- •3. Морфологиялық талдау.
- •4. Дыбыстық талдау.
- •III. Жаңа білімді қалыптастыру
- •V.Семантикалық карта.
- •VIII.Венн диаграммасы
- •X.Қорытынды.
- •XI.Бағалау
- •Тәуелденген тұлғадағы сілтеу есімдігін табыңыз.
- •Қызығушылықты арттыру:
- •2.Сызбамен жұмыс:
- •4. Сабақты семантикалық картанымен жұмыс жасай отырып бекіту.
- •7.Оқушыларды бағалау
- •Қысқаша түсінік беру:
- •4.Сабақты қорытындылау:
- •6.Бағалау.
- •IV.Ой толғаныс.
- •Алтын сақа
- •Көлік түрлері
- •2.Мағынаны ашу.
- •Тапсырма /Сөйлемдерді толықтыру арқылы жұмыстар жүргізу/
- •5.Суретпен жұмыс:
- •6.Сабақты шағын ауызша тестілеу жұмысы арқылы бекіту:
Қызығушылықты арттыру:
Сөз жұмбақ шешу арқылы сабақтың тақырыбы шешіледі: /5 минут уақыт беріледі/
1.Қарағанды қаласындағы өзеннің аты?
2.Дене мүшесі.
3.Тонның басқаша атауы.
4.Уақытты көрсететін затты ата.
5.Рәміздердің бірі.
6.Септік атауы
7.Бейбітшілік құсы.
1 |
Е |
р |
т |
і |
с |
|
|
|
2 |
т |
і |
с |
|
|
|
|
|
3 |
і |
ш |
і |
к |
|
|
|
|
4 |
с |
а |
ғ |
а |
т |
|
|
|
5 |
т |
у |
|
|
|
|
|
|
6 |
і |
л |
і |
к |
|
|
|
|
7 |
к |
ө |
г |
е |
р |
ш |
і |
н |
Оқушылар етістіктің анықтамасын, оның сұрақтарын өздері айтады.
Етістік дегеніміз-заттың қимылын іс-әрекетін білдіретін сөз табы. Не істеді? Не қылды?қайтті? деген сұрақтарға жауап береді.
Тақтаға мысал жазылады:
Көп ойласаң, дана боласың, (ойласаң – сен не істесең? боласың-не істейсің?)
Көп ойнасаң, бала боласың. (ойнасаң – сен не істесең? боласың-не істейсің?)
Бұл сөздер заттардың іс-әрекетін білдіріп тұр.
2.Сызбамен жұмыс:
Тұлғасына қарай |
Құрамына қарай |
|||
Негізгі |
Туынды |
Дара |
Күрделі |
|
Сөздің түбірі етістіктен болса, ол негізгі етістік болады. Мысалы: кел, бар, жүр, көр, бер, қойды, айтты т.б. |
Басқа сөз таптарынан сөз тудырушы жұрнақтар арқылы жасалған етістіктер туынды етістік немиесе туынды түбір деп аталады. Мысалы:ойна, шегеле, қарайып, көгерген, күшей т.б. |
Бір ғана түбірден тұрады: баста, аяқта, тара, байы, тасы т.б. |
Кемінде екі сөздің тіркесуі арқылы жасалады. Бірінші сыңары негізгі етістік, кейінгі тұрғандары көмекші етістік болып саналады: Бара жатыр еді, алып кел, жазып отыр, шөлдеп кеттім т.б. |
|
Іс-әрекеттің жүзеге асу-аспауына қарай |
Мағынасына қарай |
|||
Болымды |
Болымсыз |
Салт етістік |
Сабақты етістік |
|
Іс әрекеттің жүзеге асуын білдіреді. Мысалы:кел, санады, жаздыр, барды т.б. |
Іс әрекеттің болмауын, жүзеге аспауын білдіреді. Негізгі және туынды етістікке -ма,-ме, -ба,-бе, -па, -пе жұрнақтары жалғану арқылы жасалады. Мысалы: келме, санамады, жаздырма, бармады т.б. |
Өзінің алдынан табыс септігіндегі сөзді қажет етпейді. Мысалы: үйге кел, үйден шық, үйде отыр, үймен хабарлас, үй өртенді. |
Өзінің алдынан табыс септігіндегі сөзді қажет етеді. Мысалы: хатты оқы, ақшаны сана, есепті шығар, шашыңды сана, төсекті сал. |
|
3.Оқулықпен жұмыс:
110- беттегі туынды етістік жасайтын жұрнақтар тақтаға жазылады, әр оқушы өздерінің ойлаған мысалдарын жазады.
221-жаттығу:
Етістіктердің негізгі түбірлерін жазып көрсетіңдер.
Негізгі түбір |
Туынды етістік |
Жұрнақ |
Аял |
Аялда |
-да |
Аз |
Азай |
-ай
|
Жас |
Жасар |
-ар |
Соққы |
Соққыла |
-ла |
Аш |
Ашыл |
-ыл |
Шуыл |
Шуылда |
-да |
Отыр |
Отырғыз |
-ғыз |