Саясаттын мәні ж/е оның қоғамдағы рөлі.

Адамзат тарихында саясат негізгі рөл атқарады. Оның дұрыс бұрыстығы, сайып келгенде, адамдардың, халықтардың тағдырымен тығыз б/ты. Адамзат саясаттың сықырлы сырын, құбылмалы құбылысын өте ерте заманнан түсініп-білгісі келеді.Ежелгі Шығыс,

антикалық дәуірдің ойшылдардың мем-ң, саяси биліктің мәнмағынасы недеж/е кімге қызмет етеді, қоғамдық құбылыстың қандай түрлері бар ж/е олардың ең жақсысы, халыққа ең қолайлысы қасысы деген сияқты жауап іздеген. Ертедегі адамдар жер бетіндегіөміргеқұдайдың құдыретінен туған жалпы әлемдік космостық тәртіптің ажырамас бөлігіретінде қарады. Біздің з.б. 1 мың-ң ортасында саясатты діни-мифологиялық танудың орнына философиялық-этикалық түсіну түрі келеді. Мұнда аса зор еңбек еткендер – Конфуций, Платон,Аристотель сияқты ғұлама ғалымдар. Бұл ойшылдар саясатты теориялық тұрғыданм зерттеп, оны этикамен тығыз байланыста қарастырды.Олар саясатты ад-ң мақсат-мүддесіне сай келуге, адамгершілікке негізделуге тиіс деп ұқты. С-ң негізін қалаушы деп данышпан ғалымАристотельді атайды.Өйткені ол өз заманында лицей ашып, сонда саяси ғылымды жеке пән ретінде оқытып, өзі жүргізді. «Саясат» деген еңбегін жазып, онда ежелгі грек мем-ң саяси жүйесін зе-ді. Орта ғ-да с-ң діни – этикалық түрі қалыптасады. Онң негізін салушы Фома Аквинский саяси билікті құдай орнатады, бірақ мем-т басшылары қдайдың қалауына қарсы шықса, халықтың оларды құлатуына болады деген.Саясатты қазіргідей түсінуге мол үлес қосқан Италияның ХҮІ ғ-да өмір сүрген ойшылы Николай Макиавелли болды. Ол саясатты теологиялық түсіндіруден арылтып, саяси ойды қоғамдағы табиғи өмірден туған мәселелерді шешуге бейімдеді.

Билік дегеніміз-өз еркінде жүзеге асыруға қабілеттер мен мүмкіндік адамдардың жүріс-тұрысы іс-әрекетіне қайсыбір амал әдістер бедел,құқық күштеу арқылы шешуші ықпал жасау. Билік біреудің екінші біреуге үстемдік жүргізу.биліктің жүзеге асырылу тәсіліне ж/е құрылысына қарай басқару түрі ж/е мемлекеттік құрылысы б/п б/ді. Басқару түрі жоғары өкімет билігі кімнің қолында екндігін көрсетеді. Соған б/ты мем/т монархиялық ж/е рес-қ б/п б/ді.

Монархия деп мем-ң жоғары өкімет билігі жеке-дара бір билеушінің қолында болып,ол әкеден балаға мұра ретіндеқалатын түрін айтады. Оны хан,патша,император,король деп атауы мүмкін.монархия өз кезегінде абсолюттік (шексіз ж/е конституциялық б/п )геб/ді.

абсолюттік монархия деп жоғарғы өкімет билігі бүтіндей,тұтас формальды түрде де шектелместен бір адамның қолында тұрған қоғамдық құбылысты айтады.

конституциялық м-да монархтың билігі белгілі дәрежеде заң шығаратын билік парламентпен шектеледі.республика деп мемлекеттік биліктің барлық жоғары органдары белгілі бір уақытқа сайланатын органдары белгілі бір уақытқа сайланатын н/се өкілдік мекемелер арқылы қалыптасатын м-к бас-ң түрін айтады.республика президенттік, парламенттік ж/е аралас. президенттік басқаруда, әдетте,мем-ң де үкіметтің де болмысы президент б/п саналады. Оны парламент н/се халық сайлауы мүмкін..егер президентті парламент н/е соның негізінде құрылған коллегия сайласа, оны парламенттік президент дейді. Парламенттік тәртіпте елдің жоғары басшысы парлаентке тәуелді. Ол салықты белгілейді, бюджетті бекітеді, соттарды құрады,сауданы реттейді, халықаралық келісімшарттарды қабылдайды,соғыс аша алады,әскерді қамтамасыз етеді.м-т құрылысы орталық өкімет пен жергілікті биліктің мін-р өрісінің арақатынасын білдіреді. Ол унитарлы,федеративтік ж/е конфедеративтік.