Азаматтық қоғамдағы саяси ғылым.

Азаматтық қоғам деп-мем-к құрылымнан тыс қалыптасатын әлеуметтік – экономикалық ж/е мәдени-рухани қоғамдық қатынастардың жиынығын айтады. Ол жеке тұлғаның емін – еркін дамуын қам-з етуге мүм-к жасайды. Бұл қоғамдамем–ң жеке адам өміріне араласуына өте-мөте шек қойылады. Ал олардың атқаратын міндеттерін азаматтар өз еркімен оларғабер

ген ж/е орындалуын өздері тексереді.азаматтық қоғамда адамдардың эко-қ, саяси ж/ерухани өмірінің түрін еркін таңдауына заң жүзінде кепілдік беріледі. Олар мемлекет тарапынан қатаң тәртіпке алынудан сенімді түрде қорғалады. Адамның жалпы құқықтары сақталады, бұзылмайды.Саяси өмірде азаматтық қоғам барлық азаматтарға мем-к ж/е қоғамдық істерге еркін қатынасуына жағдай жасайды.Мұндай қоғамда адамның халықаралық дәрежеде танылған ереж-ге сай төмендегідей азаматтық құқықтарыжүзеге асы-ды: Ұлттық этникалық, саяси,діни жастық, жыныстық белгілері б/ша қандай да болсын алалаушылыққа жол берілмейді; Жеке тұлға мен азаматтық абыройы болып саналатын пәтер үйі мен мүлкі, мамандық таңдау еркіндігі, тұратын мекенін анықтау, ел-жұртқа келіп –кету, хатта жазылған ж/е телефонмен сөйлеген сөз құпиялылығы, сөз, баспасөз ж/е хабарлама бостандығы заңжүзінде сенімді қорғалады; қорғалады; адам өзінің көзқарасы мен рухани мүдделерін өзі шешеді; азаматтық құқықтары сот органдары мен қоғамдық ұйымдар жағынан толық қорғалады.

Саяси лидерлік типологиясы және функциясы.

Қоғамда адамдар арасында кездесетін жетекші – лидерлікке тең құбылыстар табиғатта, жануарлар дүнисінде, олардың топ, тобыр болып бірігіп өмір сүретін бөлігінде кездеседі.Оларға маймылдар тобырын, бұғылар табынан, жылқылар үйірін, қасқырлар ұяларын жатқызуға болады. Бұлардың ішінде күш жағынан ең мықтысы, ақылдысы, өжеті бөлініп шығып көсемдік рөл атқарады, тобырды, табынды, үйірлі басқарып, жетекшілік міндет атқарады.Белгілі бір жүйедегі топтардың, адамдардың өзара бірлігі нашар болғанда, ұйымдардың дербестігі өте жоғары болғанда, лидерлердің атқаратын қызметтері, міндеттері әлсіз, нашар көрінеді. Осындай ұжымдық бірлестіктердің күрделі жағдайы, ұйымшылдықтың осалдығын байқаған кезде, оны нығайту қажеттілігінің барысында лидерлік міндетті атқару мүмкіндігі пайда болады. Сондай-ақ, саяси лидерлік қасиет аяқ-астынан бұрқ ете түскен митингте де көрінеді. Олар жетекшісіз жиналған көпшіліктің, қандай да бір мәселе төңірегіндегі өтініштерін, ашу-ызаларын бет-албаты жібермей белгілі бір мақсатқа жұмылыдыра білетін адамдар.

Қазіргі қоғамда саясижетекшіні лидерді анықтайтын бірнеше белгілер бар. Оның бірі: лидерді басқа адамдарға ықпал етуші ретінде тану. Саясаттанушы Л.Эдингер лидерлік – ол бедел, билік, өзгелерге бақылау жасау және ықпал ету»- деген анықтама берді. Алайда кез-келген ықпал лидерлікті жүзеге асыра алмайды. Оған кемінде үш түрлі ерекшелік тән болуы қажет. Біріншіден: жасалатын ықпалдың тұрақты болуы; елдің тарихында саяси процеске анда-санда қатысқан адамды ол қандай үлкен іс істесе де саяси лидерлерқатарына жатқызылмайды. Екіншіден, лидердің басшылық ықпалы барлық топтарға, ұйымдарға, жалпы қоғамға әсер ететін болуы иіс. Саяси лидердің ерекшелігі оның ықпалының ауқымының пәрменділігі, кеңдігі халықтың арасындағы беделінен көрінеді. Үшіншіден, саяси жобалаушы ықпал ету барысындағы беделінің жоғарылығымен ерекшеленеді. Оның өзінің беделі маңайындағылардан әлде-қайда шоқтығы биік, ықпалы күшті болады. Лидерлік – бұл басқарушылық мәртебе, лауазым иесі, билік шешімдеріне байланысты әрекет ететін қызметкер. Лидерліктің бұл түрі қоғамдағы басқарудың құрылымдық сатысынан шығады. Басқарудың осы функциясын атқару адамға жолбастаушылық-лидерлік мәртебе беріледі. Қазіргі саясаттану ғылымында американдық профессор Дж. Херманның ұсынған лидерінің жинақталған төрт образы-ейнесі жиі қолданылады. Олар: Ту ұстаушы немесе көсем, қызметші, саудагер және өрт сөндіруші деп шартты түрге бөлінеді. А) Ту ұстаушы – лидерлің халықты өзіне баурап алатын идеясы, бағдарламасы болады. Және оған жету жолын білетін адам. Б) лидер-қызметші өз жақтаушыларыныың және сайлаушыларының мүдделерін жүргізуші, солардың атынан әрекет ететін басшы.В) лидер-саудагерге тән қасиет ол өз идеясын, бағдарламасын халыққа ұсынып, онымен көпшілікті қызықтырып, оны «сатып» алуға, яғни қабылдауға мәжбүр етіп, содан оны жүзеге асыруға жұмылдырады. С) ең соңғы лидер-өртсөндіруші. Ол қоғамның ең маңызды мәселелерін шешуге бағытталған, уақыт талап еткен қажетті сәттерде көрінеді. Оның әрекеті нақты жағдайға байланысты болады. Ал өмірде лидерлердің бұл 4 образы таза қалпында кездеспейді, ол саяси лидердің бойында аралас әртүрлі жағдайда көрінеді.