22.2 Жойылу аумақтары- анықтау және анализі.

22.3 Жер сілкінуді азайту жолдары.

Билет 23.1Жойқын апаттар және олардың бағасы.

Апат - бұл адамның өзі күтпеген іс-әрекеті, зілзала немесе әлеуметтік қиыншылық, олар адамдардың үлкен тобы тіршілігінің бұзылуымен, қаза болуымен немесе өмірі мен денсаулығына төнген қауіппен және айтарлықтай экономикалық және экологиялық залалмен сипатталады.  Апаттар көлемі мен түрлері бойынша жіктеледі.  Көлемі бойынша: кіші, орта және үлкен.  Көлемді анықтау кезінде өлшөм үшін екі көрсеткіш алынады: зардап шеккендердің жалпы саны немесе емделуге мүқтаждардың сан апат салдарының әсеріне үшыраған аумақ.  Түрлері бойынша барлық апат екі топқа бөлінеді:  - табиғи (олар табиғи және стихиялық зілзала);  -жасанды (антропогендік, яғни адамдық факторлардан туындайды).  Табиғи:  1. Метеорологиялық (боран, дауыл, циклон, қарақүйын, қатты  ыстық, қүрғақшылық аяз, найзағайдан болған өрт).  2. Тектоникалық және теллурлық (жанартаудың атқылауынан  болған өрт, жер сілкінісі).  З.Топологиялық (сел, сырғыма, қар көшкіні, тастың қүлауы, су басу).  4. Космостық (метөориттердің және басқа космостық денелердің қүлауы, олармен соқтығыс).  Жасанды:  1. Көліктік (космостық, авиациялық, автомобильдік, төңіз, өзен,  темір жол).  2. Әндірістік (радиациялық, механикалық, химиялық,  термикалық).  3. Спецификалық (бактериологиялық, эпидемиялық).  4. Әлеумөттік (соғыс, аштық, қоғамдық және үлттық тәртіпсіздік,  терроризм, маскүнемдік, нашақорлық, токсикомания).  Әрбір апат ошақ қүруға алып келеді, бүлар үшін өзіндік бүлдіру, зақымдау ерекшелігі тән, ал әрбір ошақ - бүл төтенше жағдай. 

Жер сілкінісі кенеттен пайда болады және қас-қағым сәтте өтеді. Жер сілкінісі - бұл жер қыртысында немесе мантияның үстіңгі бөлігінде кенеттен болған қозғалыспен жарылыс нәтижесінде пайда болған және елеулі ауытқу түрінде үлкен қашықтыққа таралатын жер асты дүмпуі мен жер асты қозғалысы.

Сел-тау өзенінің өз арналарынан кенеттен көтеріліп, деңгейінің күрт өзгеруі және тау жыныстары бұзылуынан болатын қуатты ағын.

Сел ұзақ нөсердің салдарынан , мұз бен қардың жылдам еруінен, моренді, мұзды өзендердің бұзылуынан, жер сілкінісінен , адамның шаруашылық қызметі нәтижесінен пайда болады.

23.2 Тыныс алу мүшелерінің қауіпсіздік құрылғылары.

Тыныс органдарын қорғау құралдарына противогаздар, респираторлар және қарапайым қорғау құралдары жатады.

Противогаздар изоляциялық және фильтрлік болып бөлініп, азаматтық, жалпы әскерлік және балаларға арналған түрлерден тұрады. Изоляциялық противогаздар адамдарды ауа құрамындағы зиянды заттардан  қорғаса, ал филтрлік противогаздар ауадағы әр түрлі зиянды қоспалардан фильтр арқылы тазалап қорғайды. Фильтрлік противогаздардың ГП-5, ГП-7(азаматтық), РШ-4, ПМГ-2 (жалпвәскерлік), ДП-6, ДП-6М, ПДФ-Ш (балаларға арналған) және т.б. маркалары пайдалануда. Изоляциялық противогаздардың ИП-4, ИП-5, КИП-5, КИП-7 және т.б. маркалары бар. Респераторлар тыныс алу логагын радиоактивті шаңдардан қорғайды. Мата және маталы-дәке таңбалар да тыныс алу жүйесін радиоактивті шаңдардан, бактериялық заттардан қорғайды