы шашыратқыш жылу тасымалдағышпен контактіде болып суды кептіреді.

53 сурет - Шашыратқыш механизм:

А-радиальды табаншамен; б-биіктігі ұлғайған табаншамен;

1-табан; 2-қақпағы; 3-корпус; 4-білік.

Ашытқы суспензиясынан судың булануы шашыратқыштың жоғары дәрежесінің арқасында кептіргіш агент тез салқындайды және оның температурасы кептіргіштен шығарылады 90⁰С температураға жоғарыламайды.Кептірілген ашытқы осы температурадан жоғары қыздырылмайды.

Құрғақ азықтық ашытқы ұнтақ түрінде кептіргіштің төменгі конусты бөлігіне келіп түседі, содан үздіксіз жойылады. Қолданылған жылу тасымалдағыш кептіргіш камерадан газ жүретін жерден шығарылады. Ашытқының бір бөлігі (15-20 %) жылу тасымалдағышпен бірге шығарылады және оны ұстау үшін арнайы шаң ұстағыш аппараттар – циклондар орнатылады.

Құрғақ ашытқы конусты кептіргіштен және циклоннан пневмотасымалдағышпен буып түюге беріледі.

Шашыратқыш кептіргіш күрделі және қауіпсіз қондырғы, сол себептен оның жұмысын автоматтандыруға болады.Кептіру процессін автоматты басқару, процесті тиімді етуге көмектеседі, кептірілген өнімнің сапасын жоғарылатады, отынның және энергияның меншікті шығынын қысқартады.