6. Determinanty międznarodowej zdolności konkurencyjnej gospodarki

Wielkość i struktura zasobów produkcyjnych, która obejmuje takie elementy jak wielkość zasobów naturalnych oraz poziom infrastruktury ekonomicznej, zasoby siły roboczej i zasoby kapitałowe oraz zasoby i poziom technologii;

Efektywność wykorzystania zasobów produkcyjnych, w tym m.in. wydajność pracy, materiało- i energochłonność produkcji, itp.;

System społeczno ekonomiczny, obejmujący zespół wartości, celów i zasad funkcjonowania systemu społeczno-gospodarczego;

Polityka ekonomiczna rządu, w zakres której wchodzi polityka makroekonomiczna, polityka konkurencji, polityki sektorowe, zagraniczna polityka ekonomiczna (w tym polityka handlowa), polityka kursu walutowego i regulacje w zakresie przepływu kapitału i inwestycji zagranicznych;

Międzynarodowe otoczenie ekonomiczne, a w szczególności otwartość gospodarki i jej zaangażowanie w handel międzynarodowy.

7. Fazy rozwoju konkurencyjności wg Portera: I. Gospodarka oparta na czynnikach produkcji.  W tym stadium znaczenie decydując dla konkurencyjności ma zasobność państwa w podstawowe czynniki produkcji, a sama konkurencyjność ma charakter cenowy. Gospodarka w tej fazie jest podatna na zmiany kursów walutowych i cykli koniunkturalnych. II. Gospodarka tworząca „klimat inwestycyjny”. W tych warunkach konkurencyjność jest wynikiem zaawansowanych technologicznie czynników wytwórczych napływających do kraju wraz z nowoczesnymi technologiami. Ważne jest również, iż technologie te są nie tylko w danym kraju wdrażane, ale przede wszystkim udoskonalane, prze co kraj tworzy przewagę konkurencyjną w zakresie produkcji danego dobra. III Faza innowacyjna gospodarka posiada zdolność do samodzielnego tworzenia nowych technologii, w wyniku ponoszenia znacznych nakładów na badania i rozwój. Wyprodukowane w kraju towary stają się konkurencyjne cenowo i jakościowo. Cechą charakterystyczną tego stadium jest rozwój usług business to business oraz odporność gospodarki na szoki cenowe. IV Gospodarka oparta na bogactwie Etap ten prowadzi do spadku przewagi konkurencyjnej, ponieważ dominują fuzje i przejęcia w miejsce walki konkurencyjnej pomiędzy firmami. Pracownicy nie dążą do podnoszenia kwalifikacji a wysoki poziom automatyzacji i zarządzania czynnikami produkcji generuje bezrobocie.

8. Determinanty konkurencyjności systemowej

Poziom meta czynniki społeczno kulturowe; wzorzec organizacji społeczno-polityczno-ekonomicznej

Poziom metaekonomiczny dotyczy czynników umożliwiających innowacyjność i konkurencyjność całej gospodarki. Na poziomie tym dąży się do (Meyer-Stamer, 1996, s. 2): − wypracowania konsensusu społecznego co do zasad gospodarki rynkowej i otwarcia na świat, − kształtowania podstaw struktury systemu prawnego, politycznego i ekonomicznego, pozwalających koncentrować aktywność uczestników rynku na procesie uczenia się społeczeństwa wzmacniającym jego innowacyjność oraz kreującym podstawy konkurencyjności i wzrostu, − promowania realizacji średnio- i długoterminowej strategii rozwoju ukierunkowanej na rozwój techniki, przemysłu i konkurencyjność.

Poziom makro polityka budżetowa; polityka monetarna; polityka fiskalna; polityka konkurencji; polityka walutowa; polityka handlowa

Poziom makroekonomiczny jest nakierowany na tworzenie stabilnych warunków działalności przedsiębiorstw. Oznacza to tworzenie niezmiennych i przejrzystych zasad działalności, zgodnych z kierunkiem przemian gospodarczych. Istotnym elementem stabilności warunków działania jest m.in. tworzenie przejrzystego systemu kształtowania cen i finansowania działalności, polityka państwa zapobiegająca powstawaniu monopoli oraz polityka kursowa ułatwiająca eksport produktów

Poziom mezo polityka infrastrukturalna; polityka edukacyjna; polityka przemysłowa; polityka ochrony; środowiska; polityka regionalna; polityka importowa

Podejmowane działania makroekonomiczne są uzupełniane przez działania na poziomie mezoekonomicznym dotyczące funkcjonowania poszczególnych podsystemów gospodarki. Celem tych działań jest tworzenie przez instytucje państwa i grupy społeczne korzystnych warunków gospodarowania dla firm stanowiących podstawę konkurencyjności gospodarki W ramach działań na poziomie mezo dąży się do kształtowania czynników wspierających konkurencyjność: infrastruktury materialnej (transport, telekomunikacja i systemy energetyczne), polityki edukacyjno-szkoleniowej, badawczej i technologicznej oraz polityki handlowej i systemów regulacyjnych (np. normy ochrony środowiska, techniczne normy bezpieczeństwa), przyczyniających się do powstawania narodowych przewag konkurencyjnych. W kształtowaniu warunków działalności na poziomie mezo duże znaczenie ma współpraca między decydentami gospodarczymi na szczeblu państwa z przedstawicielami przedsiębiorstw reprezentującymi poszczególne sektory gospodarki.

Poziom mikro kompetencje menedżerskie; strategie działania; zarządzanie innowacjami; cykl produkcji; integracja w sieciach technologicznych; logistyka; związki pomiędzy dostawcami, producentami i klientami

O konkurencyjności mikroekonomicznej decyduje jakość posiadanych przez przedsiębiorstwo zasobów oraz umiejętności zarządzających, dotyczące wykorzystania tych zasobów dla poprawy konkurencyjności podmiotu. Działania te muszą uwzględniać zmiany technologiczne i organizacyjne zachodzące na rynku oraz działania innowacyjne podejmowane w przedsiębiorstwie.