Саяси тәртіп(режим)мәні,типтері. Тоталитарлы ж/еАвтолитарлы.

Саяси тәртіп деп саяси билік қоғамды басқаруды басқарудың әдіс-тәсілдер жиынтығын, азаматтардың құқықтары мен еркіндіктерінің демократиялық дәрежесін айтады.

Тоталитарлық (латынның бүтіндей, тұтас, жалпы деген сөзінен)

Тәртіп деп қоғам, адам өмірінің барлық салалары тұтасымен мемлекеттік бақылауға алынған мемлекеттік-саяси құрылымды айтады.

Автолитарлық тәртіп деп күштеуге, жеке адамның билігіне негізделген мемлекеттік-саяси құрылысты айтады.

Демократиялық тәртіпке халықты биліктің қайнар көзі деп санап, оған мемлекеттік істерді шешуге құқық берілген және ол үшін қажетті жағдайлар жасалған биліктің түрі, қоғамның мемлекеттік-саяси құрылысы жатады.

Саяси әлеуметтанудың мәні

Қоғамдық әлеуметтік құрылымы мен жіктелуін оқып білудің мәні зор. Себебі, қоғам өзінің қандай әлеуметтік топтардан, ал олар қандай жай-күй, жағдайда тұратындығын білуі керек. Олардың іс-әрекеті барлық қоғам институттарының қызмет ету сапасын, қоғам дамуының бағытын анықтайды. Адамның қоғамдағы орны көптеген әлеуметтік белгілерімен сипатталады. Оған ұлты, тұратын жері, қоғамдық өндіріске қатысуы, қоғамдық еңбек бөлінісіндегі орны, кәсібі, білімі, табыс мөлшері, саяси білікті іске асыруға қатынасы және т.б. жатады. Осындай бір немес бірнеше әлеуметтік белгілермен бірлескен адамдар жиынтығын әлеуметтік топ д.а. М-ы:шаруа, зейнеткерлер, жұмысшылар, студенттер, ауыл адамдары т.б. Өзінің қоғамдағы орнына байланысты олар бір уақытта әр түрлі әлеуметтік топтардың мүшесі бола алады, м/ы: студент, қазақ үлкен қаланың тұрғындары.т.б. адамдардың қоғамдық жағдайындағы ортақ өмір етекшеліктері, әлеуметтік бір топқа енуі олардың әлеуметтік мүшелерін берлестіреді. Олар адамдар мен әлеуметтік топтардың өз өмірлік жағдайын, мүкіншілігін нығайтуда, кеңейтуде көрініс табады. Олар әр түрлі деңгейде табысқа, билікке, кәсіпке, білімге, мәртебеге және т.с.с. ие болу мүмкіншіліктері жатады.

Саяси жүйе: мәні, функциясы

«Жүйе» ұғымын ХХ ғ-ң 20ж-ы ғылыми айналымға алғаш енгізген неміс биологы Л.Фон.Борталанфи. Ол бұл терминді клетканың сыртқы ортамен алмасу процесін көрсету үшін пайдаланады.ғалым жүйеге өзара байланыста болатын элементтердің біртұтас жиынтығы ретінде қарады. Жүйенің бір элементі өзгеріске ұшыраса, барлық тұтастық өзгереді.Жүйе сыртқы дабылдарға және өзінің ішкі элементтерінің талаптарына жауап қайтару арасында дамиды.саяси жүйе сыртқы ортамен «кіріс», «шығыс» принциптері арқылы байланысады.«Кірістің» 2түрі бар: талап және қолдау. Талапты халықтың билік органдарына қоғамдағы құндылықтардың,қазына мен қаржының, қоғамдық қордың әділетті, дұрыс н/се әділетсіз,бұрысбөлінуі туралы пікірі,билік органдарына үндеуі деуге болады.Ол қоғамда белгілі бір қажет-ң, мұқтаждықтың бар екендігін білдіреді ж-е әр түрлі болады. Шығыс-саяси жүйе жұмысының нәтижесі. Онда саяси жүйе түскен талап – тілектерге сәйкес саяси шешімдер қабылдайды. Оларды жүзеге асыру жоспары қарастырылады.оны халықтың талап-тілектеріне жауап деп түсінуге болады. М, шығысқа қабылданып жатқан заңдарды,атқарушы биліктің қаулыларын, соттардың шешімдерін ж/е т.б.жатқызуға болдаы. Саяси жүйе орасан зор әлеуметтікмәлімет,

хабарламаларды қарастырып, оларды нақтылы шешімдерге айналдырады. Сөйтіп кіріс пен шығыс бір – біріне әсер етіп отырады.