«Қазақстанда әлеуметтік ой-пікірлердің дамуы»

58. Ш. Уәлиханов өзі өмір сүрген қазақ қоғамының кұрылысын қалайша белгіледі?

А) дәстүрлі;

В) патриархалды-феодалдық;

С) индустриалдық;

D) аграрлық;

Е) постиндустриалдық қоғам.

*****

59. Ш. Уәлиханов қазақ қоғамын саяси басқару туралы не айтты?

А) хандар басқарады;

В) патша әкімшілігінің чиновниктері басқарады;

С) халық өзін-өзі басқарады;

D) Батыс елдері билеп-тестейді;

Е) қазақ батырлары басқарады.

*****

60. Ш. Уәлихановтың қоғамды реформалау жөніндегі көзқарасы:

А) реформалар сырттан енгізілген теориялар негізінде жүргізілуі тиіс;

В) революциядан реформаның тиімділігі әлдеқайда артық;

С) басқа халықтың өміріндегі реформаны көшіруге болады;

D) реформалар туралы мәселе аса үлкен сақтықты, терең пайымдауды талап етеді, өйткені олардан халықтың «болу немесе болмауы» шешіледі;

Е) реформа жургізу міндетті іс емес, қоғам табиғи-тарихи жолмен дамуы тиіс.

*****

61. Ш. Уәлиханов халықтың әлеуметтік жағдайы туралы:

А) байлар мен белгілі адамдардың мүдделері бұқараның, халық көпшілігінің мүддесіне қарсы;

В) салыстырмалы түрде тұрақты;

С) мал басының өсуі халықтың әл-ауқатын арттырады;

D) сословиенің сақталуы халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға ықпал етеді;

Е) қарапайым халықты қанау – тарихи қажеттілік.

*****

62. Ы. Алтынсарин қазақ қоғамының алдыңғы қатарлы өркениеттен артта қалу себептерін неден көрді?

А) мал шаруашылығындағы ескішіліктен;

В) шетелдік инвестицияның болмауынан;

С) дамыған өнеркәсіптің болмауынан;

D) патриархалдық-феодалдық қоғамның сақталуынан;

Е) қазақтар арасындағы оқу-ағарту ісінің болмауынан.

*****

63. Ы. Алтынсарин көшпелі қазақ қауымынық әлеуметтік дамуының басты бағыттары туралы:

А) өндірістік кәсіпорындарды дамыту;

В) жұмысшы табын қалыптастыру;

С) нарықтық экономиканы дамыту;

D) елге сауаттылықты тарату, қол өнерді дамыту, отырықшылыққа көшу, жер шаруашылығына өту жолдарымен қоғамды эволюциялық дамыту;

Е) темір және автомобиль жол тораптарын қалыптастыру.

*****

64. Ы. Алтынсариннің қазақ қоғамының әлеуметтік-таптық кұрылымы туралы көзқарасы:

А) буржуазия, феодал, кедей;

В) шаруалар, кулактар, буржуазия;

С) кедейлер, помещиктер, орта шаруалар;

D) жұмысшылар, капиталистер, батырақтар;

Е) бай-феодалдар, орта шаруа, кедей жатақтар.

****

65. Абай қоғамдағы әлеуметтік әділетсіздіктің себептерін немен түсіндірді?

А) жұт, барымтамен;

В) ру-тайпа аралық тартыстармен;

С) қоғамның байлар мен кедейлерге бөлінуі және олардың мүдделерінің қарама-қайшы болуымен;

D) қабылданған заңдардың, салт-дәстүрлердің жұмыс істемеуімен;

Е) ғылым-білімнің, мәдениеттің артта қалуымен.

*****

66. Абай әдеттегі қазақ құқын жетілдіруде қандай үлес қосты?

А) отбасы-неке қатынастарын жетілдірді;

В) 100-ден аса баптардан тұратын әдеттегі құқықтың жиынтығын құрастырды;

С) әмеңгерлік салтты енгізді;

D) ру аралық қатынастарды нығайту үшін заңдар құрастырды;

Е) 35 баптан тұратын әдеттегі құқық жинағын құрастырды.

*****

67. Абайдың анықтауы бойынша ғылым қандай әлеуметтік рөл атқарады?

А) ғылым адамды қараңғылықтан құтқарады, білімсіздіктен шығудың жолын көрсетеді;

В) ғылымды еңбекпен, ықлас қоюмен меңгеруге болады;

С) практика ғылымсыз бәрін де бере алады;

D) ғылым әлем дүниесінің құпияларын ашуға мүмкіндік береді;

Е) ғылым ғылыми-техникалық прогреске ықпал етеді.

*****

68. Абайдың еңбектің әлеуметтік рөлі туралы көзқарасы:

А) барымта баюдың бірден-бір жолы;

В) еңбектің барлык түрлері пайдалы, сонымен қатар жалдамалы енбек те пайдалы;

С) еңбек адамның жан-жақты дамуына ықпал жасайды;

D) алыпсатарлық, базар, ұрлық баюдың көзі болуы мүмкін;

Е) байлар мен кедейлер еңбек етуі тиіс.

*****

69. Тұлғаның әлеуметтенуіне ықпал ететін Абай айтқан алғышарттар:

А) еріншектік, қызылбайлық;

В) саясат, дін, мектеп;

С) талап, еңбек, терең ой, қанағат, рақым;

D) еңбек, өнеркәсіп;

Е) базар, байлық, жауапкершілік.

*****

70. Байтұрсыновтың қоғамның даму жолдары жөніндегі көзқарасы:

А) қоғамның дамуын революциялық жолмен іске асыру;

В) эволюциялық, реформалық жолмен іске асыру;

С) халықтың мүддесін қорғайтын саяси партия құру арқылы қоғамды дамытуға болады;

D) отаршылдыққа қарсы күрес жүргізу жолымен жетістікке жету;

Е) реформалық жолмен қоғамды дамыту.

*****

71. Ә. Бөкейхановтың кадет партиясынан шығуына себеп болған жағдай:

А) Ресей патшалығы отарлау саясатын жүргізгені үшін;

В) жаңа билік жүйесінде Торғай облысы бойынша комиссар болып тағайындалу үшін;

С) партия бұратана халықтарға, соның ішінде қазақтарға автономия алу мүмкіндігін бермейтіндігін білгендіктен;

D) Семей, Ақмола облыстары уездерінің жерді пайдалану тәсілдерін зерттеп, онда орыс казактарынң қоныс аударуына ғылыми негіз жасау үшін;

Е) қазақтардың этностық қалыптасу процесін зерттеу үшін.

*****