Лекция №4 Шет мемлекеттерде соқыр-керең балалрды оқытуды ұйымдастыру

1. Соқыр-керең балаларды оқытудың тарихы.

2 Шет мемлекеттерде соқыр-керен балалрды оқытуды ұйымдастыру

а) АҚШ

б) Үлы Британия

в) Голандия және Германия

г) Совет оқіметі және Ресей

1.

Тифло-сурдопедоготын тарихы 150 жыл. Ең бірінші 1837 жылы Паркинсон атындағы соқырларға арналған мектепке Лора Бриджиінен атты соқыр қыз қабылданды. Оның оқытумен мектеп директоры Самуил Гридли Хоув айналысты. Оның алдында 1825 жылы дұние жүзі соқырларға арналған шрифті құраластыруға конкурс жарияланды. Соған Луи Браиль деген соқыр алғаш рет алты нүктелі шрифті үсынды. Бұл шрифті ең басты мүмкіншілектері бағаланбады. Алғаш рет осы шрифті бағалаған – Самуил Гредли Хоув Лораны оқытуың Браиль шрифтпен пайдаланда. Хоув Лораны қоршаған заттарға (қасық, стол, төсек , наң, стакан) Браильдік шрифпен жазылған этикеткаларды жабыстырды. Яғни жаймен келесі ассоциавтік байланыстар пайда болды.

• заттын бейнесі (стакан) –аты «этикетко»-функциясы «су ішу»

Этикетка жабыстырылған заттар күнделікті қолданылған затттар болу керек. Содан кейін заттардың қолданалатың заттар болу қажет. Содан кейін заттардын атын жақсы білгенен кеін этикеткалар қиылып, олардан жаңа сөздер құрастырылды. Яғни Лораның сөз қоры көбие бастадады. Кейінен Брайільдік шрифт дактильдік әріппен сәйкестендірілді.Лора дактильдік контакт шрифт арқылы басқа адамдармен қарым-қатынас жасайалды.

Сонымен Лора оқу,жазу, қарым-қатынасжассауды үйренді.

Кейіннен осы Паркинсон атындағы мектепке соқыр-керең Елена Келлер деген қыз қабылданды.Оның оқытуымен Анна Суливан деген педагог айналысқан. Елена Келллерді оқытуда басқа әдістеме қолданды.Кейіннен Елена Келлер өте жақсы мектепті, университетті бітіріп, психология ғылымының доктры болды.Нью-Йоркте ұлттық соқыр-кереңдердің орталы ашты. Осы кезден бастап тифло-сурдопедагогқа қалыптасып,дами бастады.

2-а

АҚШ-көп уақыт Паркинсон атындағы мектеп, жалғыз мектеп болған.Бірақ ХХ Ғ 50-60ж.ж АҚШ және Батыс мемлекеттерде қызылша эпидемиясы п.б.

Сол себептен АҚШ мемлекеттерде тек 1960-1963 жылдары соқыр-керең балалар туылды.

Өкіметтік шаралар қажет болды. 1968ж 8 региональдық, 8 адменистративтік орталықтарда соқыр-кереңге аралған әртүрлі жұмыстар өткізіле бастады:

-санын анықтау, диагностнка, емдеу және соқыр- кереңдерді оқытуды ұйымдастыру.

Орталықта балалар 5-22 жасқа дейін болады. 5 жасқа дейін соқырлармен бірге оқиды.4 жыл бастауыш мектептің білімін алады, содан кейін үлгеріміне қарап 2-ге бөлінеді.Жақсы оқитын балалар оқуын ары қарай жалғастырады, нашароқитын балалар еңбекке баулыды.

Қазіргі уақытта соқыр-керкңге арналған 2 типтік мектептер бар.

1 Мемлекеттік

2 Жеке

Жеке мектептерде оқу, тәрбие шаралары жақсырақ. Қазіргі уақытта 6 АҚШ мемлекеттердің университеті соқыр-кереңдерге арналған педагогтарды дайындады.

Батыс Европа ( Ұлыбритания) соқыр-кереңдерді оқыту 1952 ж басталды.

Улыбританияда соқыр-кереңдерге көмек ету мәселелерімен 2 қоғамдық орталықтар айналысады.

1. соқыр –кереңдерге көмек ететін Ұлттық Лига

2. Ата-аналардың ассоцасиясы.

Қазіргі уақытта осы 2 қоғамдық орталықта тек осы соқырлар ғана кірмей, олардың ата-аналары, жақындары, ғалымдар,қайрымдылық қорлар кіреді. Оның ішінде королдік отбасылары да кірді.

Солтүстік Европа мемлекеттерде соқыр-кереңдердің оқытуын ұйымдастыру. 1981 ж бастап. Солт Европа мемлекеттердің педагогтары соқыр-кереңдерінің мұғалімінің кеңесін құрды. Оның ішіне Дания, Испания,Норвегия,Финляндия, Швеция кіреді.

Алғаш рет Швецияда 1885ж Ветерборг қаласында соқыр - кереңдерге арналған бөлім ашылды. Кейін бұл институтқа айналды.

Финляндия соқыр-кереңдерді оқытуы Юнеско қаласында ұйымдастырылды.

Норвегияда арнайы мектептерде 3 арн соқ-кереңдерге арналған бөлімдер бар.Одан басқа соқ-кереңдерге арналған ұйымдар бар.соқ-кереңдерге оқытуымен айналысты.

Осы барлық мемлекетттерде ата-аналарға арналған арнайы курстар ашылды.

Голландия

Соқ-кереңдерге оқыту 1961 ж басталды.Алғаш басқарған Ян Ван Дайк, ол оқытудың өз жүйесін ұсынды.Алдымен ол телевидение , радио, газеттерде соқыр- кереңдердің өміріне арналған бағдарламалар жүргізді. Яғни әлеуметтік қоғамды с.к таныстырды.

Содан кейін соқыр- кереңдер тұралы мәліметттерді жан-жақты үйлестірді,әсіресе денсаулық сақтау ұйымдарына Сщдан кейін туылған бал-ң бәріне жаппай скрининг өткізді. Нәтежиесінде ауытқұлығы бар бал-ң барлығы есепке алынды.

Соқыр- кереңдердің балалар бар отбасыларына арн педагогтар, мамандар жіберілді. Сол арнайы мамандар осы отбасыларына жан-жақты көмектесуге мақсат қойды

- әлеуметтік көмек

-арнайы педагогикалық көмек.

Арнайы педагогтар ата-аналарға жан- жақты консультациялар берді.6аптада 1 рет с к баланы әр түрлі жағдайды болғанын видиокамерамен түсіріп, жазуды арн коммиссияға көрсетеді.Комиссия

Жазуды талдап, салыстырып, баланың дамуынтексереді, оның ары-қарай тәрбиелеуін жосвпар құрды.

4 жасқа дейін бала өз отбасында өмір сүреді.

4 жастан бастап арнайы оқыту басталады 1 оқыту группасында 2бала, олармен 14 педагог 2тәрбиеші жұмыс істейді, әр баламен күнделікті кем дегенде 4 сағат жеке жұмыс жүргізіледі. Оқыту 20 жасқа дейін жүргізілуі де мүммкін.

Жалпы білім беру пәндеріөзмен қатар оларды мамандыққа дайындайды. 18 жастан бастап арнайы пенсия алады. Пенсия жыл сайын үлпейеді. 23 жаста Голандияның тұр-ң орташа айлықтары неге тең болады. Қазіргі уақытта Ян Ван Дайк орталығында бүкіл әлемдегі мамандары стажировка өтеді.

Германия

Ян Ван Дайгтың жүйесі қолға алынып, жүзеге асырылды. Гоновер қаласында соқыр-кереңдерге арналған 1967 ж орталық ашылды. Орталық ішіне мектеп –интернат, мұғалімге арн курстар соқ -кереңдерге арн пәтерлер, ата-аналарға арн консультативтік курстар, арн шеберханалар т б ұйымдар.

Тифло-сурдопедагог болу үшін ұзақ дайындалу керек. Олар өте жоғары кларификация алады

-алғаш педагогикалық білім

-кем дегенле 1,5 стаж жалпы арн ұйымдарда

-1 стаж с к арналған ұйымдарда оқу -арнайы педагогика факультетінде оқу. Голандияда ни.е Паркинсон мектебінде стажировкада б.к

Қазіргі уақытта біреу мем-е ск арналған мекемелер н.е арн мектептердегі арн бөлімдер бар Белгия, Швеция, Италия,Испания, Канада,Австралия, Япония, ЮАР, Индия, Польша, Румыния,Югославия.

Ресей

Совет одағығында тифло-сурдапедагогтың қалаушысы болған Соколянсий. Бірақ оның алдында 1905ж а.о к балаларға арналған прютка Петербург

Алғаш рет с к бала қабылданады. Кейіннен олардың саны өсті, бірақ оларды арнайы оқытты деп айтуға болмайды. Соколянсий с к арналған арнайы мектеп-клиниканы ашты . Бұл мектеп 1938 жылға дейін, ғана жұмыс істеді. Осы мектеп оқушылары Соколянский ұсынан методика бойынша методика бойынша оқи бастады. Осы балалардың оқытуына алғаш ғылымдық көзқарас п.б Осы балаларды диогностикалық топтастыру, оқыту мәселелері қарастырылды.

Кейіннен Соолянский 50-жылдары Мәскеу қаласында соқыр-кереңдерге арналған арнайы балалар үйін ашты.Осы балалар –үйі 3 бөлімінен құралады;

1. Диогностикалық топ, балалар 1 жыл болады. Осы топта бала мен дефектолог және ологрофрено педагог жұмыс істейді. Басты мақсаты баланың ойлау қабілетін анықтау . Балаларға қосымша а о к диагнозы қойылған жағдайда , оны әлеуметтік үйге жібереді.

2. Мектепке дейінгі бөлім (3-5 жасқа дейін) Өзіне -өзі қызымет ету, жесттерді үйретеді. Дактельді -контактық шрифтке үйретеді, балаға қарым-қатынас жасауды үйретеді.

3. – Мектеп бөлімі .Балалар естімейтін балалардың 12 жылдың білімін немесе жақсы үлгеретін балалар болса, 11 жылдың ж.б. беру мектептің білімін алып шығады.

Сонымен қатар мектептің кешкі бөлімі бар және мамандыққа, дайындау бөлімдер жұмыс істейді. Қазіргі уақытта осы мектеп-интернат соқыр-кереңнің орталығына айналды.