Тест сұрақтар

1. Метаболизм- биохимиялық реакциялардың жиынтығы:

А) Тіршілік ету процесінде клеткада өтетін;

В) Тіршілік ету процесінде ферментерде өтетін;

С) Тіршілік ету процесінде ферментердің қатысунсыз өтетін;

D) Органикалық қышқылдардың тузілуін тудыратын;

Е) Метаболиттердің түзілуіне әкелетін;

2. Жасуша- негізгі функциональдық-структуралық бірлік:

А) барлық тірі организмдердің;

В) минералды тұздардың қышқылдардың негіздердің;

C) микроорганизмдердің;

D) жануарлардың;

Е)Өсімдіктердің және жануартекті клеткалардың;

3. Субстрат – деп аталады:

А) қоректік орта;

В) микроорганизмдер;

С) кез-келген алынған шикізат;

Д) культуралық сұйықтық;

Е) қоректік қоғам қалдықтары;

4. Егіс материалы – ол:

А) микроорганизмдер;

В) субстраттар;

С) культуралық сұйықтық;

Д) масса;

Е) биомасса;

2 - сабақ. Биотехнология өндірісінің процесіне арналған шикізат. Қоректік ортаны дайындау принциптері.

Микроорганизмдерді культивирлеу түрлері

Сабақ жүргізу формасы: Проблемалық жағдаймен шолу

Проблемалы жағдайлар

Биотехнологиялық өндіріске арналған шикізатқа қандай талаптар қойылады?

Қоректік ортаны не үшін дайындайды?

Микроорганизмді культивирлеудің қандай түрлері бар?

Жоспары:

1. Биотехнология өндірісінің процесіне арналған шикізат.

2.Қоректік ортаны дайындау принциптері.

3.Микроорганизмді культивирлеу түрлері.

Биотехнологиялық өндірістің процесіне арналған шикізат,

оған қойылатын талаптар

Бұрынан белгілі микробиологиялық синтездеу үшін қолданылатын көміртегін құрайтын шикізат көмірсулар, демек субстраттар жасушаның құрылысын синтездеуге арналған микроорганизмдерді пайдаланады.

Биотехнологияда қолданылатын субстраттар мен қоректік ортаның құрамы әр түрлі және олардың ортасы үнемі кеңейіп отырады. Өндірістік процестердің дамуымен шығындардың жаңа түрлері залалсыздандырылады және қажет затқа биотехнологиялық әдіспен жинақталады. Бір жағынан биотехнологиялық өндірістік ағымның өте тез дамуы дәстүрлі шикізат түрлерін тұтыну жағдайымен байланысты, сондықтан ол шикізат базасын кеңейтуді қажет етеді, басқа жағынан жинақталған қалдық көлемінің ұлғаюы дәстүрлі емес өндіріске қайта айналдырылады, сонымен қатар биотехнологиялық тәсілдермен өңделеді.

Қазіргі кезде биотехнология саласы табиғи ресурстарға – фотосинтез процесіне, бүкіл әлемдік теңіз биоресурсына қатысты биотехнологиялық процестің ортасының құрамында көмірсу көзі бар, биотехнологиялық процестегі энергияның ең бастысы табиғи комплекстік орта құрамы (өндірістің әр түрлі құрамы (өсімдік шикізатының өңделген өнімі, ағын судың компоненттері және т.б.), көміртегі қосылыстарынан басқа да минералды заттар мен өсіруші факторларды құрайды. Барынша биотехнологиялық субстрат ретінде целлюлоза, полисахарид және гидролизат, ағаш үгінділері кеңінен мол қосылады.

Биотехнологиялық өндірісте қоректік ортаны дайындау үшін әртүрлі заттар қолданылады, (минералды, жануар мен өсімдік тектес) және химиялық жолмен синтезделетін табиғи заттар. Бұл заттар (олардың шикізаты деп атайды) қоректік орта құрамына кіреді, сондықтан олардың құрамында зиян келтіретін қоспалар болмау керек, бағасы қымбат емес және оңай табылатын болуы керек. Шикізаттың барлық түрлері мемлекеттік стандарт талабына (МЕСТ) сәйкес болуы керек. Күрделі табиғи заттан және өндірістік қосымша өнімнен қоректік ортаны дайындау үшін шикізаттың жарамдылығына биохимиялық тексерулер қатаң жасалуы керек. Шикізаттың негізгі түрлері қарастырылады.

Су.Қоректік ортаны дайындау үшін су құбырынан немесе ашық су қоймасынан алынған суды өзіне тән өңдеулер жасалғаннан кейін ғана суды қолданады.

Су биологиялық таза, түссіз, дәмсіз және иіссіз, құрамында тұнба болмауы керек. Судың құрғақ қалдығы 1000 мг/л жоғары болмауы керек, жалпы тұтқырлығы 7 мг-экв/л көп болмауы керек. Өте тұтқыр су микроорганизмнің өсуін баяулатады.Судағы зиянды қоспалардың құрамы келесі мәндерден көп болмауы керек, мг/л: