Тест сұрақтар

1.Өсімдіктерді зиянкестерден қорғау әдісіне жатпайды:

А) сәулелендіруді қолдану;

Б) химиялық-пестицидтер;

В) жыртқыштарды қолдану;

Д) энтомофагтарды қолдану;

Е) дұрыс жауабы жоқ;

2.Өсімдік зиянкестеріне қарсы қолданылатын микробты препараттарға қойылатын талаптарға жатпайды:

А) сақтау мерзімі бір ай;

Б) селективтілігі;

В) жоғарғы эффектілігі;

Д) адам үшін қауіпсіз,флоралар;

Е) қолдануға қолайлы;

3. Энтобактерин – бұл:

А) өсімдіктердің өсуіне зиян келтіретіндерге қарсы препараттар;

В) грипп қоздырғыштарына қарсы препараттар;

С) тиф қоздырғыштарына қарсы препараттар;

Д) иммунитетті күшейтетін препараттер;

Е) массаларға қарсы препараттар;

4. Ауылшаруашылық биотехнологиясының қолдану аумағына жатпайды:

А) минералды тыңайтқышты қолдану;

В) ауылшаруашылық культурасын жақсартудың жаңа әдісі;

С) азотты биологиялық фиксациялау әдісін қолдану;

Д) бактериялы препарат алу;

Е) малдарға жем алу;

5. Автоклав –бұл аппарат, материалды залалсыздауды жүргізеді:

А) жоғары температура және артық қысымда;

В) бөлме температурасы мен артық қысымда;

С) УФ сәулесі мен артық қысымда химиялық реактивте;

Д) рентген сәулесі мен артық қысымда;

Е)рентген сәулелену әрекеті астында және артық қысымда;

6. Культуральды сұйықтықтан өнімді бөліп алу:

А) Биомассадан қарағанда, оңай;

В) Биомассадан қарағанда, ауыр;

С) Өте оңай;

Д) Өте ауыр;

Е) Мүмкін емес;

Ііі модуль. Органикалық қышқылдарды және бейтарап өнімдерді алу

9-сабақ. Органикалық қышқылдарды алу

Сабақ жүргізу формасы: Проблемалық

Проблема: Биотехнологиялық жолмен ерітінділерді және

органикалық қышқылдарды алу қандай жағдай да экономика

жағынан ақталады.

Жоспары:

1.Органикалық қышқыл өндірісі

2.Сірке қышқылы өндірісі

3. Лимон қышқылы өндірісі

4. Сүт қышқылы өндірісі

5. Спирт ашу процесі

6.Еріткіштердің биотехнологиялық өндірісі

7 Органикалық заттардың трансформациясы

Органикалық қышқылдар өндірісі

Микробиологиялық синтездеу жолымен әртүрлі органикалық қышқылдарды алуға болады – сірке, сүт, лимон, янтар, глюкон және тағы басқа қышқылдарды. Олар фармацивтика, химия, текстиль және тағы басқа өндіріс салаларында кеңінен қолданылады. Шамамен 50-ден астам органикалық қышқылдар микробиологиялық синтез әдісімен алынған. Қазіргі уақытта биотехнологиялық әдіспен алу жеке-жеке өңдеген. Микробиологиялық синтез нәтижесінде алынған органикалық қышқылдарды жасанды қышқылмен салыстырғанда адам баласының қажетіне қолдануға қолайлы деп саналады.

Органикалық қышқылдардың химиялық жолмен алынғаны техникалық қажеттілікке қолданылады, ал фармацивтика, тамақ өндірісінде қолданылатындар микробиологиялық процеспен алынады. Химиялық синтездеумен емес микробиологиялық синтездеу жолымен алынған лимон, сірке, сүт қышқылдары толығымен кеңінен дәстүрлі түрлі қолданылады. Көптеген органикалық қышқыл өндірісінің көміртегі бойынша экономикалық коэффиценті 90 % және оданда жоғары болады. Бұл қышқылдар микроорганизм продуценті ретінде бактерияларды, ашытқы және саңырауқұлақ культурасы (Lactobacillus, Arthrobacter, Alcaligenes, Candida, Aspergillus, Penicillium, Trichoderma) қолданылады.

Сірке, лимон қышқылын продуцирлеуші микроорганизмдер аэробты болып келеді. Сүтқышқылын анаэробты микроорганизм продуцирлейді. Микроорганизмдер қышқылдарды бөгде микробтардан қорғаушы зат ретінде синтездейді. Сондай-ақ көміртегі көзі ретінде де қолданылады.

Сірке қышқылы өндірісі

Сірке қышқылы СН ₃СООН - өткір иісті, түссіз сұйықтық тауарлы формасы бойынша тамақта кеңінен қолданылатын сірке қышқылы 5-9 % сулы ерітіндіде болады. Біздің ғасырымызға дейін сірке қышқылы ашыған шарап түрінде белгілі болған, 1868 ж. Луи Пастер Acetobacter oxidans, Acetobacte .aceti, Acetobacter xylinum және бактериямен сірке қышқылдың ашуының физиологиялық табиғатын тағайындады.

Сірке эссенциясы (70-80%), сусыз немесе мұзды сірке қышқылын (98-99%) құрайды. Сірке қышқылды бактерия Acetobacter туысы этил спиртін сірке қышқылына дейін тотықтырып қоймайды, оны көмірқышқыл газы мен суға дейін тотықтыра алады. Этил спиртін тотықтыру реакциясында алкогольоксидаза ферменті катализдейді. Реакцияның теңдеуін келесі түрде көрсетуге болады.

СН₃ СН₂ ОН + О₂ СН ₃ СООН+Н₂О+490 кДж.